Қазақша рефераттар

Оқушыларға дара және күрделі сын есімдер жайлы түсінік беру

Сабақтың мақсаты мен бағыты

Бұл сабақта сын есім туралы алған білімді пысықтап, түрлі тапсырмалар мен жаттығулар арқылы тақырыпты бекітеміз. Ойлау қабілетін арттырып, сөздік қорды молайтып, шығармашылықты дамытуға көңіл бөлеміз.

Тақырыбы
Дара және күрделі сын есім
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Әдіс-тәсілдері
Сұрақ-жауап, талдау, жаттығу орындау

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық жүргізіліп, сабаққа назар аударту ұйымдастырылады.

2) Үй тапсырмасын тексеру

18-жаттығу

Оқушылардың орындаған жұмысы тексеріліп, қателер талданады.

3) Қайталау сұрақтары

Сұрақтарға тез әрі дұрыс жауап бер:

  1. 1. «Тәтті» сөзі заттың нені білдіреді?

    Жауабы: дәмін.

  2. 2. «Жақсы – жаман» қандай сын есім?

    Жауабы: қарсы мәндес сын есім.

  3. 3. Заттың сынын, сапасын, түрін, түсін, дәмін білдіретін сөз табы?

    Жауабы: сын есім.

  4. 4. Сын есімнің сұрақтары қандай?

    Жауабы: қандай? қай?

  5. 5. Сын есімдер құрамына қарай неше түрге бөлінеді?

    Жауабы: екіге.

4) Кіріспе бөлім

Бүгінгі қазақ тілі сабағында дара және күрделі сын есімдермен танысамыз, алған білімімізді жинақтап бекітеміз.

«Сын есім туралы не білдік?» деген сұрақтың жауабын сабақтағы тапсырмалар арқылы анықтаймыз.

5) Жаңа тақырып: дара және күрделі сын есім

Дара сын есім

Дара сын есім бір сөзден тұрады.

  • Мысалдар: көк, қою, ақ, қоңыр.

Күрделі сын есім

Күрделі сын есім екі немесе одан да көп сөзден тұрады. Құрамындағы сөздер бөлек жазылады.

  • Мысалдар: ақ сары, көк ала, қызыл ала.

Оқулықпен жұмыс

Қаз — суда жүзетін құс. Оның мойны ұзын, аяғы қысқа, түсі қызыл немесе қызғылт сары болып келеді. Олар маңғазданып, аяғын теңселе басады. Украинада арқасы мен мойны қара сұр, омырауы ақшыл сұр, құрсақ жағы ақ қаздар да кездеседі.

Назар аудару

Мәтіндегі сын есімдерді тауып, олардың дара не күрделі екенін ажыратыңдар.

6) Жаттығулар мен ойын

20-жаттығу

Жұптық жұмыс

Бір-біріңе түсіндіре отырып, дара сын есімдерді күрделі сын есімдерге айналдырып жаз:

ақ қоңыр боз торы

«Менің бағытым» ойыны

Сөздерді мағыналық жағынан сәйкестендіріп, күрделі сын есім құра:

1) тәтті — қант
2) тік — жар
3) тегіс — жер
4) суық — су
5) сұр — қоян
6) ақылды — адам

21-жаттығу

Жазылым

Берілген күрделі сын есімдерді қатыстырып, сөйлем құрап жаз:

қызыл ала қара көк сары ала көк ала

Сергіту сәті

Мына мен тұра сала төсектен,
Жаттығатын спортшы деп есепте.
Бір, екі, үш —
Бұлшық етте, міне, күш!
Төрт, бес, алты —
Бүгілеміз, бүктелеміз бәкідей,
Созыламыз, керілеміз сәкідей.

22-жаттығу

Ауызша

Қара ала тоны бар,
Аңдардың ол краны.
Оны сен де танып ал,
Серейтіп кеп тұрады.

Тапсырма

Сын есімдерді тауып, олардың дара немесе күрделі екенін дәлелде.

23-жаттығу

Шығармашылық жұмыс

Суретке қарап әңгіме құрастырып жаз. Әңгімеде күрделі сын есімдерді пайдалануды ұмытпа.

7) Қорытынды

Бүгін біз сын есім туралы білімімізді жүйелеп, дара және күрделі сын есімдерді ажыратуды бекіттік. Сабақтағы белсенділік, тапқырлық пен алғырлық — меңгерудің айқын дәлелі.

Қайталау сұрақтары

  • Сын есім дегеніміз не?
  • Дара және күрделі сын есім дегеніміз не?
  • Күрделі сын есімге мысал келтір.
  • «Сиқырлы сандар» ойынын орында.

Келесі қадам

Оқушылардың жауаптары бойынша қателер түзетіліп, негізгі ұғымдар қайта нақтыланады.

8) Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау

Оқушылардың сабақ барысындағы жұмысы, тапсырмаларды орындауы және жауаптарының нақтылығы ескеріледі.

Үй тапсырмасы

Мұғалімнің нұсқауына сәйкес тақырыпты қайталап, қосымша мысалдар құрастыру.