Бүгінгі танысатын аңызымыз
Сабақ тақырыбы: Аңыздар. «Қорқыт»
Бұл сабақ жоспары халық ауыз әдебиетіндегі аңыз жанрымен таныстыруға және Қорқыт туралы аңыздың тәрбиелік-танымдық мәнін ашуға бағытталған.
Мақсаты мен міндеттері
- Жалпы мақсат: халық ауыз әдебиетінің аңыз үлгілерімен таныстыру.
- Білімділік: түсініп оқу және мәнерлеп оқу дағдыларын қалыптастыру.
- Дамытушылық: мәтінді талдау қабілетін және оқушы белсенділігін дамыту.
- Тәрбиелік: тапқырлыққа тәрбиелеу.
Сабақ сипаттамасы
- Сабақ түрі
- Жаңа тақырыпты таныстыру сабағы
- Көрнекіліктер
- Тірек-сызба
- Әдіс-тәсілдер
- Жұптық жұмыс, талдау, тізбектей оқу
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру және алдыңғы білімді өзектендіру
Үй тапсырмасын тексеру және өткен тақырыпты еске түсіру үшін сұрақтар қойылады.
Талқылауға арналған сұрақтар
- Әл-Фараби туралы не білесіңдер?
- Ол қандай адам болған?
- Неге ол жігітті өзімен шақырды? Мақсаты қандай еді?
- Ол жігіт кейін қандай адам болып қалыптасты?
2) Жаңа тақырыпты меңгерту
Бүгінгі тақырып — аңыздар. Аңыз — тарихта болған адам немесе оқиға туралы ауызша тараған шығарма. Бұл сабақта Қорқыт туралы аңызбен танысамыз.
Қорқыт туралы қысқаша мәлімет
Қорқыт — тарихи тұлға, ақын әрі композитор. Аңыз-әңгімелерде ол IX ғасырда Сырдария өңірінде туған деп айтылады.
Қорқытты қобыздың жасаушысы, жырау-аңызшы, бақсы ретінде таниды. Аңыздарда ол түйені сойып, терісінен қобыз жасағаны баяндалады.
«Қорқыт атаның кітабы» — түркі халықтарының эпикалық жазба ескерткіші. Әр аңыздың өз сюжеттік желісі бар, ал басты қаһарман ретінде Қорқыт ата дана, көсем, ел басқарған тұлға, тағдыр туралы болжам айтушы ретінде суреттеледі.
Аңыздың өзегіндегі идея
Мұхтар Әуезов жеткізген «Қорқыт туралы аңыздардың» мәні — өнердің адамға қызмет ету арқылы өлмейтінін, мәңгі жасайтынын көрсету.
Тарихи дерек
Қорқыт атаның құрметіне 1980 жылы Қызылорда облысында сәулеттік ескерткіш салынған.
Аңыздағы деталь
Аңыз бойынша, Қорқыттың өтінішімен оның қабіріне денесімен бірге, жел соққанда үн шығаратын қобыз да бірге қойылады. Бұл — Қорқыт есімін өнермен байланыстырған символдық ишара.
Оқулықпен жұмыс
Оқу түрлері
- Үлгі оқу (мұғалімнің оқуы)
- Тізбек бойынша оқу
- Тұтас оқу
- Іштей оқу
Мазмұнды түсінуге арналған сұрақтар
- Қорқытты қандай сауал қатты ойландырады?
- Қорқыт түсінде нені көреді?
- Ол байқаусызда қандай сөз айтып қояды?
- Қорқыттың өмірі қалай аяқталады?
Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың зейінін қайта шоғырландыру.
3) Жаңа білімді бекіту
Оқушылар мәтінді тұтас, бірнеше рет оқып, негізгі ойды, кейіпкер бейнесін және көркем детальдарды анықтайды.
Мәтінмен жұмыс
Мәтінді толық оқып, мазмұнын жүйелеу.
Дәптермен жұмыс (өзіндік)
Аңызда кездесетін жер-су атауларын теріп жазу.
Жұптық жұмыс
Тірек-сызбаны (схеманы) толтыру.
Тірек-сызбаға үлгі ойлар
Аңызда Қорқыттың күйі табиғатқа әсер еткендей суреттеледі:
- Құстар ұшуын тоқтатады.
- Жел соғуын доғарады.
- Аң-құс жағаға келеді.
- Өзен ағысын баяулатқандай болады.
Салыстыру тапсырмасы: Венн диаграммасы
Аңыз
Тарихи тұлғаға не өмірде болған оқиғаға негізделіп, ел жадында сақталған әңгіме.
Ертегі
Қиял-ғажайып оқиғаларға құрылатын, тәрбиелік мәні бар көркем шығарма.
4) Үй тапсырмасы
«Қорқыт туралы аңыз» мәтінін қайталап оқып, мазмұнын қысқаша жоспар түрінде құрастыру.