Математиктер тобы
Көңілді тапқырлар сайысы
Тақырыбы: «Математика – физиканың көзі» (презентациямен). Бұл сайыс оқушылардың білімін кеңейтіп, пәндерге қызығушылығын арттыруға, зейінін күшейтіп, логикалық ойлауын дамытуға бағытталған.
Мақсаты
- Білім, білік, дағдыларды кеңейту.
- Математика мен физикаға қызығушылықты арттыру.
- Зейін мен логикалық ойлауды жетілдіру.
Қатысушылар
2 топ: «Математиктер» және «Физиктер».
Бағалау: әділқазылар алқасы сайыс барысын бақылап, қорытынды шығарады.
Сайыстың жоспары
I. «Бәйге»
Сұрақ–жауап кезеңі.
II. Формулалар елінде
Сәйкестендіру және толықтыру тапсырмалары.
III. Қызықтар әлемінде
Ұлы ғалымдардың жаңалық ашудағы қызықты оқиғалары.
IV. Құпия сыры
Тәжірибелер және тез есептеу тәсілдері.
V. Сергіту сәті
Көрермендерге сұрақтар, жанкүйерлермен жұмыс.
VI. «Таңдап ал»
Логикалық сәйкестендіру ойыны.
VII. «Кім шапшаң?»
Терминдерді жылдам атау.
Ұйымдастыру бөлімі
Сайысты ашу (жүргізуші сөзі)
Армысыздар, құрметті жиналған қауым!
Физика мен математикадан басталмақшы
Көңілді тапқырлар сайысы.
Қазылар орнықтырар әділдікті,
Кімнің жауабы дәл шықты, кім мықты?
Білім мен тапқырлықтың жарысында
Жеңіске жетер дейміз нағыз мықты!
Ендеше, командалардың еңбегіне баға беретін әділқазылар алқасымен танысайық.
Командалар
- «Математиктер» тобы — сәлемдесу, таныстыру.
- «Физиктер» тобы — сәлемдесу, таныстыру.
Бағалау қағидаты
Әр кезеңде дұрыс жауап, логика, жылдамдық және командалық үйлесім ескеріледі.
I кезең: «Бәйге» (сұрақ–жауап)
Екі команда білім сайысына түседі. Енді «Бәйге» сұрақтары қойылады.
«Физиктер» тобына сұрақтар
- 1.Санның керісінің керісі неге тең? (Санның өзіне.)
- 2.Қабырғалары 3, 4, 5 болатын тікбұрышты үшбұрыш кімнің атымен аталады? (Евклид.)
- 3.Тікбұрышқа қарсы жатқан қабырға қалай аталады? (Гипотенуза.)
- 4.Отбасында 5 ұл бар, олардың әрқайсысының 1 қарындасы бар. Отбасында неше бала? (6.)
- 5.Қандай санның бір ғана квадрат түбірі болады? (0.)
- 6.Қарсы жатқан катеттің гипотенузаға қатынасы қандай тригонометриялық функция? (Синус.)
- 7.Шеңбердегі ең үлкен хорда? (Диаметр.)
- 8.Екі қатынастың теңдігі қалай аталады? (Пропорция.)
- 9.15 санының квадраты? (225.)
- 10.188 санынан еш амал қолданбай 1 санын қалай шығаруға болады? (Бөлшек сызығын пайдалану арқылы.)
- 11.Ең алғашқы әйел математик? (Софья Ковалевская.)
- 12.66 санын еш амал қолданбай 1,5 есе арттыр. (Айналдыру арқылы.)
- 13.7 шардың бағасы 7 теңге. 100 шардың бағасы? (100.)
- 14.Бір таяқтың екі ұшы бар. Алты жарым таяқтың неше ұшы бар? (14.)
- 15.Қасиетті сан? (7.)
- 16.Тәуліктің жиырма төрттен бір бөлігі? (Сағат.)
«Математиктер» тобына сұрақтар
- 1.Қазақстандағы ғарыш кешені? (Байқоңыр.)
- 2.Қандай ыдыстан тамақ ішуге болмайды? (Бос ыдыстан.)
- 3.Мылтық жылу қозғалтқыштары қатарына жата ма? (Жоқ.)
- 4.Қалың қарда шаңғымен жүру неге оңай? (Тірелу бетінің ауданы үлкен болғандықтан.)
- 5.Елеуішпен су әкелуге бола ма? (Болады: қар не мұз күйінде.)
- 6.Дүние жүзінде ең көп тараған сұйық? (Су.)
- 7.Атмосфералық қысымды есептеген ғалым? (Торричелли.)
- 8.Ауа ылғалдылығын өлшейтін құрал? (Психрометр.)
- 9.Күнтізбені алғаш жасаған кім? (Әбу Насыр әл-Фараби.)
- 10.Тұңғыш қазақ ғарышкері? (Тоқтар Әубәкіров.)
- 11.Инерция заңын ашқан ғалым? (Г. Галилей.)
- 12.Заттың сұйық күйден қатты күйге өту процесі? (Қатаю.)
- 13.Көлемі тұрақты болатын изопроцесс? (Изохоралық.)
- 14.Алғашқы бу машинасын кім жасады? (Дени Папен.)
- 15.Температура өлшейтін құрал? (Термометр.)
II кезең: «Формулалар елінде»
Бұл кезеңде сәйкестендіру және толықтыру тапсырмалары орындалады: формулаларды дұрыс тауып, олардың не үшін қолданылатынын анықтау қажет.
«Математиктер» тобына
- (a+2)²↔ a² + 4a + 4
- (a+b)³↔ a³ + 3a²b + 3ab² + b³
- a² − b²↔ (a − b)(a + b)
- ax² + bx + c↔ квадрат үшмүшелік (a ≠ 0)
- y = x²↔ графигі — парабола
«Физиктер» тобына
- Архимед күшінің өрнегін толықтыр.
- Термодинамиканың I заңының өрнегін толықтыр.
- Ом заңының өрнегін толықтыр.
- Зат тығыздығының өрнегін толықтыр.
- Жылу машинасының ПӘК-інің өрнегін толықтыр.
Ескерту: бұл бөлімде формулаларды дұрыс жазу және қолданылу мағынасын айту бағаланады.
Қысқа еске салу
Орыстың алғашқы әйел математигі Софья Ковалевская ғылым тарихында ерекше орын алады. Бұл кезең формулалардың «тілін» түсініп, оларды дұрыс қолдана білуге бағытталған.
III кезең: «Қызықтар әлемінде»
Абай атамыз: «Адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озады» деген. Бұл кезеңде ұлы математиктер мен физиктердің жаңалық ашу жолындағы қызықты оқиғалары айтылады.
IV кезең: «Құпия сыры»
Есеп-қисаптың заңдылығын білмесең, дүниенің сырын толық аша алмайсың. Бұл бөлімде тәжірибелер жасалып, тез есептеу тәсілдері көрсетіледі.
Математиктер тобына тапсырма
«Күймелі арба (атқа жегулі)» және көшеде ойға шомып келе жатқан адам туралы жағдаят беріледі. Оқиға: ойланулы келе жатқан ғалым жолда тұрған күймелі арбаға байланысты тапсырманы шешеді (жағдаятты талдау және қорытынды жасау).
V кезең: Сергіту сәті
Жанкүйерлермен жұмыс
Сергіту бөлімі көрермендермен сұрақ-жауап арқылы өтеді. Дайындаған: Аяна апай.
Егеменді қазақтың біз ұланы,
Өз туы бар, елтаңбасы, әнұраны.
Үмітін ақтайтын біз аға ұрпақтың,
Самғайтын биіктерге тау қыраны.
Жеңіс бізде болсын осы жолда,
Достар-ау, сендер де бір қолдаңдар!
VI кезең: «Таңдап ал»
«2030» бағдарлы биігі — білім. Сондықтан дарынды болайық, жігерді шыңдайық. Бұл кезеңде берілген нұсқаларды дұрыс сәйкестендіру қажет.
Дұрыс жауаптар (сәйкестендіру)
Үшбұрыш
Бақытжан Байқадамов
Тік төртбұрыш
Кері итеруші күш заңы
Дөңгелек
1991 жыл
Алтыбұрыш
Орынбек Ахметбекұлы Жәутіков
Трапеция
Пифагор
Ромб
Жылу алмасу заңы
VII кезең: «Кім шапшаң?»
Бұл кезеңде берілген әріптерден басталатын терминдерді 1 минут ішінде мүмкіндігінше көп айту керек.
«Физиктер» тобы
Бастапқы әріптер: «Т», «К» (физикалық терминдер)
«Математиктер» тобы
Бастапқы әріптер: «А», «Д» (математикалық терминдер)
Қорытынды
Әділқазылар сөзі
Сайысымыздың соңғы сәті таяп қалды. Әділқазылар алқасы қорытынды сөз алып, жеңімпаздарды таныстырады, марапат пен сыйлықтарды табыстайды.
Қоштасу (жүргізуші сөзі)
Аяқталды тапқырлардың сайысы,
Қоштасамыз көңіліміз толқып бір.
Әзілмен еске алайық әр сәтті
Үйге барып шай ішіп отырған күн.
Назарларыңызға рахмет! Сау болыңыздар!
Қосымша: жанкүйерлермен жұмыс
Сайыс барысында жанкүйерлерге арналған сұрақтар қойылып, белсенді қатысушылар ынталандырылады.