Көркем әдебиет стиліне тән ерекшелік мыналар
Сабақтың құрылымы
Бұл жоспар көркем әдебиет стилін оқытуда оқушыны белсенді сөйлетуге, мәтінді талдауға және алған білімін шығармашылықта қолдануға бағытталған. Негізгі жұмыс түрлері: сұрақ-жауап, мәтінмен танысу, салыстыру, дәлелдеу және қолдану.
1) Қызығушылықты ояту: «Ой ашу»
Әр топқа ой қозғайтын сұрақ қойылады. Оқушылар жауаптарын талқылап, негізгі ұғымдарды тақтаға топтастыру стратегиясы арқылы шығарады.
1-топқа сұрақ
Әр адам сен үшін кім?
Күтілетін жауап: туыс, дос, сырлас, көрші сияқты ұғымдар.
2-топқа сұрақ
Әр пәннен сен не күтесің?
Күтілетін жауап: жаңалық, достық, жаңа ой тудыру.
3-топқа сұрақ
Әрбір іс-әрекетіңнің нәтижесі қандай?
Күтілетін жауап: адамгершілік, адалдық, қуаныш, сыйластық және т.б.
4-топқа сұрақ
Сен үшін сөзіңнің құндылығы неде?
Күтілетін жауап: шындық, ақиқат, адамгершілік, түсіністік.
2) Мағынаны тану: көркем әдебиет стилі
Мұғалім сабақтың көркем әдебиет стиліне арналғанын хабарлап, оқушыларға мәтін таратады. Оқушы мәтінді аялдамамен оқу стратегиясы арқылы бөліктерге бөліп оқып, мазмұнын талдайды.
Көркем әдебиет оқиғаны сурет-бейне арқылы баяндайды: оқиға желісі, кейіпкердің іс-әрекеті, сөзі, мінезі, келбеті қатыса суреттеледі. Оқиға өткен уақыттың реті мен жер жағдайы да беріледі. Мұны оқиғаны образды түрде бейнелеу дейді.
Сонымен қатар, көркем мәтінде автордың әсері мен сезім-күйі қоса беріледі. Осы белгілер көркем әдебиеттің ерекше баяндау мәнерін, яғни стилін қалыптастырады.
Көркем әдебиет стиліне тән ерекшеліктер
- Образды сөздер мол қолданылады.
- Экспрессивтік сөздер жиі кездеседі.
- Әсерлілік үшін ритм мен интонация маңызды рөл атқарады.
- Мәтінді тартымды ету үшін синонимдер мен әртүрлі грамматикалық амалдар қолданылады.
3) Талдау: «Кубизм» әдісі
Интербелсенді тақтада 4 ұяшық беріледі. Әр топ өзіне ұнаған ұяшықты таңдап, жасырын тапсырманы орындайды.
1-топ: Суреттеңіз
Көркем әдебиет стилі туралы сипаттама жазады.
2-топ: Салыстырыңыз
Көркем әдебиет стилін ауызекі сөйлеу стилімен салыстырады.
3-топ: Талқылаңыз
Оқулықпен жұмыс: 47-жаттығуды орындайды.
4-топ: Қолданыңыз
Көркем әдебиеттен нақты мысалдар келтіреді.
4) Ой толғау: «Еркін жазу»
Оқушылар көркем әдебиет стилінің ерекшеліктерін өз жұмыстары арқылы дәлелдейді. Әр топ берілген тапсырма бойынша топтық жұмыс жасап, нәтижесін ұжымда талдайды.
1-топ
Өлең жазу
Образды сөздерді қатыстырып өлең құрастырады.
2-топ
Шағын мәтін
Экспрессивтік сөздерді қолданып шағын мәтін құрастырады.
3-топ
Арнау
Тәуелсіздіктің 20 жылдығына арналған, интонациясы мен ритмдік әсері басым арнау жазады.
4-топ
Модель құрастыру
«Стиль әлеміндегі көркем әдебиет стилінің орны» тақырыбында модель жасайды.
5) Бағалау
Алғашқы бағалау: топ жетекшісі бағалайды.
Қорытынды баға: пән мұғалімі қояды.
6) Үй тапсырмасы
- 1 Жергілікті ақын-жазушылардың көркем шығармаларынан үзінді әкелу.
- 2 §5. «Көркем әдебиет стилі» тақырыбын қайталау.
- 3 50–51-жаттығуларды орындау.
Ескерту
Төмендегі «Толық нұсқасын жүктеу» тіркесі бастапқы мәтінде берілгенімен, бұл бетте нақты жүктеу сілтемесі көрсетілмеген.