Білімсізбен дос болсаң, Топ ішінде бетің қайтар
Кіріспе сөз
Бүгін ата-аналармен бірлесіп өткізілетін сабағымыз тәуелсіздігіміздің мерейтойына арналады. Біз тәуелсіздігімізге өз үлесімізді осындай тәрбиелік іс-шаралар арқылы қосамыз. Сабақтың мазмұны «Біз достықты сүйеміз» идеясымен өрбиді. Өйткені достық бар жерде — бірлік, татулық және тыныш өмір бар.
Негізгі ой: Тәуелсіздік — бізге берілген бақ. Ата-бабамыз аңсаған күннің қадірін бірлік пен татулық арқылы арттырамыз.
Президент Нұрсұлтан Әбішұлының сөзімен айтсақ: «21 ғасырдың ең басты заңы — татулық!»
Жылы байланысқа арналған әрекет
- Екі-екіден «достық құшағын» жасап, бір-бірімізге жақындық пен сенімді сезіндіру.
- Төрт-төрттен, кейін сегізден құшақтасып, бірліктің күшін көрсету.
- Сол қалпымызда топтарға бөлініп, орындарға жайғасу.
Тәрбиелік әңгіме: Достықтың құны
Ертеде ел ішінде жаугершілік жиі болған заманда қазақтың екі жауынгері төс қағысып, достасады. Бір күні әскер өзен бойына қонып, тынығып жатқанда жау тұтқиылдан шабуыл жасап, мал-мүлкін айдап кетеді, адамдарды тұтқынға алып кетеді. Сол екі достың біреуі жау қолына түседі.
Досының тұтқын болғанын естіген екінші батыр күздің қара суығына қарамай өзеннен өтіп, жау жағына жетеді. Жау әскері оны ұстап алады. Ол қолбасына жеткізуді сұрайды да: «Тұтқынға түскен жауынгер үшін құн төлеп, сатып алуға келдім. Айырбасқа берер мал-мүлкім жоқ. Бір-ақ нәрсе беремін — өз өмірім. Досымды босатыңдар, менің өмірімді алыңдар», — дейді.
Қолбасы оны сынап: «Өміріңнің бір бөлшегін берсең болды. Маған сенің екі көзің керек», — дейді. Жігіт еш тайсалмай: «Ол да болсын. Көзімді ал да, досымды босат», — деп келіседі.
Досы босаған соң, зағип күйдегі жігіт оның иығына қолын салып, күлімдеп келе жатады. Мұны көрген қолбасы: «Мұндай ерлері бар халықты бетпе-бет ұрыста жеңу қиын», — деп түйіп, әскеріне шегінуге бұйрық береді.
Талқылауға сұрақтар
- Әңгіме не туралы?
- Бұл оқиға бізді неге үйретеді?
- Сенің ойыңша, достық деген не?
- Достықтың өміріңдегі рөлі қандай?
Сайыс бөлімдері
1-бөлім. Ойлан – бірік – бөліс
Әр топ «достық» тақырыбын талқылап, ортақ ой түйіндейді және сыныппен бөліседі. Ойды еліміздің тәуелсіздігімен байланыстыра отырып жеткізу ұсынылады.
2-бөлім. Өлең шумақтары
Әр топ бүгінгі тақырыпқа сай ақын-жазушылардан, халықтық нақыл сөздерден немесе өздері білетін өлең шумақтарынан мысал келтіреді.
Не жетеді нағыз досқа асылға,
Қуансаң да, қайғырсаң да қасыңда.
Қиналады — сен қиналсаң болғаны,
Ұйықтамасаң — ұйықтамайды ол дағы.
Досым, саған сенемін, сеніп өтем,
Жолды бөтен демеймін, жөні бөтен.
Достық деген — адамның көрігі екен,
Достық деген — ақылдың серігі екен.
Түсіне білген адамға достық қымбат,
Бірге ойнап-күлген жастық қымбат.
Ал егер досы жоқ адам болса,
Ол адамға өмірдің несі қымбат?
Өмір деген өсіп тұрған гүл емес пе,
Сол өмірдің нағыз гүлі біз емес пе?
Әрбір жан достарымен бірге болса,
Өмірдің ең қызығы сол емес пе!
Досы үшін дос көнеді бейнетке,
«Дос» деген сөз ең қадірлі жер-көкте.
Жақсылардың айырылмас досы көп,
Қолын берер қиыншылық кез келсе.
Достарымды сүйемін бірге жүрген,
Бірге ойнап, менімен бірге күлген.
Достар деген — жаныңның бір бөлшегі,
Орын алған жүректің бір түбінен.
3-бөлім. Шығармашылық жұмыс («Балғын бояу»)
Әр топ конверттегі тақырыптардың бірін таңдап, сурет салады және өз жұмысын қорғайды:
- «Көп ақшаң болғанша, көп досың болсын»
- «Бірлік түбі — береке»
- «Татулық — табылмас бақыт»
Балалар шығармашылық жұмыс орындап жатқанда, қонақ болып отырған ата-аналардан «қонақкәде» ретінде жылы лебіз, қысқа ой, немесе достық туралы шағын естелік айту сұралады.
4-бөлім. Жағдаяттан шығу
Топтар берілген жағдаяттарды талқылап, ең дұрыс әрі адамгершілікке сай шешім ұсынады:
- Ең жақын досың өзінен кіші баланың ұялы телефонын тартып алды. Сынып жиналысында мәселе талқыланып жатыр. Ол сенен көмек күтеді. Не айтар едің?
- Досыңды үлкен балалар ұрып жатыр. Сенің күшің жетпейді. Не істейсің?
- Сыныпта әңгіме кезінде досың екеуіңнің пікірлерің қарама-қайшы болды. Бұл жағдайда қалай әрекет етесің?
- Сен өте маңызды кездесуге асығып барасың. Досың «тез келіп кетші, қатты қысылып тұрмын» дейді. Не істейсің?
- Ең жақын досың жағымсыз әрекет жасады. Сынып жиналысында талқыланып жатыр. Ол сенен көмек күтеді. Не айтар едің?
- Анаң нан әкелуге ақша берді, үйдегілер күтіп отыр. Досың да нанға берілген ақшасын жоғалтып алған. Не істейсің?
Келесі кезекте балалар дайындаған көріністі тамашалау, сондай-ақ достар туралы бейнеролик көру ұсынылады. Соңынан ата-аналармен қысқа сұхбат жүргізіледі.
5-бөлім. Мақал-мәтел жарысы
«Мақал айтсаң — жол көрсеттің, мәтел айтсаң — жанымды жайландырдың» демекші, топтар мақал-мәтелдердің жалғасын тауып жарысады.
Тапсырмалар
- Кемшіліксіз .... іздеген адам .... қалады.
- Дұшпан .... айтады, дос .... айтады.
- Жаңылмайтын .... жоқ, сүрінбейтін тұяқ .... .
- .... жаңасы жақсы, .... көнесі жақсы.
- .... ақшаң болғанша, көп досың .... .
- Досы көппен ...., досы жоқпен .... .
- Досы ...., өзі де жақсы.
- .... басқа қарайды, .... аяққа қарайды.
- Ақылсыз ...., ақылды дұшпан .... .
- Досың мың ...., .... біреу болса да көп.
- .... адам тамыры жоқ .... тең.
- .... дос болсаң, сасқанда ақылың айтар. .... дос болсаң, топ ішінде бетің қайтар.
Жауаптары
- Кемшіліксіз дос іздеген адам доссыз қалады.
- Дұшпан күлдіріп айтады, дос жылатып айтады.
- Жаңылмайтын жақ жоқ, сүрінбейтін тұяқ жоқ.
- Киімнің жаңасы жақсы, достың көнесі жақсы.
- Көп ақшаң болғанша, көп досың болсын.
- Досы жоқпен сырлас, досы көппен сыйлас.
- Досы жақсының, өзі де жақсы.
- Дос басқа қарайды, дұшпан аяққа қарайды.
- Ақылсыз достан, ақылды дұшпан артық.
- Досың мың болса да — аз, дұшпаның біреу болса да — көп.
- Доссыз адам тамыры жоқ ағашпен тең.
- Білімдімен дос болсаң, сасқанда ақылың айтар. Білімсізбен дос болсаң, топ ішінде бетің қайтар.
Қорытынды: «Жүректен жүрекке»
Әр топтың балалары достыққа қатысты тілектерін жүрекшелерге жазып, ата-аналарға ұсынады. Ал ата-аналар сол жүрекшелерді тақтадағы күн шапағына немесе «Достық ағашына» жапсырып, өз тілектерін де қосады.
Назардағы құндылықтар
Бірлік, татулық, өзара сыйластық, жауапкершілік.
Нәтиже
Отбасы мен мектеп арасындағы байланыс бекиді, оқушылардың азаматтық ұстанымы күшейеді.
Кері байланыс
Сабаққа қатысқан ата-аналардың пікірлері тыңдалады.
Жауапты мұғалім
Математика пәні мұғалімі: Әбдіқожаева Айгерім