Қазақша рефераттар

Мүшелер жүйесі

7-сынып биология

Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі түсініктері

Бұл сабақта тірі ағзаның құрылымдық деңгейлері жүйелі түрде қарастырылады: жасуша → ұлпа → мүше → мүшелер жүйесі → ағза. Оқушылар әр ұғымның мағынасын түсіндіріп қана қоймай, олардың өзара байланысын нақты мысалдар арқылы дәлелдейді.

Оқу мақсаты

7.4.2.1 — Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі ұғымдарын түсіндіру.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:

Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі ұғымдарына анықтама беріп, мазмұнын түсіндіреді.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Жасуша → ұлпа → мүше → мүшелер жүйесі → ағза сызбасын құрастырып, деңгейлердің ерекшеліктерін салыстырады.

Кейбір оқушылар орындай алады:

Өсімдіктер мен жануарлар ағзаларындағы жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі арасындағы өзара байланыстарды анықтап, тақырыпты өз бетінше нақты әрі дәл түсіндіреді.

Бағалау критерийлері

  • Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесіне қатысты тірек сөздермен берілген терминдерді жазады.
  • Ұғымдардың мағынасын түсіндіреді және мысалдар келтіреді.
  • Құрылымдық деңгейлерді ерекшеліктері бойынша ажыратады.

Сабақтың құрылымы

Сабақтың басы: ұйымдастыру

  • Оқушылармен амандасу, түгендеу.
  • Психологиялық ахуал қалыптастыру: «Шаттық шеңбері».
  • «От шашу жұлдыздар» арқылы топқа бөлу.

Ой қозғау: тапсырма №1

Төмендегі ұғымдарды дұрыс ретімен орналастырыңдар:

  1. Мүшелер жүйесі
  2. Жасуша
  3. Мүше
  4. Ұлпа
  5. Ағза

Жауап үлгісі (сызба):

Жасуша → Ұлпа → Мүше → Мүшелер жүйесі → Ағза

Қалыптастырушы бағалау: «Жарайсың!», «Тамаша!», «Керемет!».

Сабақтың ортасы: «Білу» деңгейі

«Суретті әңгімеле» әдісі арқылы жасуша – ұлпа – мүше – мүшелер жүйесі тізбегі қайталанады. Оқушыларға өсімдік және жануар жасушаларының, ұлпаларының, мүшелерінің мысалдары бейнеленген суреттер топтамасы ұсынылады.

Оқушылар ақпаратты іріктеп, қабылдап, танып-біледі және дәлелді жауап береді.

Сабақтың ортасы: «Түсіну» деңгейі

«Джиксо» әдісімен тақырып талданады. A, B, C, D топтарындағы оқушылар сарапшы топтарға бірігіп, мәтінді талқылайды, кейін бастапқы топтарына қайта оралып, түсіндірмесін ұсынады. Әр топ постер дайындап, қорғайды.

I топ

Жасуша

  • Ағзаның негізгі құрылымдық және қызметтік бірлігі.
  • Ағзада нақты қызмет атқарады.
  • Мысалдар: қан жасушалары, жүйке жасушалары, өң (эпидермис) жасушалары.

II топ

Ұлпа

Құрылысы мен атқаратын қызметі ұқсас жасушалардан түзіледі.

Ұлпа түрлеріне мысалдар:

Өсімдіктерде: түзуші, жабын, негізгі, тірек, бөліп шығарушы, өткізгіш ұлпалар.

Жануарларда: дәнекер, жүйке, бұлшық ет, эпителий ұлпалары.

III топ

Мүше

  • Белгілі бір қызметті атқаратын әртүрлі ұлпалардан түзіледі.
  • Мысалдар: ми, жүрек, тері; өсімдіктерде — жапырақ, сабақ.
  • Мүше қызметі оның құрылысына және құрамындағы ұлпалардың үйлесімді жұмысына тәуелді.

Қорытынды идея

Тірі ағза — бір-бірімен тығыз байланысты деңгейлер жүйесі. Жасушалардың үйлесімді жұмысы ұлпаны құрайды, ұлпалар мүшелерге бірігеді, мүшелер жүйелері ағзаның толыққанды тіршілігін қамтамасыз етеді. Осы логиканы түсіну биологиядағы көптеген тақырыптардың негізін қалайды.