Қазақша рефераттар

Сөйлем құрату

Сабақ тақырыбы: Баяндауыш (3-сынып, қазақ тілі)

Бұл жоспар — 3-сынып оқушыларына баяндауыш туралы ұғым қалыптастыруға арналған аралас сабақ. Сабақ барысында оқушылар сөйлем құрау, талдау, көрнекілікпен жұмыс істеу арқылы жаңа тақырыпты меңгереді.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Баяндауыш туралы түсінік бере отырып, теориялық және практикалық білімін қалыптастыру.

Дамытушылық

Оқушыны ізденуге, өз бетінше қорытынды жасауға үйрету; сөйлеу тілін, шығармашылық қабілетін және ойлауын дамыту.

Тәрбиелік

Еңбекқорлыққа баулу, салт-дәстүрді құрметтеуге және ұмытпауға тәрбиелеу.

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақ түрі
Аралас
Сабақ типі
Жаңа тақырыпты меңгерту
Пәнаралық байланыс
Дүниетану, математика, ана тілі

Әдіс-тәсілдер мен көрнекіліктер

Қолданылған әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ-жауап
  • Талдау
  • Венн диаграммасы
  • Түсіндіру
  • Әңгімелеу
  • Суретпен, карточкамен, кітаппен жұмыс

Көрнекіліктер

  • Киіз үй суреті
  • Төрт жыл мезгілі суреттері
  • Қима қағаздар
  • Венн диаграммасы

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі және тәлім сәті

Айналаға алақаннан,
Жылулықты шашайық.
Күлімсіреп, сәттілік тілеп,
Біз сабақты бастайық.

2) Үй тапсырмасын тексеру

Бүгін — қазақ тілі пәнінен ашық сабақ. Сондықтан өз білімімізді көрсетеік.

Берілген тапсырма:

  • 159-жаттығу: сурет бойынша 1–2 сөйлем құрау, сөйлемдегі бастауышты табу.
  • Карточкамен жұмыс: сұрақтарға жауап беріп, сан қатары бойынша тақтаға шығу.

Қайталау сұрақтары

  1. Сөз дегеніміз не? Сөз туралы не білесің?
  2. Сөз табының қандай түрлерімен таныстық?
  3. Мәтін дегеніміз не? Қандай түрлері бар?
  4. Зат есім дегеніміз не?
  5. Етістік дегеніміз не?
  6. Сөйлем дегеніміз не? Түрлерін ата.
  7. Сөйлем мүшелері дегеніміз не?
  8. Сөйлем мүшелері неше топқа бөлінеді?
  9. Бастауыш дегеніміз не?

Жаңа тақырыпқа өту

Б А Я Н Д А У Ы Ш

Бүгінгі жаңа тақырыбымыз — баяндауыш. Сурет бойынша сөйлем құрастырып, сөйлемнің бастауышын табамыз. Одан кейін бастауыштың қимылын, іс-әрекетін білдіріп тұрған сөзді анықтаймыз.

3) Ой қозғау: киіз үй арқылы түсіндіру

Сұрақ-жауап

  • Ертеде қазақ халқының баспанасы қандай болған? — Киіз үй.
  • Киіз үйдің сүйегі неден тұрады? — Шаңырақ, уық, кереге, сықырлауық және т.б.

Қазақ халқы мал шаруашылығымен айналысқандықтан, көшіп-қонуға ыңғайлы баспана ретінде киіз үйді пайдаланған.

Сабақты әрі қарай киіз үйді «құрастыру» кезеңдері арқылы жалғастырамыз. Әр бөлім — бір тапсырма.

4) Киіз үйді құрастыру арқылы тапсырмалар

Кезең 1: Кереге құру

Керегені оң жақтан бастайтынына байланысты «оң босаға» ұғымы қалыптасқан. Осы бөлімде 160-жаттығудағы өлеңді мәнерлеп оқып, талдаймыз: қарамен жазылған сөздерге сұрақ қойып, олардың бастауышпен байланысын аңғарамыз.

Кезең 2: Жыл мезгілдерімен байланыс

Төрт жыл мезгіліне қатысты суреттер арқылы қазақтың қоныс атауларын еске түсіреміз: көктеу, жайлау, күзеу, қыстау. Жыл мезгілі тақырыбында Абай өлеңдерін оқығанымыз да еске алынады.

Кезең 3: Шаңырақ көтеру

Дәптер таратылып, көркем жазуға мән беріледі: әріптерді таза, түзу, көркем етіп жазу.

Кезең 4: Уық қадау

Шаңырақ пен керегені байланыстыратын уықтар секілді, сөйлемде де мүшелер өзара байланысады. Осы кезеңде 161-жаттығу орындалады: баяндауышқа тиісті сөздерді қойып, сөйлем құрастырамыз (тақтамен және дәптермен жұмыс).

Кезең 5: Сықырлауық (есік) қою және сергіту сәті

Мынау менің жүрегім — бәрін осы басқарған.
Мынау менің басым — бәрін осы бастаған.
Мынау менің оң қолым, мынау менің сол қолым —
Бәрін осы бастаған.

Кезең 6: Киіз жабу (туырлық, басқұр)

162-жаттығу: көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып жазамыз. Қосымша өзіндік жұмыс ретінде қима суреттер арқылы сөйлем құрастырып, талдаймыз және дәлелдеп айтамыз.

Кезең 7: Үзік, түндік жабу және Венн диаграммасы

Киіз үй толық жабылып, «үй дайын» кезеңіне жетеді. Бұл тұста Венн диаграммасы арқылы ұқсастық пен айырмашылықты салыстыру жұмысы жүргізіледі.

Кезең 8: Шығармашылық тапсырма

Киіз үйдің есігін ашып, ішке кірмес бұрын баяндауыш туралы өлең, ребус, ертегі, өтірік өлең құрастырамыз. Оқушылар жұмыстары тыңдалып, талқыланады.

Киіз үйдің іші әсем әрі түрлі бұйымдарға толы болғаны сияқты, қазақ тілінің де алда танысатын көптеген салалары мен тақырыптары бар. Оларды келесі сабақтарда және жоғары сыныптарда тереңірек меңгереміз.

Қорытынды, үй тапсырмасы, бағалау

Қорытындылау

Сабақ соңында баяндауыштың сөйлемдегі қызметін қайталап, орындаған тапсырмалар бойынша негізгі тұжырымдар шығарылады.

Үйге тапсырма

  • Төрт жыл мезгіліне байланысты еңбек түрлері туралы сөйлемдер құрастыру.
  • Киіз үйдің аталмай қалған бөліктерін тауып, жазып келу.

Бағалау

Оқушылар өз фишкасы арқылы бағаланады (жинаған белгі санына қарай қорытынды баға қойылады).