Қазақша рефераттар

Қонақасы деген дәстүрдің мағынасын түсіндір

Ашық тәрбие сағаты • Сайыс

«Қызғалдақ қыз, Наурыз — ана!»

Бұл шара — қыз балалардың көркемдік талғамын қалыптастыруға, қазақ халқының қыз тәрбиелеу дәстүріне сүйене отырып әдептілікке, инабаттылыққа, ізеттілікке баулуға бағытталған қыз сыны сайысы.

Мақсаты

  • Қыз баланың жан дүниесіндегі эстетикалық талғамын дамыту.
  • Ұлттық салт-дәстүр арқылы мәдениет пен әдеп нормаларын орнықтыру.
  • Сөйлеу мәдениеті мен өзін ұстау әдебін қалыптастыру.

Көрнекіліктер

  • «Қыз — елдің көркі» (ұлттық киімдегі қыздардың суреттері).
  • «Өнер — таусылмас азық» (қолөнер түрлерінің фотосуреттері).
  • Мақал-мәтелдер мен қанатты сөздер топтамасы.

Жүргізушілердің құттықтауы

1-жүргізуші

Қайырлы күн, құрметті көрермендер!
Мен қазақ қыздарына қайран қалам,
Жанары жаны жаздай жайраңдаған.
«Қыз өссе — елдің көркі» деген сөзді,
Қапысыз қалай айтқан қайран бабам.

2-жүргізуші

Бүгінгі «Қызғалдақ қыз, Наурыз — ана!» атты қыз сыны сайысына қош келдіңіздер!
Пір тұтқан махаббатты, адалдықты,
Көркімен таң қалдырған талай жұртты.
Қыздардың қылығымен өмір қызық,
Қыздардың ғұмырымен заман құтты.

1-жүргізуші

Өнер — білім, тапқырлықтың тарланы,
Еңбектегі әріптестер мақтаны.
Өнеріңді ортаға сал, сайысқа,
Өнер көрсет, құрбылармен жарыс та.

2-жүргізуші

Мың бұралған арулар билей басып,
Келеді міне ортаға толқып тасып.
Аруларын сыйлаған халқым менің,
Көңілді қошеметпен қарсы алайық!

Қатысушылар таныстырылымы

Гүлмарал

Өнерлі, бойына өнер жиған қыз.

Аяжан

Білімді, меңгергені мол, ілімге құштар.

Маржан

Елгезек, алғыр, тез тіл табысады.

Еркежан

Ақша бетті, әуезді, хор қызына ұқсайды.

Жанерке

Бұрымдары желбіреген, көрікті қыз.

Әділқазы алқасымен таныстыру

Мерекені әнмен әрлеп, өнерпаз өрендерге тәнті бола отырып, әділдік пен шындықты ту еткен әділқазы алқасымен танысамыз.

Сайыс барысы: 7 тур

Сайыс шарты бойынша әр қатысушы өз нөмірін алып, белгіленген кезекпен өнерін көрсетеді.

  1. 1) Таныстыру

    Өзін-өзі таныстыру

    Әр бүлдіршін — ел гүлі. Бақытты елде туғаның есіміңнен де көрінеді.

  2. 2) Сұрақтар

    Салт-дәстүр, мақал-мәтел

    Қыз сұлу көрінеді білімімен. Ұлттық дәстүрді танып-білу — рухани сабақтастықтың кепілі.

  3. 3) Салат жасау

    Ас мәзірі

    Қонақжайлық — халқымыздың қастерлі дәстүрі. Қолдағы бармен қадір көрсету — үлкен өнеге.

  4. 4) Шаш үлгісі

    Әсемдік пен ұқыптылық

    Бұрым — қазақ қызының көркі. Ұқыптылық пен талғам осы кезеңде айқын көрінеді.

  5. 5) Ептілік

    Шапшаңдық, ұқып

    Ептілік — тек жылдамдық емес, дәлдік пен жинақылықтың да белгісі.

  6. 6) Өз өнері

    Ән, би, қолөнер, т.б.

    Өнерліге өріс кең. Өнер — таусылмас қазына, өмірге көрік берер күш.

  7. 7) Сән үлгісі

    Сахна мәдениеті

    Сымбатқа сән жарасады. Бұл кезеңде киім үйлесімімен қатар жүріс-тұрыс, өзін ұстау әдебі де бағаланады.

Шақыру

Кел, достар, бастайық, бастайық той кешін.
Қызықтан еш адам қалмасын құр қалып.

2-тур: Салт-дәстүр мен мақал-мәтелдер

Әдет-ғұрып пен салт-дәстүр — ұлттың жады. Ұмыт болғанын жаңғыртып, сақтап, насихаттау — бәрімізге ортақ міндет.

«Сыңарын тап»: ата-аналарға

  1. 1. Әдепті бала ата-анасын мақтатар… (әдепсіз бала ата-анасын қақсатар)
  2. 2. Ана сүтін ақтамағанды… (ешкім жақтамайды)
  3. 3. Әке тұрып ұл сөйлегеннен без… (шеше тұрып қыз сөйлегеннен без)
  4. 4. Қарағайға қарап тал өсер… (қатарына қарап бала өсер)
  5. 5. Үйінде ұл-қызы бардың… (көгінде сөнбес жұлдызы бар)

«Сыңарын тап»: балаларға

  1. 1. Жығылып жатып… (сүрінгенге күлме)
  2. 2. Күлме досыңа… (келер басыңа)
  3. 3. Ауру қалса да… (әдет қалмайды)
  4. 4. Әдепті бала — арлы бала… (әдепсіз бала — сорлы бала)
  5. 5. Ұяда не көрсең… (ұшқанда соны ілерсің)

Дәстүр ұғымдарын түсіндіру

  • «Шілдехана» дәстүрінің мағынасын түсіндір.
  • «Сыбаға» дәстүрінің мағынасын түсіндір.
  • «Тұсаукесер» дәстүрінің мағынасын түсіндір.
  • «Бәсіре» дәстүрінің мағынасын түсіндір.
  • «Қонақасы» дәстүрінің мағынасын түсіндір.

Ата-аналарға арналған ойталқы сұрақтары

  1. 1) Тәрбие ісінде отбасының рөлі қандай деп ойлайсыз?
  2. 2) Ең алдымен тәрбиенің қай түріне ерекше көңіл бөлер едіңіз?
  3. 3) Мерекеде балаңыздың дайын сыйлық бергенін қалайсыз ба, әлде өз қолымен жасаған бұйымын сыйлағанын жөн көресіз бе? Неліктен?
  4. 4) «Сенің қолыңнан келмейді, кедергі жасама, теледидар көр, демал» деп баланы шеттететін ата-аналарға не айтар едіңіз?
  5. 5) Кешкі астан кейін ыдыс-аяқ жуылмай қалды, өйткені қызықты фильм басталды. Фильм біткен соң қызыңыз: «Шеше, ыдысты таңертең жуа салайыншы» десе, не деп жауап берер едіңіз? Құптайсыз ба?

3–7-турлар: шеберлік, талғам және сахна мәдениеті

3-тур: Ас мәзірін дайындау

Қонақжайлық — адамды жатсынбай, жылы қабылдап, барын бөлісе білу. Бұл турда қатысушылардың ұқыптылығы мен дастарқан мәдениеті бағаланады.

4-тур: Шаш үлгісі

Білектей арқасында өрген бұрым, шолпысы сылдыр қағып жүрсе ақырын… Қазақ қызының нәзік болмысы осы детальдардан-ақ танылады.

5-тур: Ептілік

Шапшаңдық, жинақылық, дәлдік — ептіліктің үш тірегі. Бұл кезеңде қатысушының жылдам ойлап, дұрыс шешім қабылдауы сыналады.

6-тур: Өз өнері

Өнерліге өріс кең: ән, би, көркемсөз, қолөнер немесе басқа да қабілет түрлері арқылы әр қатысушы өз болмысын ашады.

7-тур: Сән үлгісі

Сымбатқа сән киім жарасады. Бұл турда киім үйлесімімен бірге сахнадағы жүріс-тұрыс, өзін ұстау әдебі, сөйлеу мәдениеті және жалпы әсер ескеріледі.

Әділқазылар ұпай есептеген сәт

Әділқазы алқасы ұпайларды есептегенше, өнерпаздардың қосымша өнерін тамашалайық.

Қорытынды және марапаттау

Қорытынды сөз төрешілерге беріледі. Бағалау кезінде қатысушылардың ұлттық киімі, сайыс бойы өзін ұстауы, сөйлеу мәдениеті, жүріс-тұрысы және жалпы сахна әдебі толық ескеріледі.

Номинациялар

  • «Қызғалдақ қыз»
  • «Наурыз — ана»
  • «Ұшқыр ойлы»
  • «Көрермен көзайымы»
  • «Өнерлі отбасы»
  • «Ынтымағы жарасқан»

2-жүргізуші

Өнеріміз сайыста, жетелейді алысқа.
Бүгінгі күннің жеңісі — достық болып қалады.

1-жүргізуші

Баршаңызды Наурыз мерекесімен құттықтаймыз! Наурыз құт-береке, бірлік әкелсін.
Қыз — ұлттың жаны. Ата-ананың аяулысы, құрбы-құрдастың қадірлісі, даламыздың гүлі, өмірдің сәні бола беріңіздер!