Күз - әңгімесі
Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтиже
Бұл сабақтың негізгі мақсаты — оқушыларға Міржақып Дулатов туралы түсінік беру, «Күз» тақырыбының мазмұны мен идеясын ашу. Сонымен қатар оқушылардың өз бетінше жұмыс істеу дағдысын күшейтіп, белсенділік таныта отырып жаңа ақпаратты қабылдауына жағдай жасау, сабаққа қызығушылығын арттыру және сөздік қорын молайту көзделеді. Оқушыларды еңбексүйгіштікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу — сабақтың тәрбиелік өзегі.
Күтілетін нәтиже
- М. Дулатов туралы білім алады.
- Жеке ойын ортаға салып, пікірін жеткізе алады.
- Ойын дәлелдеп, мәтінмен жұмыс жасау қабілетін дамытады.
Әдіс-тәсілдер мен ресурстар
- Әдісі
- Ой қозғау, негізгі идеяны суреттеу.
- Көрнекілік
- Суреттер, оқулық, интерактивті тақта.
- Пәнаралық байланыс
- Қазақ тілі, дүниетану, сурет, музыка.
Сабақтың барысы
Психологиялық дайындық
Бүгінгі сабағымызға қонақтар келді. Демек, бұл — жай ғана сабақ емес, ерекше сабақ. «Келгенше қонақ ұялады, келгеннен соң үй иесі ұялады» дегендей, барлығымыз ұятқа қалмай, жинақы әрі жауапкершілікпен жұмыс істеуге тырысайық. Сендердің ақылды, жауапты, қайратты екендеріңе сенемін. Сондықтан жауаптарымыз нақты, толық болады.
Қызығушылықты ояту
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Күздің ерекшеліктерін атаңдар.
- Күз мезгілінде неше ай бар? Олардың өзара қандай айырмашылығы бар деп ойлайсыңдар?
- Музыка тыңдай отырып, күзді суреттеп көрейік: әрқайсың өз ассоциацияларың бойынша күз бейнесін бейнелейсіңдер.
- Кім өз жұмысын сипаттап береді? (Оқушылардың жауаптары тыңдалады.)
- Жыл мезгілдеріне байланысты қандай ақын-жазушылардың өлеңдері мен әңгімелерін білесіңдер?
Мысалдар
- А. Құнанбаев: «Жазғытұрым», «Күз», «Жаз», «Қыс».
- І. Жансүгіров: «Жазғы шілде».
- Тайыр Жапаров: «Күз».
Портретпен жұмыс
Оқушылар А. Құнанбаев, Ы. Алтынсарин, М. Дулатов портреттерін танып, алдыңғы білімдерін еске түсіреді. Абай мен Ыбырайдың оқу-білім, адамгершілік, тәлім-тәрбиеге арналған шығармалары белгілі, ал бүгінгі назар — ақын, жазушы Міржақып Дулатовқа аударылады.
Жаңа сабақ: М. Дулатовтың «Күз» әңгімесі
Міржақып Дулатовтың шығармаларымен алдағы уақытта да танысамыз. Бүгін біз «Күз» әңгімесін оқып, мазмұны мен идеясын талдаймыз.
Оқу стратегиясы: «Түртіп алу» жүйесі
Әңгімені оқымас бұрын қарындаш алып, түсінбеген сөздер мен сөз тіркестерін немесе мағынасы қиын сөйлемдерді Y белгісімен түртіп отырамыз.
Мұғалімнің мәнерлеп оқуы
Мәтін алдымен мұғалім тарапынан мәнерлеп оқылады, содан соң оқушылардың қабылдауын тексеру үшін қысқа сұрақтар қойылады.
Сөздік жұмысы
- Шабынды
- Шөбі мол жер.
- Күзем
- Малдың жүнін күзде қырқу.
- Шошақ
- Шөмеле.
- Желі
- Жерге қазық қағып, арқан тартып байлайтын орын.
- Ноқта
- Жылқының басына кигізілетін, қайыстан не арқаннан өріліп жасалатын құрал.
Мәтінмен жұмыс: түсіну және талдау
- Мәтін неше абзацтан тұрады? Әр абзацтың бірінші сөйлемін тауып оқыңдар.
- Мәтінде неше негізгі ой бар? Дәлелдеңдер.
- Мәтіннің түрін анықтаңдар (сипаттау). Сипаттау сөздерді тауып оқыңдар.
- Таңның салқын болуының себебі неде?
- Неліктен мал мен құлындар арық болады деп аяушылық білдіріледі?
- Жапырақтардың сарғаюына не әсер етеді? Жапырақтан не жоғалады?
- «Қызымшыл шал» деп кім айтылған? «Бие ағыту» дегенді қалай түсінесіңдер?
- Әңгімеден адамдардың күзгі еңбегі туралы айтылған тұстарды тауып оқыңдар.
Сергіту сәті
«Еңбегіне қарай — құрмет» демекші, біз де белсенділік танытып, шағын сергіту жұмысын орындаймыз: жұмбақ шешу арқылы ойымызды ширатып аламыз.
Ой қозғау тапсырмалары
1) Артық сөз тіркесін тап, мағынасын түсіндір
Төмендегі тіркестерді салыстырып, мағынасына сай келмейтінін анықтаңдар:
- қоңыр күз
- маужыраған күз
- алтын күз
- берекелі күз
- жемісті күз
- бәйшешекті күз
- суық күз
2) Шығармашылық жұмыс
Күз мезгілін елестетіп, суреттерге сүйене отырып:
- күз туралы 4 жол өлең құрастыр, немесе
- қысқа әңгіме жаз.
Тапсырма оқушының таңдауы бойынша орындалады.
Қорытынды және кері байланыс
- Әңгімеден қандай қорытынды шығаруға болады?
- Мәтін қандай тәлім-тәрбие береді?
- Бүгінгі сабақ ұнады ма? Несімен?
Сабақ соңында мұғалім оқушыларға белсенді қатысқаны үшін алғыс білдіреді.
Үй жұмысы және бағалау
Үй жұмысы
«Киіз үйдің кереметі» тақырыбына эссе жазу.
Бағалау
Оқушылардың жауаптарының нақтылығы, мәтінді түсінуі, талдау жасауы және шығармашылық жұмысының сапасы ескеріледі.