Қазақша рефераттар

Алюминий сымдарды жалғау әдістері

Алюминий сымдарды престеу және дәнекерлеу арқылы жалғау

Білімділік мақсаты

Сымдарды монтаждау туралы түсінік қалыптастыру: алюминий сымдарды өзара жалғау, ұштау және тармақтау бойынша теориялық білім мен практикалық дағдыларды дамыту.

Дамытушылық мақсаты

Теорияны тәжірибеде қолдануға үйрету; СТО бағыттары арқылы ой-өрісті кеңейту, талдау және қорытындылау дағдыларын жетілдіру.

Тәрбиелік мақсаты

Еңбекке және мамандыққа қызығушылықты арттыру; ұқыптылыққа, ынтымақтастыққа, топпен жұмыс істеуге тәрбиелеу; ақпараттан қажеттіні таңдай білуге үйрету.

Сабақ жоспары

  1. 1 Алюминий сымдарды жалғау әдістері
  2. 2 Қимасы 10 мм2-ге дейінгі сымдарды престеу арқылы жалғау
  3. 3 Қимасы 2,5–10 мм2 алюминий сымдарды дәнекерлеу арқылы жалғау

Неге жалғау сапасы шешуші рөл атқарады?

Электр қондырғыларының жұмыс сенімділігі сымдардың жалғану, тармақталу және ұшталу сапасына тікелей байланысты. Түйіспе орындары механикалық тұрғыдан берік, электрлік кедергісі аз болуы және ток жүктемесі өзгергенде (қызу/суыну) бүтіндігін сақтауы тиіс.

Бұл талаптар монтаждау технологиясын қатаң сақтағанда және жалғағыш бөлшектер мен құралдарды дұрыс таңдағанда ғана орындалады.

Негізгі тәсілдер

Алюминий және мыс өткізгіштерді жалғау мен ұштаудың кең тараған әдістері: престеу және пісіру. Кей жағдайларда дәнекерлеу де қолданылады.

Дәнекерлеудің ерекшелігі

Дәнекерлеу сенімді болғанымен, уақыт пен материалды көбірек қажет етеді. Негізгі себептердің бірі — припойдың салыстырмалы қымбаттығы.

Алюминий сымдардың ерекшелігі және түйіспені қорғау

Жалғау, ұштау және тармақтау әдісі сым материалына байланысты таңдалады. Алюминийдің қасиеттері мыстан өзгеше: ол кең тараған, арзан және жеңіл болғандықтан, көптеген ток өткізгіштер алюминийден жасалады.

Назар аударатын кемшіліктер

  • Ауамен әрекеттескенде тез тотығып, бетінде оксидтік қабықша (пленка) пайда болады.
  • Оксидтік пленканың электрлік кедергісі жоғары, ток өткізгіштігі төмен.
  • Алюминий–мыс түйіскен жерде гальваникалық жұп пайда болып, жалғанудың біртіндеп нашарлауына әкелуі мүмкін.

Қорғау шаралары

Түйіспелік орынның бүлінуін болдырмау үшін кварц-вазелин немесе цинк-вазелин пастасы қолданылады.

Дайын түйіспелерді лакпен қаптау ұсынылады (глифтальды, асфальтты немесе поливинилхлоридті лак).

Пастадағы қатты бөлшектер оксидтік пленканы бұзады, ал вазелин бетке ауаның жетуін шектеп, тотығуды азайтады.

Престеу арқылы жалғау (қимасы 10 мм2-ге дейін)

Қимасы 10 мм2-ге дейінгі бір тал сымды алюминий өткізгіштер мен кабельдер алюминий гильзада престеледі. Бұл үшін әдетте ПК-2М қысқышы немесе ГКМ гидравликалық қысқышы пайдаланылады.

Нәтижені бекіту

  • Престелген орынды асфальтты немесе глифтальды лакпен қаптау.
  • Жабысқыш таспамен оқшаулау.
  • Ауа мен ылғал өтпеуі үшін екінші рет лакпен қаптау.

Ескерту

Цинк-вазелинді паста улы болуы мүмкін, сондықтан жұмыс кезінде қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтап, қорғаныс құралдарын қолдану қажет.

Престеу операциясының реті

  1. 1 Кесте бойынша гильзаны таңдаңыз (ГАО гильзасы: бір жақты немесе екі жақты).
  2. 2 Кестеге сәйкес қысқыш түрін анықтаңыз.
  3. 3 Пышақ немесе қысқыш көмегімен оқшаулағышты алыңыз.
  4. 4 Жалаң сымды кварц-вазелин немесе техникалық вазелинмен майлаңыз.
  5. 5 Гильзаға сәл ұзындау етіп тал сым кесінділерін дайындап, тазалаңыз және пастамен майлаңыз.
  6. 6 Гильзаның ішкі бетін вазелинге малынған щеткамен тазартып, пастамен жұқа қабат етіп жағыңыз.
  7. 7 Гильза ішінің толық толғанын тексеріңіз: бос орын қалмауы тиіс (қажет болса, артық сымды қайырып ішіне салыңыз).
  8. 8 Бір жақты гильзаны бір рет, екі жақты гильзаны екі рет қысып престеңіз (өлшемі кестеге сай болуы керек).
  9. 9 Престелген орынды полиэтилен қалпақпен немесе жабысқыш таспамен оқшаулаңыз.

Дәнекерлеу арқылы жалғау (қимасы 2,5–10 мм2)

Дәнекерлеу — жалғаудың ең сенімді, бірақ орындауы күрделі әдістерінің бірі. Алюминий сымдар үшін әдетте «А» маркалы припойлар қолданылады.

Дәнекерлеу операциясының тәртібі

  1. 1 Әр тал сымның оқшаулағышын алып, щеткамен немесе пышақпен мұқият тазалаңыз.
  2. 2 Сымдарды араларында қуыс қалатындай етіп қосақтап бұраңыз.
  3. 3 Дәнекерлеу шамымен немесе газ жанарғысымен қыздырыңыз (алюминийдің балқу температурасына жуық деңгейге дейін).
  4. 4 Припой таяқшасымен жалғанған жерді сүртіп, оксидтік пленканы алып тастаңыз.
  5. 5 Балқыған припой сымдар арасындағы қуысты толық толтыруы тиіс.
  6. 6 Жалғанған орынды бензинге малынған таза шүберекпен сүртіп, кейін глифтальды немесе ПВХ лакпен қаптаңыз.
  7. 7 Сыртынан жабысқыш таспамен оқшаулап, қайтадан лакпен қаптаңыз.

Қауіпсіздік

Престеу және дәнекерлеу кезінде қауіпсіздік ережелерін мұқият сақтаңыз. Құрал-сайманды дұрыс қолданып, материалдарды үнемді әрі ұқыпты пайдаланыңыз.

Сабақ барысы: кезеңдер және уақыт

I. Ұйымдастыру

1–2 минут
  • Оқушыларды тексеру, белгілеу.
  • Сыныптың және оқушылардың дайындығын тексеру.
  • Топқа бөлу, сабақтың мақсаты мен бағалау тәртібін түсіндіру (өзін-өзі бағалау, топ басшысын сайлау).

II. Жаңа сабаққа кіріспе (СТО)

10 минут

«Топтау» стратегиясы бойынша Электрматериалтану пәнінен алған білімді қайталау. Үш топқа сұрақтар беріледі.

Қызығушылықты ояту (KWL)

Нені білемін?
Алдыңғы білімді еске түсіру
Нені білгім келеді?
Мақсат қою, сұрақтар құрастыру
Нені білдім?
Қорытынды және рефлексия

III. Жаңа сабақты түсіндіру

10 минут

Оқушыларға бағыттаушы сұрақ: «Бүгінгі сабақтан нені білгің келеді?» Тақырыпқа қарап, қысқа ойлану және жауаптарын тыңдау.

IV. Дәптермен жұмыс

10 минут
  1. 1Тақтадағы негізгі кілт сөздерді жазу.
  2. 2Алюминий сымдарды жалғау әдістерін жүйелеу.
  3. 3Жалғанған орынды қорғау әдістерін жазу.
  4. 4Престеу әдісін қысқаша конспектілеу.
  5. 5Дәнекерлеу әдісін қысқаша конспектілеу.
  6. 6Дәнекерлеу әдісінің кемшіліктерін көрсету.

V. Бекіту: «Кубизм» стратегиясы

5 минут

Әр топқа бір кубик тасталады. Кубиктің екі қырында ғана сұрақтар бар, сондықтан әр топ ретімен екі сұраққа жауап береді. Егер топ жауап бере алмаса, келесі топ жауап беріп, ұпай санын арттыра алады.

Сұрақтар

  1. 1 Суреттеңіз: жалғау, ұштау, тармақтау ұғымдарын қалай түсінесіз?
  2. 2 Сипаттаңыз: гильзамен престеу әдісін түсіндіріңіз.
  3. 3 Салыстырыңыз: дәнекерлеу мен престеу әдістерін салыстырыңыз.
  4. 4 Қолдаңыз немесе қарсыласыңыз: сымдарды жалғау әдісі сым материалына байланысты таңдалады.
  5. 5 Дәлелдеңіз: екі әдістің де қажет екенін негіздеңіз.
  6. 6 Ұсыныс жасаңыз: алюминий сымның түйіспесінде гальваникалық әсер байқалса, бүлінуді болдырмау үшін қандай шара қолданасыз?

VI. Қорытынды: «Ой толғаныс» және «Бес жол өлең»

Әр топ өз бетінше «Бес жол өлең» құрылымы бойынша қысқаша қорытынды жасайды:

1-жол
Не?
2-жол
Қандай?
3-жол
Не істейді?
4-жол
Немен?
5-жол
Қорытынды

Тірек сөздер: жалғайды, ұштайды, тармақтайды.

VII. Бағалау

1–2 минут

Бағалау парақтары бойынша топтық және өзіндік бағалау қорытындыланады.

VIII. Үй тапсырмасы

§15, §16 — 71-бет.