Өтетін жері
Қоғамдық өзгерістер және жастар тәрбиесі
Бүгінгі таңда қоғам өміріндегі өзгерістер әрбір жасөспірімнің өміріне әсер етіп отыр. Әр жеткіншек балалық шақтан есею кезеңіне өтеді, ал қоғамдағы түбірлі өзгерістер олардың жеке дамуына да ықпал етеді. Соның ішінде алаңдататын тұстардың бірі — кей жастардың патриоттық сезімнің мәнін толық түсінбеуі.
Қоғамдағы әлеуметтік қиындықтар, соның ішінде кедейліктің өсуі көзге анық байқалады. Ең ауыр мәселелердің бірі — нашақорлыққа әуестеніп, бұл жолға түсіп жатқан жастар санының артуы. Бұл құбылыс жастардың денсаулығына зиян келтіріп қана қоймай, ұлттық болмыс пен менталитетті әлсірету қаупін күшейтеді.
Неліктен патриоттық тәрбие өзекті?
Патриоттық сезім — жеке адамның ішкі ұстанымы ғана емес, қоғамның тұтастығын сақтайтын тірек. Ел қауіпсіздігі мен тұрақтылығына қатысты мақсаттар айтылған жағдайда, әскери даярлық, азаматтық жауапкершілік және ұлттық бірлік туралы әңгіме де күн тәртібіне шығады.
Талқылауға арналған сұрақ: әскери даярлық қажет пе?
Қоғамда әртүрлі пікір бар: біреулер әскери қызметті тек жұмысқа орналасуға көмектесетін құрал ретінде қарастырса, енді біреулер оны азаматтық борыштың өзегі деп қабылдайды. Осы айырмашылық — тәрбиелік жұмыста ашық талқылануы тиіс маңызды тақырып.
Пікір 1: «Әскерге жұмыс үшін барамын»
Кей оқушылардың ойынша, әскери қызмет — ең алдымен еңбек нарығында қажет болатын құжатқа (әскери билетке) қол жеткізудің жолы.
Пікір 2: «Борыш — міндетті құндылық»
Өз Отанын құрметтейтін жас азамат үшін әскери борыш — жауапкершіліктің айқын көрінісі, антқа адалдықтың өлшемі.
Қазақстандық патриотизм: тарихи сабақтар
Танымал ақын әрі қоғам қайраткері Мұхтар Шаханов қазақстандық патриотизмнің мазмұнын түсіндіруде халқымыздың бостандығы үшін күрестің бірнеше тарихи кезеңін атап көрсетеді. Бұл кезеңдер ұлт рухының беріктігін танытады.
1) Отырардың қорғанысы
Отырарды ұзақ уақыт қорғау — халықтың рухын, табандылығын және елдік мүдде жолындағы бірлігін әлемге танытқан ерлік үлгісі.
2) Жоңғар шапқыншылығына қарсы күрес
Ел мен жерді қорғаудағы патриоттық сезім жоңғар басқыншыларына қарсы ұзаққа созылған күрес кезеңінде айқын байқалды.
3) 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы
Желтоқсан оқиғасы қазақ жастарының ұлттық намысы мен туған елге деген сүйіспеншілігінің жоғары екенін көрсетті. Олар ұзақ жылдар бойы қатаң тәртіп орнатқан тоталитарлық жүйе алдында тайсалмай, азаматтық ұстанымын білдірді.
Көпұлтты қоғамдағы бірлік және келісім
Қазақстан — көпұлтты мемлекет. Елімізде көптеген ұлттар мен ұлыстар бір шаңырақ астында өмір сүреді. Ұлтаралық келісім — мәдени, саяси және әлеуметтік-экономикалық факторлардың өзара байланысынан тұратын маңызды құндылық.
Патриоттық тәрбие интернационалдық көзқараспен, ұлтаралық сыйластықпен және жат қылықтарға төзбеушілікпен ұштасқанда ғана терең орнығады. Дегенмен кей кезде Отан алдындағы қасиетті борыш «құжат үшін ғана керек» деген түсінікке ығысып бара жатқандай әсер қалдырады.
Патриоттық сананың үш қыры
- Ұлттық-этникалық — ұлттық намыс және төл құндылықтарға адалдық.
- Жалпыадамзаттық — адамгершілік, бейбітшілік, өзара құрмет.
- Әлеуметтік-топтық — қоғам алдындағы жауапкершілік пен ортақ мақсатқа қызмет ету.
Пікір алмасу: борыш, көзқарас, тәжірибе
Қыздардың көзқарасы
Талқылауда қыздардың әскери борышын өтемеген ұлдарға көзқарасы да маңызды. Бұл тақырып жасөспірімдердің жауапкершілікке, уәдеге және азаматтық беделге қатынасын ашып көрсетеді.
Патриотизм — тек ұлдарға тән емес
Патриоттық сезім — жынысқа бөлінбейтін құндылық. Қыз балалар үшін де елге қызмет ету, қоғамға пайда келтіру, жауапкершілікті сезіну — маңызды ұстаным.
Әскери қызметтен оралған азаматтың тәжірибесі
Жуырда ғана әскери борышын өтеп келген ауылдасымыз Бақберген Зайнулдиновпен сұхбат жүргізуге болады: әскер қатарына баруына не себеп болғаны, алған тәлімі, тәртіп пен жауапкершіліктің өміріне әсері туралы ой бөлісу — оқушылар үшін нақты үлгі.
Келісімшарт қызметі: Отанды қорғаудың бір жолы ма?
Кей азаматтар заман талабына сай келісімшарт бойынша әскери қызмет атқарады. «Келісімшарт негізінде Отанды қорғауға бола ма?» деген сұрақты талқылау — патриотизмнің мәнін тереңдетуге көмектеседі: қызметтің формасынан бұрын ниет, жауапкершілік және адалдық маңызды.
Қорытынды: Отанға адалдық — қасиетті міндет
Өз Отанына, туған жеріне, елі мен халқына шын берілген адам қиындықпен санаспайды. Бұған Ұлы Отан соғысы жылдарында жан аямай шайқасқан Ізғұтты Айтықов, Иван Варепо, Қасым Қайсенов және басқа да ерлердің тағдыры дәлел. Олар жерді «бөтен» деп бөлмей, Отан алдындағы борышын абыроймен орындады.
Дәйексөз
Елбасымыз Н. Ә. Назарбаев: «Біз мемлекетіміздің қолда бар мүмкіндіктерінің арқасында көпұлтты Отанымыздың әр азаматының достығын сақтауға, бір-біріне сенімді болуға, жалпы Отан-үйіміз — Қазақстан Республикасының бірлігін нығайтуға және ешкімге осы антымызды бұздырмауға тиістіміз», — деген еді.
Құқықтық түйін
Қазақстан Республикасының Конституциясының 36-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасын қорғау — әр азаматтың қасиетті міндеті және борышы.