Қазақша рефераттар

Тәжірибелік бөлім

Зерттеу тақырыбы және қоғамдық өзектілік

Бұл жұмыс студенттер арасында кездесетін тырнақ ауруларын зерттеуге арналған. Тақырып Қазақстанның ұзақ мерзімді денсаулық сақтау басымдықтарымен, атап айтқанда профилактикалық медицинаны күшейту және халықпен ақпараттық-түсіндірмелік жұмысты арттыру міндеттерімен үндеседі.

Денсаулық сақтау жүйесін жаңғырту аясында медициналық қызметтердің бірыңғай сапа стандарттарын енгізу және ұйымдардың материалдық-техникалық базасын жүйелі түрде күшейту қажеттігі атап өтіледі. Осы бағытта профилактика — аурудың алдын алудағы басты құрал.

Дәйексөз (контекст): Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 2012 жылғы 14 желтоқсан.

Зерттеудің мақсаты

Астана қаласы медициналық колледжінің студенттері арасында кездесетін тырнақ ауруларын анықтау және олардың этиологиясын, патогенезін, клиникалық белгілерін, диагностикасын, классификациясын, кең тараған қате пікірлерді, асқынуға әкелетін факторларды, сондай-ақ аурудың әлеуметтік-психологиялық аспектілерін тәжірибелік тұрғыда зерттеу.

Зерттеу міндеттері

  • 1

    Тексеріс нәтижелері негізінде студенттердің негізгі проблемаларын анықтау.

  • 2

    Анықталған мәселелерге сәйкес денсаулықты сақтау, сауықтыру және нығайту шараларының жоспарын құрастыру.

  • 3

    Жоспарланған іс-шараларды іске асыру және бақылау.

Зерттеу нысаны және ұйымдастыру

Қатысушылар

2013–2014 оқу жылында Астана қаласы медициналық колледжінің 1–4 курс студенттері (шамамен 16–20 жас аралығы) қамтылды.

Бақыланған көрсеткіштер

  • Жасы және жалпы денсаулық тарихы
  • Тамақтану режимі
  • Тырнақ ауруларының бар-жоғы және тырнақтың жалпы жағдайы
  • Тұрмыстық жағдайы

Әдістер

  • Тырнақты клиникалық қарап-тексеру
  • Сауалнама арқылы проблемаларды айқындау
  • Сауықтыру және алдын алу жоспарын құру

Жұмыстың құрылымы

  1. I. Кіріспе
  2. II. Тәжірибелік бөлім
  3. III. Негізгі бөлім
  4. IV. Қорытынды бөлім
  5. V. Тұжырым
  6. VI. Слайд көрінісі

Неліктен бұл тақырып маңызды?

Соңғы жылдары балалар мен жасөспірімдер денсаулығының төмендеу үрдісі байқалады. Сонымен қатар қоғамда өз денсаулығына жауапкершілікпен қарау мәдениеті жеткілікті деңгейде қалыптаса бермейді: көп адам дәрігерге тек ауырған кезде ғана жүгінеді.

Денсаулық — адамның дене және рухани қабілеттерінің үйлесімді жиынтығы. Осы үйлесім сақталғанда адам ұзақ өмір сүріп, жоспарларын жүзеге асырып, қоғам игілігі үшін еңбек етіп, берекелі отбасы құрып, салауатты ұрпақ тәрбиелей алады.

Тырнақ туралы базалық түсінік: анатомия және физиология

Тырнақ ауруларын талдаудан бұрын аяқ-қол тырнақтарының анатомиясы мен физиологиясын қысқаша қарастыру маңызды. Бұл тырнақтың құрылымы, қызметі және гигиенасы туралы дұрыс түсінік қалыптастыруға көмектеседі.

Тырнақ анатомиясы (Unguis)

Тырнақ — саусақ ұштарының сыртын жауып тұратын қатты мүйізденген пластинка. Тырнақ пластинкасының астындағы тері бөлігі тері қыртысымен жабылып, тырнақ төсегі деп аталады.

Артқы тырнақ белдігі тырнақтың артқы бөлігін доға тәрізді жауып, эпидермистің жұқа мүйізді пластинкасын — тырнақ терісін (eponychium) түзеді.

Тырнақтың алдыңғы ұшы еркін жиегі (margo liber) ретінде алға шығып тұрады. Ең артқы бөлігі тырнақ түбірі (radix unguis) деп аталады және артқы тырнақ көбесінің астына тереңірек кіреді.

Тырнақ түбірі аймағындағы эпителий бөлігі матрица (matrix unguis) деп аталады: дәл осы құрылым тырнақтың өсуін қамтамасыз етеді. Матрицаның алдыңғы бөлігі, әсіресе бас бармақта, ақшыл жарты ай (лунула) түрінде байқалады.

Тырнақ пластинкасы тығыз мүйізді массадан тұрады. Беті тегіс болғанымен, астыңғы жағы бұдырлы; осының арқасында тырнақ төсегімен берік байланысады.

К. Г. Андриасян мәліметтері бойынша тырнақтың жасырын бөлігінде (түбірі мен төсегіндегі эпителийде) цитоплазмасы ашық, ірі жасушалар — онихобласттар кездеседі. Олар мүйізді заттың түзілуіне қатысады: түбірдегі онихобласттар өсуге, ал тырнақ төсегіндегі онихобласттар тырнақтың қалыңдауына ықпал етеді.

Емізікті қабаттағы қан тамырлары тырнаққа қызғылт рең береді.

Тырнақ физиологиясы және химиялық құрамы

Тырнақ шаш сияқты терінің мүйізді өсінділеріне жатады, яғни негізінен кератинді түзіліс. Алайда шаш құрамындағы альфа-кератиннан айырмашылығы, тырнақта иілгіштік пен қабат түзу қасиетін қамтамасыз ететін бета-кератин болады.

Кератин — органикалық табиғаттағы ең берік ақуыздардың бірі: қышқылдар мен сілтілерге, сондай-ақ жоғары және төмен температураға төзімді. Кератин массасының шамамен 5%-ын күкірт құрайды.

Минералды құрам

Тырнақта кальций, фосфор, цинк және мышьяк сияқты минералдар кездеседі.

Су және липидтер

Тырнақ суға бай (шамамен 14%-ға дейін), сондай-ақ май тектес заттар мен холестерин болады.

Тырнақтың пластинкалық құрылымы оның өткізгіштік қасиетін арттырады: теріге қарағанда тырнақ суды жақсы өткізеді және майды қарқынды сіңіреді. Бұл қасиеттер тырнақтың қалпына келу үдерістеріне әсер етеді.

Сонымен қатар тырнақта екі қарама-қарсы қызмет қатар жүреді: сіңіру және сыртқа шығару. Тырнақ пластинкалары тері сияқты үнемі ылғал бөледі, бірақ тырнақ қабаттары арқылы сыртқы ортамен зат алмасу салыстырмалы түрде баяу жүреді.

Тырнақтар қоршаған орта факторларына сезімтал: суық әрі құрғақ орта тырнақ көлемінің кішіреюіне, ал жылы әрі ылғалды орта көлемінің ұлғаюына әсер етуі мүмкін.

Өсу ерекшеліктері және клиникалық маңызды белгілер

Тырнақтың қалыпты күйі тек пластинкаға ғана емес, оны қоректендіретін және өсіретін қосалқы құрылымдарға да тәуелді. Терісі жұқа әрі құрғақ адамдарда тырнақ та жұқа және сынғыш болуы мүмкін, бірақ бұл қатаң ереже емес: тері қалыпты болғанның өзінде тырнақ ақаулары кездеседі — көбіне өсуге жауапты аймақтардың зақымдануына байланысты.

Матрица мен гипонихий аймағы нені көрсетеді?

  • Тырнақ пластинкасындағы көлденең жүлгелер көбіне матрицаның өзгерісі немесе зақымдануымен байланысты.
  • Лейконихия (ақ дақтар/сызықтар) матрица немесе гипонихий аймағында кератинизация үдерісінің бұзылуын, яғни зат алмасудың өзгерісін көрсетуі мүмкін.

Тырнақтың өсуі негізінен матрица мен гипонихий аймақтарына байланысты. Қалыпты жағдайда тырнақ пластинкасының толық жаңаруы шамамен 3–4 ай ішінде жүреді.

Қол тырнақтары аяқ тырнақтарына қарағанда 2–3 есе жылдам өседі. Әдетте әйелдерде тырнақ ерлерге қарағанда баяуырақ өседі; түнде өсім жылдамдап, күндіз баяулауы мүмкін; жазда өсу қарқынды, қыста баяуырақ болады. Өсу қарқыны зат алмасуға және өсу аймағындағы жергілікті микроциркуляцияға тәуелді.

Тырнақтың анатомиясы мен физиологиясын білу тәжірибеде маңызды, өйткені тырнаққа қатысты клиникалық тұрғыдан мәні бар қосалқы ұғымдар бар. Солардың бірі — белгілі бір манипуляцияларда ерекше сақтықты қажет ететін «қауіпті аймақтар» түсінігі.