Менің ойымша нағыз дос
Сынып сағаты / Топтық жұмыс
Нағыз дос қандай?
Бұл сабақтың өзегі — оқушының өз ойын еркін айтуына мүмкіндік беру, өзара сыйластық пен сенімге негізделген қарым-қатынасты нығайту, достықтың шынайы мәнін түсіндіру.
Мақсаты
- Оқушылардың қоршаған ортамен қарым-қатынасын жақсарту.
- Өз ойын еркін, дәл және мәдениетті түрде айтуға үйрету.
- Достарға деген көзқарасты анықтап, құндылықтарды саралау.
- Тұлғааралық қарым-қатынастың мүмкіндіктері мен дағдыларын қалыптастыру.
- Өз қылығын және өзгенің әрекетін талдай білу қабілетін дамыту.
Көрнекілік
- Қалам, А4 қағазы, ватман.
- Түрлі-түсті маркерлер.
- Сазды әуендер.
Өткізу әдісі
Топтық жұмыс, талқылау, шығармашылық тапсырмалар.
Сабақтың құрылымы
- 1 Қуаныш шеңбері.
- 2 «Жүректен жүрекке».
- 3 Екі дос туралы бейнефильм: көрсету және талдау.
- 4 Дос туралы тақпақтар.
- 5 Дос туралы әңгіме: болжау әдісі.
- 6 Дос туралы ән.
- 7 Бай адам туралы аңыз: көрініс.
- 8 «Менің ойымша, нағыз дос…»: эссе жазу.
- 9 Дос туралы хор.
- 10 Қорытынды.
Сабақтың барысы
Мұғалім: «Сәлеметсіңдер ме, құрметті оқушылар! Сендерді “Қуаныш шеңберін” құруға шақырамын. Шеңбер бойымен жұмсақ жүректі бір-бірімізге бере отырып, көршімізбен амандасып, жылы тілек айтайық».
«Тілектеріңе көп рақмет. Жақсы көңіл-күймен сабағымызды бастайық. Бүгінгі тақырыбымыз: Нағыз дос қандай?»
Талқылау сұрағы
«Сен нағыз дос бола аласың ба?» — оқушылар өз ойларын еркін жеткізеді, бір-бірін тыңдауды, дәлелдеуді, пікірге құрметпен қарауды үйренеді.
Бейнефильм
Екі дос туралы бейнефильм көрсетіліп, кейін ортақ талдау жасалады: достықтағы адалдық, жауапкершілік, қиындықта қолдау көрсету ұғымдары айқындалады.
Дос туралы тақпақтар
Достық деген таусылмайтын қазына,
Көктемде де солып қалар гүл емес.
Қарамайды ол сыйдың көп пен азына,
Нағыз достар тіпті сый да тілемес.
Екі деген — екі дос,
Бірін-бірі қимайтын.
Артық-кемді етпей сөз,
Бірін-бірі сыйлайтын.
Досыңа бол адал жан,
Бірдей бөліс сынақты.
Бір нүктеге қадалған,
Екі көзің сияқты.
Достар бірге жүреміз,
Бірге ойнаймыз, күлеміз.
Бірге балық аулаймыз,
Міне, біздер қандаймыз.
Орман, көлге, шыңға біз,
Саяхатқа шығамыз.
Бөлінбейді іргеміз,
Әрқашан да біргеміз.
Достарымды сүйемін бірге жүрген,
Бірге ойнап, менімен бірге күлген.
Достар деген жаныңның бір бөлшегі,
Орын алған жүректің бір түбінен.
Нағыз достар бір-біріне ұнаған,
Қиындықта бірін-бірі сынаған.
Мүмкін емес доссыз өмір сүру де,
Сүйеу болар шағыңда құлаған.
Досы үшін дос көнеді бейнетке,
Дос деген сөз ең қадірлі жер-көкте.
Жақсылардың айрылмас досы көп,
Қолын берген қиыншылық кездессе.
Болжау әдісі: әңгімені аяқтау
Топтарға оқиға ұсынылады. Оқушылар әңгіменің соңын болжап, өз тұжырымын дәлелдейді. Негізгі мақсат — достықтың өлшемдерін талдау: уәде, әрекет, жанашырлық, жауапкершілік.
І–ІІ топтарға: Құмырсқа туралы әңгіме
Тақырып: «Жаңа таныс пен ескі достың айырмасы»
Бір құмырсқа өз илеуінен бөлініп, ара мен қоңызбен дос болыпты. Жем іздеуге шыққан құмырсқа жол үстінен бір дән тауып алады. Жалғыз өзі ары-бері әуреленіп, оны қозғалта алмайды.
Көмек сұрау үшін достарын іздеп, гүл жинап жүрген араға жолығады: «Досым, маған көмектесіп жібер», — деп өтінеді. Ара: «Көрмей тұрсың ба, мен жұмыс істеп жүрмін ғой», — деп жауап береді.
Құмырсқа енді қоңыздан көмек сұрайды. Қоңыз: «Сен үшін еңбегімді еш қыла алмаймын», — деп кете барады.
Екі досынан күдер үзген құмырсқа мұңайып келе жатып, өз илеуіндегі ескі достарымен ұшырасады. Олар жағдайын сұрап, бірге көмектесіп, дәнді көтеріп әкетеді. Құмырсқа қайта үйіріне қосылады.
Қорытынды ой: «Жан достың қадірі — ескі достай бола алмас» деген сөз содан қалған.
ІІІ–ІV топтарға: Екі жауынгер туралы аңыз
Тақырып: «Достық үшін құрбандық»
Ертеде жаугершілік жиі болған кезде қазақтың екі жауынгері төс қағысып дос болады. Күндердің бір күнінде олардың бірі тұтқиылдан тиген жаудың қолына түседі.
Досының тұтқынға түскенін естіген батыр күздің қара суығына қарамай өзеннен өтіп, жау жатқан жағаға келеді: «Қолдарыңа түскен жауынгерді құн төлеп сатып алуға келдім. Айырбасқа беретін малым да, мүлкім де жоқ. Бір-ақ нәрсе беремін — өз өмірім. Досымды босатыңдар», — дейді.
Жаудың қолбасы оны сынамақ болып: «Онда өміріңнің бір бөлшегін бер. Маған екі көзің керек, ойып аламын», — дейді. Батыр: «Ол да болсын. Көзімді тезірек ал да, досымды босат», — деп келіседі.
Сөйтіп, жауынгер босаған досының иығына қолын артып, зағип күйі қуанып, күлімдеп келеді. Мұны көрген қолбасы: «Мынадай ерлері бар халықты бетпе-бет ұрыста жеңу қиын», — деп түйеді.
Шығармашылық бөлім
Эссе
Тақырып: «Менің ойымша, нағыз дос…»
Оқушы өз өмірінен мысал келтіріп, достықтың басты белгілерін қысқа әрі нақты тұжырымдайды.
Ән және хор
Дос туралы ән орындалып, хор арқылы ортақ көңіл-күй қалыптастырылады. Бұл бөлім бірлік, өзара қолдау және сенімді күшейтеді.
Қорытынды
Нағыз дос — сөзі мен ісі бір жерден шығатын, қиын күнде қасыңнан табылатын, қуанышыңды бөлісіп, кемшілігіңді кемсітпей түзетуге көмектесетін адам. Достық — сыйлықпен өлшенбейтін, адалдықпен бекитін құндылық.