Оқушылардың шығармашылық қабілетін арттырудағы өзін - өзі тану пәнінің рөлі
Оқушылардың шығармашылық қабілетін арттырудағы «Өзін-өзі тану» пәнінің рөлі
Еліміздің егемендігі нығайып, болашаққа сеніммен қадам басқан кезеңде заман талабына сай тұлға тәрбиелеу — басты міндет. Осы бағытта ұрпақ өнегесі, адамдық болмыс және рухани-адамгершілік білім беру мәселелері ерекше мәнге ие.
Бөбек қорының президенті С. Назарбаеваның «Өзін-өзі тану» авторлық бағдарламасы оқушыны өзін құрметтеуге, өзін жетілдіруге, қоғам мен өмір жағдайында өз бағытын айқындауға, өз бетінше шешім қабылдауға және сөзі мен іс-әрекеті үшін жауапкершілік сезінуге тәрбиелеуді көздейді.
Пәннің оқушыға беретін нәтижелері
- Өзіндік «менін» қалыптастыру және өз құндылығын сезіну.
- Ішкі күш-қуатын жақсылыққа бағыттау.
- Тұлғалық әлеуеттің ашылуы, шығармашылық және танымдық белсенділіктің артуы.
- Жалпыадамзаттық құндылықтарды өмірлік ұстанымға айналдыру.
«Өзін-өзі тану» болашақ ұрпақтың бойына рухани-адамгершілік бастауларды сіңіріп, мінез-құлқын тәрбиелеуге бағытталған. Ол сүйіспеншілік, мейірімділік, ақиқат, адалдық, шыншылдық, сұлулық, рақымдылық және дұрыс мінез-құлық арқылы үйлесімді, жан-жақты дамыған адам қалыптастыруды көздейді.
Әрбір баланы жеке тұлға ретінде танып, оның өзіне тән санасы, еркі және әрекет ету ортасы бар екенін ескергенде ғана оқушының білімге және ғылымға қызығушылығын арттыру мүмкін болады. Мектептегі үздіксіз оқу-тәрбие үдерісі оқушының ақыл-ой қабілетін, дүниетанымын, өмірлік мақсат-мүддесін айқындауға және жеке қасиеттерін қоғам талабына сай дамытуға көмектеседі.
Сабақ құрылымының тәрбиелік әсері
Әр сабақта балалар достыққа, сыйластыққа, әдептілікке және әсемдікті сезінуге шақырылады. Сабақтың жылы атмосферасы оқушының жүрегіне ізгілік ұрығын себеді.
«Нұрға бөлену» сәтінде балалар бір-біріне ақ жүрекпен тілек айтып, қуанышты көңіл күймен бастайды. Бұл өзара қолдауды күшейтіп, ішкі сенімділікті арттырады.
Мұғалімнің рөлі
Мұғалім дәйексөз арқылы ой қозғап, мәтінмен жұмыс барысында талқылауды ұйымдастырады. «Мұғалім сыйы» ретінде тақырыпқа сай өлең, тақпақ немесе аңыз әңгіме ұсыну — баланың сезіміне әсер етіп, ой-өрісін кеңейтеді.
Осындай әдіс-тәсілдер арқылы өмірдің әсемдігі, жақсылықтың қадірі және әр сәттің қайталанбас құндылығы мейіріммен жеткізіледі.
Қоршаған ортаның сұлулығын көріп, оны сезіне білген адам жақсылыққа ұмтылады. Қазақ халқы ар-ұжданды, намысты дүние-мүліктен жоғары қойған; достыққа адал болып, жақынына әрдайым қолдау көрсетуге дайын тұрған. «Өзін-өзі тану» осы қасиеттерді оқушы бойына ұялатып, кез келген ортада өзін мәдениетті ұстай алатын, өмірге құштар тұлға қалыптастыруға ықпал етеді.
Пәннің мәні — жеке тұлғаның рухани-адамгершілік қасиеттерін қалыптастырып, дамытуымен қатар, адам мен табиғаттың үйлесімді дамуын сезіндіруінде. Әсіресе бастауыш буында бұл пән баланың зердесін, қарым-қатынас мәдениетін және шығармашылығын дамытуда маңызды орын алады: оқушы қоршаған ортаны таниды, ұлттық мәдениет пен дүниетанымды сезіне бастайды, өз пікірі қалыптасып, өзін-өзі танудың алғашқы қадамдарын жасайды.
«Өзін-өзі тану» сабағының негізгі кезеңдері
Жеке тұлғаны қалыптастыруда баланың жан дүниесіне сезіммен қарап, әрбір іс-әрекетіне мақсат қоюға, жоспарлауға, оны орындауға және өзіне талап қоя білуге тәрбиелеу — адамгершілік тәрбиенің өзегі. Мақсатқа жету жолында сан алуан кедергілер кездесуі мүмкін, сондықтан табандылық, жауапкершілік, адалдық сияқты қасиеттерді бала бойына ерте жастан орнықтыру — тұлға дамуының берік іргетасы.
Қорытынды
«Өзін-өзі тану» пәні оқушының рухани әлемін байытып, мінез-құлқын тәрбиелейді, шығармашылық қабілетін оятады және жалпыадамзаттық құндылықтарды өмірлік бағдарға айналдыруға ықпал етеді.