Жылу қозғалтқыштарын жетілдіру жолдары
Сабақтың тақырыбы
- Жылу қозғалтқыштары
- Жылу қозғалтқыштарының ПӘК-і
- Жылу қозғалтқыштарын жетілдіру жолдары
- Тоңазытқыш
Сабақтың мақсаты
Білімділік
- Бу және газ турбиналарының, тоңазытқыш машиналарының құрылысы мен жұмыс істеу принциптерімен таныстыру.
- Жылу техникасының дамуының маңызды бағыттарын түсіндіру.
- Схема және конспект құруға үйрету.
- Салыстыру және талдау жасау қабілеттерін дамыту.
Дамытушылық
Оқушылардың білім деңгейін, білім мазмұнының тұрақтылығын және оны меңгерудегі іскерлік пен дағдыны бақылау.
Тәрбиелік
Оқушыларды ұқыптылыққа, жауапкершілікке, сыйластыққа, ізденімпаздыққа және еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Сабақтың форматы
Сабақтың түрі
Жаңа білімді меңгерту.
Сабақтың әдістері
- Түсіндіру
- Лекция
- Жаттығу орындау
- Сұрақ-жауап
- Демонстрация
Құрал-жабдықтар және байланыстар
Көрнекілік
- Презентациялық слайд
- Интерактивті тақта
- Электрондық оқулық
- Дидактикалық материалдар
- Іштен жану қозғалтқышы (үлгі/макет)
Пәнаралық байланыс
- Математика
- Тарих
- География
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Оқушыларды түгендеу.
- Сынып бөлмесінің тазалығын тексеру.
- Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру (жұмыс орны, отырысы, сыртқы келбеті).
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
II. Үй жұмысын тексеру: физикалық диктант
Тапсырма: көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып жазыңыз.
- Жүйеге берілген жылу мөлшері оның ішкі энергиясының өзгерісіне және жүйенің сыртқы денелерге қарсы істейтін жұмысына жұмсалады.
- Бір дененің ішкі энергиясының есебінен ғана жұмыс істейтін машинаны жасау мүмкіндігіне тыйым салады. Ол процестің бағытын білдіреді: екінші текті мәңгі қозғалтқыш жасау мүмкін емес.
- Термодинамикада сырттан жылу алмай және машинаның ішінде қандай да бір өзгеріссіз, шексіз ұзақ уақыт жұмыс істейтін машиналарды мәңгі жылу қозғалтқыштары деп атайды.
- Газдың сыртқы күштерге қарсы атқарған жұмысы газдың қысымын оның соңғы және бастапқы көлемдерінің айырымына көбейткенге тең.
III. Жан-жақты білімдерін тексеру
Сәйкестігін табу
Процесс атауы ↔ шарт/теңдеу
Изобаралық процесс — p = const
Изотермалық процесс — T = const
Термодинамиканың бірінші заңы — Q = ΔU + A
Жылу алмасуынсыз жүретін процесс — адиабаталық
Көлемі тұрақты процесс — изохоралық
Кестені толтыру: берілген процестер үшін негізгі параметрлердің тұрақтылығын және формулаларын жазыңыз.
IV. Жаңа сабақ
Техниканың дамуы мен жетілуі отындағы ішкі энергияның орасан мол қорын мүмкіндігінше толық пайдалануға негізделген. Ішкі энергияны пайдалану дегеніміз — осы энергияның есебінен пайдалы жұмыс істеу, мысалы, жүк көтеру, вагондарды жүргізу және басқа да жұмыстар.
Негізгі идея: ішкі энергияны механикалық энергияға айналдыру қажет.
Бұл түрленулер жылу қозғалтқыштары деп аталатын жылу машиналарының көмегімен жүзеге асырылады. Мұндай қозғалтқыштар XVIII ғасырдың соңына қарай ойлап табылған.
Жылу машиналары теориясында термодинамиканың екінші заңы (екінші бастама) негізгі рөл атқарады.