Қазақстандағы экологиялық проблемалар
Сыныптан тыс шара: «Табиғат – адам – қоғам» (пікірталас)
Бұл материал 6–9 сынып оқушыларына арналған пікірталас форматындағы сыныптан тыс шараны ұйымдастыруға көмектеседі. Мазмұны табиғат, адам және қоғам арасындағы өзара байланыстарды талқылауға, экологиялық жауапкершілікті күшейтуге бағытталған.
Білімділік
Оқушылардың ой-өрісін кеңейту, қызығушылығын арттыру және білімін жүйелеу.
Дамытушылық
Сөйлеу шеберлігін жетілдіру, белсенділігін арттыру, сұрақтарға ойланып жауап беруге және жан-жақты ойлауға дағдыландыру.
Тәрбиелік
Табиғатты аялауға, көркейтуге үлес қосуға, сондай-ақ жылдамдық пен шапшаңдыққа тәрбиелеу.
Пікірталаста қарастырылатын мәселелер
- 1 Қазақстандағы экологиялық проблемалар.
- 2 Ғылыми-техникалық прогресс және табиғатқа ықпалы.
Қазақстандағы экологиялық проблемалар
Экологиялық ахуал – бүгінгі күннің ең күрделі мәселелерінің бірі. Бұл мәселе елімізде де, әсіресе индустриясы дамыған орталықтарда және ауыл шаруашылығы басым аймақтарда өткір қойылып отыр.
Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, қалалар мен елді мекендерді көгалдандыру, ұлттық парктер мен жасыл аймақтар құру бағытында түрлі шаралар іске асырылып келеді. Дегенмен қоршаған ортаны қорғауда жауапсыздық пен болашақты ескермеушілік әлі де байқалады.
Ауаның, судың, топырақтың ластануы адамдардың өміріне және олардың тіршілік ету ортасына зор қауіп төндіреді. Көптеген индустриялық аудандарда ластану деңгейі белгіленген нормалардан асып түсіп отыр.
Табиғат пен биологиялық орта тұтастай алғанда бүкіл адамзат алдында күрделі талап қойып отыр: планетамызды барлық тіршілік үшін қолайлы күйде сақтау үшін табиғатты тұтыну тәсілдерін түбегейлі өзгерту қажет.
Л. Леонов: «Адам баласының алдында бүгінде бірінші кезектегі екі мәселе тұр: бейбітшілікті және табиғатты қорғау. Екеуі де болашақта өмір сүрудің шарты».
Ш. Айтматов: «Біз бүгінде өркениеттің шыңына жеттік. Онда адам табиғатты тұтынушы ғана емес, сонымен қатар бағындырушы, жасаушы болады. Біз бүгінде оған тәуелді ғана емеспіз, ол да бізге тәуелді».
Адам – табиғат перзенті: шешімдер мен стратегиялық бағыттар
Табиғатты қорғаудағы басты стратегиялық бағыт – мүмкіндігінше қалдықсыз технологиялық үдерістерді енгізу. Бұл қоршаған ортаның ластануын азайтады немесе толық жояды, шикізатты қайта өңдеуге мүмкіндік береді және қосымша өнім алуға да жағдай жасайды.
Адамның табиғатты пайдалану сипатына байланысты қалыптасқан қайшылықтарды өзгерту маңызды. Табиғи қорықтар мен парктер өсімдіктер мен жануарлар әлемін сақтауға, сирек кездесетін немесе жойылып бара жатқан түрлерді қорғауға көмектеседі.
Табиғатты қалпына келтіру және байыту жұмыстары да аса қажет. Бұл үшін көгалдандыру, бау-бақша өсіру, су қоймаларын жасау сияқты істер жүйелі түрде жүргізілуі тиіс. Ағаш отырғызу – істің жартысы ғана; негізгі нәтиже – оны күтіп өсіруде.
Экологиялық бақылау
Табиғатты қорғаудың маңызды салаларының бірі – экологиялық бақылау. Республика бойынша облыстарда, аудандар мен қалаларда қоршаған ортаны қорғау және экологиялық мониторинг жүргізетін мекемелер құрылды.
Адам мен табиғат арасындағы қайшылықты шешуді қоғам реттейді. Оның міндеті – адамдардың санасын тәрбиелеу және қоршаған әлемді қорғауға бағытталған ынта-жігерін қолдау. Қазір көптеген елдер экологиялық проблемаларды шешу үшін күш-жігерін біріктіре бастады.
Басты ұстаным: «Жер біреу ғана!» — қоршаған ортаны бүкіл адамзаттың және әрбір адамның мүддесіне сай сақтап, экологиялық тұрғыдан тұрақты дамуды қамтамасыз ету.
1960 жылдардағы Арал теңізі: бір дәуірдің көрінісі
1960 жылдарға қарай Арал теңізі КСРО аумағындағы құрлықтық көлдердің ішінде көлемі жағынан төртінші орында тұрған. Теңіздің су қорын Орта Азияның екі ірі өзені – Әмудария мен Сырдария толықтыратын.
Бұл өзен сулары нәрлі болып, егістікке де өте пайдалы еді. Аралдан жыл сайын шамамен 450 мың тонна бағалы балық ауланып, миллионға жуық ондатра терісі алынатын. Балықшылар қайықтары мен қатынас кемелері теңіздің ажарын кіргізетін.
Арал теңізі сол өңірдің ауа райына жағымды әсер етіп, табиғи реттеуші қызметін атқарды.
Ұйымдастыру ақпараты
- Мектеп
- Жақсыбайкөл негізгі мектебі
- Жауапты
- Қалниязова Н. А.