Жасымнан жетім едім көңлі сынық, Өнерім артық емес ондай ұлық
Абай Құнанбаев — «Әзім әңгімесі»
Бір сөзім «Мың бір түннен» оқып жүрген, өлең қып сол сөзімді айтқым келген. Бағдатта Мұстапа мен Сапа деген екі ағайынды жігіт болыпты.
Екі ағайындының серті
Екеуі де жетім еді: әкелері ерте қайтқан. «Талаптан жетеміз» деп, бос жүрмей, өнер қуған. Кіші інісі тігінші, кестеші болса, Мұстапа суретшілік ғылымын меңгерген.
Екеуі бір шетке кетіп, жұрт көрмеген жерден нәсіп іздемек болады. Мал табуды мақсат етіп, бір-біріне серт беріп, екі жаққа жолға шығады. Тағдыр оларды екі жаққа бөліп жібереді, бірақ екеуі де қатерден именбейтін жандар еді.
Әуелі Сапа Шынмашынға кетіп тұрсын, ал Мұстапа Балсураға бұрын келген екен.
Мұстапаның тұрмысы түзелуі
Мұстапа — бойдақ, кедей. Біршама уақыт таршылық көрсе де, кәсібін күннен күнге тәңірі оңғарып, аздан соң қатын алып, үй салдырады. Шаһарда сенімді адамдардың бірі болады.
Пұл жиналып, киімі түзеліп, қарны тоқ болады. Қағазға өрнек жасап, сурет ойып, шеберлігін арттырады. Құдайым кешіктірмей бір ұл беріп, молдалар оның атын Әзім қояды.
Әзімнің өсуі мен өнерге берілуі
Бір жасап, екі жасап, Әзім өседі. Сонан соң медресеге барып түсіп, аз жылда-ақ жақсы ғылымға қол жеткізеді. Жас жігіттің жүзі нұрлы, көңілі көтеріңкі болады.
Оқудан соң ата өнерін ұстап, әкесінен де асып түседі. Сол күндері ажал жетіп, Мұстапа қайтыс болады, бірақ жас өрім жетім-жесір болып, жыртық-жетім халге түспейді: әкесінің харекетін ұстай алып, ісін ілгері бастырады.
Өнері артық шығып, жұрт таңырқайды. Алушылар көбейіп, ісі жүріп, бұрынғыдан да мал құралады.
Ләпкедегі кездесу
Бір күні Әзім ләпкесінде отырғанда, торғын тон, алтын кемер таққан бір шал келіп кіреді. «Бір құрметті адам болар» деп, Әзім орнынан тұрып, иіліп сәлем береді.
Шал да сәлемін алып, амандасып, қасына таяп: «Жат жердің адамы едім, е, шырағым. Не харекет қыласың?» — деп сұрайды.
Әзімнің жауабы
Әзім былай дейді: жастайынан жетім болып, көңілі сынық өскенін, өнері аса бір ұлық болмаса да, адал еңбекпен күн көретінін айтады.
Оның харекеті — суретшілік пен бояушылық.
Мәтін соңында: «Толық нұсқасын жүктеу».