Қазақша рефераттар

Сыр айтқанға сенбе, Шын айтқанға сен

Шындық туралы мақал-мәтелдер

Төмендегі нақыл сөздер шындықтың қадірін, өтіріктің зардабын, ар-ождан мен сенімнің салмағын айқын көрсетеді. Бұл жинақта шындықтың күш-қуаты, әділдік пен ақиқатқа сүйенудің маңызы түрлі бейнелі тіркестер арқылы беріледі.

Негізгі ой

Шындық — қамал бұзатын қуат, сөздің өзегі, ар-ожданның тірегі. Өтірік — қысқа жол сияқты көрінгенімен, түбі әшкереленетін әлсіз тірек.

Шындықтың күші

  • Шындық — сегіз, бақыт — егіз.

  • Шындық қамал бұзар.

  • Шындық — бір сөз, өтірік — мың сөз.

  • Шындықтың шырағы сөнбейді.

  • Шын сөз абақтыдан да шығарады.

  • Шынымен жыласа, соқыр көзден де жас шығады.

  • Шындықтан зор палуан жоқ: ол жауды да жығады, қамалды да бұзады.

  • Отты үрлеген жағады, шындықты іздеген табады.

  • Шешендік күші — шындық.

  • Аңыздың түбі — ақиқат.

Өтіріктің әлсіздігі

Шындық бар жерде өтірік байқап жүреді; шындық жоқ жерде ол шіреніп, шайқап жүреді.

Өтіріктің ұшы — екеу, шындықтікі — төртеу.

Өтіріктің шиесін шындық шешеді.

Өтірік пен шындықтың арасы — екі елі.

Жыртық үйді жел табар, өтірік сөзді шын табар.

Таң атпайын десе, күн қоймайды; өтірікті қуалап, шындық та қоймайды.

Артық өлшем: ащы болса да — ақиқат

  • Жақсы өтіріктен жаман шындық артық.

  • Бал тамған өтіріктен қан тамған шындық артық.

  • Өтірік айтып қарабет болғанша, шындықты айтып жарабет бол.

  • Шындық — шипа, өтірік — дерт.

  • Өтіріктің балын жалап тірі жүргеннен, шындықтың уын ішіп өлген артық.

Көрген мен естіген: дәлелдің таразысы

Көрген көзде жазық жоқ. Естіген құлақта жазық жоқ.

Көзбен көрген — анық, құлақпен естіген — танық.

Құлақ естігенді көз көрер.

Естігеннен көрген артық.

Құлақпен естігеннен көзбен көрген артық, көзбен көргеннен бастан кешкен артық.

Соқырға таяқ ұстатқандай.

Сенім, ар-ождан және жауапкершілік

Дерегі жоқтың керегі жоқ.

Сақалыңа сенбе, ар-ожданыңa сен.

Алашағыңа сенбе, алғаныңа сен.

Сыр айтқанға сенбе, шын айтқанға сен.

Шайтанға сенген бақсыны тыңдағанша, шындыққа сенген жақсыны тыңда.

  • Күнәсін мойындағанды Құдай да кешіреді.

  • Ақиқаттың есебі айнымайды.

  • Сенім сең бұзады.

  • Адал шындыққа тоқтайды.

Сөздің салмағы

Тіл жүйрік емес, шын жүйрік.

Сөз шынды табады.

Суды шым тоқтатар, сөзді шын тоқтатар.

Әуелгі сөзің рас болса, соңғы сөзіңнің өтуі жеңіл.

Аузы құлып сандықты тіс ашпаса да, тіл ашар.

Түйін-түйін сырыңды түбінде келіп шын ашар.

Сыр — шымылдық, шындық — айна.

Өмірден алынған түйіндер

  • Айтпайын десем — аузым бар; көрмейін десем — көзім бар.

  • Болар іс болды, бояуы сіңді.

  • Ақиқат ағын суды да тоқтатады.

  • Бес еннен белгілі.

  • Бұйырғанға дауа жоқ.

  • Ашықты машық іздер.

  • Шынға берік — сырға берік.

Қасыңда қара көп болса — нөкер емес пе? Шөлдегенде ішкен су — шекер емес пе? Ат жалынан тапқан мал — бекер емес пе?