Географиядан сұрақтар
Тәрбие сағаты: «Елім менің»
Бұл тәрбие сағаты оқушылардың Қазақстан туралы білімін тереңдетуге, ой-өрісін дамытуға және отансүйгіштік қасиетін нығайтуға бағытталған сайыс түрінде ұйымдастырылады.
Білімділік
Еліміздің тарихы, мемлекеттік рәміздер, Тұңғыш Президент, салт-дәстүрлер туралы жан-жақты білім беру.
Дамытушылық
Оқушылардың ой-өрісін кеңейту, өз бетінше іздену және талдау дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Отанды сүюге, елін, жерін, тілін, дінін құрметтеуге, Президентке құрметпен қарауға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта
- Тұрмысқа қатысты көне заттар
- Қазақстан картасы және қосымша материалдар
Кіріспе
Сабақ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимнін орындаумен басталады.
Жүргізуші оқушылар мен қонақтарды қарсы алып, Қазақстанның Еуразия материгінің орталық бөлігінде орналасқан мемлекет екенін атап өтеді. Ел аумағы — 2 724,9 мың км², жер көлемі бойынша әлемде 9-орын алады.
Қазақстан өз тәуелсіздігін 1991 жылғы 16 желтоқсанда жариялады. (Мәтіндегі дерекке сәйкес) 2012 жылы тәуелсіздігімізге 21 жыл, мемлекеттік рәміздерімізге 20 жыл толғаны және 1 желтоқсанда алғаш рет Тұңғыш Президент күні аталып өткені айтылады.
Осы мазмұн аясында «Елім менің» атты сайыс сабағы өткізіледі: сынып оқушылары екі топқа бөлініп, білімдері мен өнерін ортаға салады. Әділ бағалау үшін қазылар алқасы тағайындалады.
Сайыс ережесі
Сайыс 6 айналымнан тұрады. Әр тапсырманың бағалануы жүргізуші тарапынан алдын ала түсіндіріледі. Кейбір кезеңдерде «Ән жасырылады» (музыкалық үзінді арқылы жасырынған жауапты табу) форматы қолданылады; дұрыс жауапқа 2 ұпай беріледі.
I айналым — Тарих (5 сұрақ)
Әр сұрақ 1 ұпаймен бағаланады.
- Тұңғыш қазақ хандығы қай ғасырда құрылды? (XV ғасыр)
- Қазақтың алғашқы ханы кім? (Керей)
- Қазақ хандығының негізін қалаған сұлтандар кімдер? (Керей мен Жәнібек)
- «Жеті жарғы» қай ханның тұсында қабылданды? (Тәуке хан)
- Қазақтың соңғы ханы кім? (Кенесары)
Қосымша: «Ән жасырылады». Дұрыс жауапқа 2 ұпай.
II айналым — Қазақ тілі (3 бөлім)
I бөлім — Сөздерді дұрыс айту
- Кітап
- Кемеңгер
- Адамгершілік
- Көкжиек
- Шаңқобыз
- Құдірет
II бөлім — Тұрақты тіркестердің мағынасын табу
- Ат құлағы көрінбейді — көзге түртсе көргісіз қою қараңғылық, қалың тұман/боран.
- Айды аспанға шығарды — таңғалдырды, ерекше әсер етті.
- Бармағын тістеді — өкінді.
- Қызыл сөзден бал жағу — әдемі сөйлеп мақтау, жағымпаздану.
- Түйенің тұяғы түсетін жер — өте алыс жер.
- Жүрегінің түгі бар — өте батыл, жүректі.
III бөлім — Көнерген сөз (жасырын тапсырма)
Әр топ алдын ала дайындаған бір көнерген сөзді жасырады. Қарсы топ мағынасын табады.
«Ән жасырылады». Дұрыс жауапқа 2 ұпай.
III айналым — «Кім екенін тап?» (капитандар кезеңі)
Команда капитандары ойыншыларына тұлғаларды сипаттап жасырады. Жасырылған адамды тікелей атауға болмайды. Әр топқа 1 минут беріледі.
I топ
- Нұрсұлтан Назарбаев
- Жұмекен Нәжімеденов
- Шәмші Қалдаяқов
- Шота Уәлиханов
- Серік Ахметов
- Мұхтар Шаханов
- Олжас Сүлейменов
- Тоқтар Әубәкіров
- Иманғали Тасмағамбетов
- Серік Сәпиев
II топ
- Жандарбек Мәлібекұлы
- Абай Құнанбаев
- Шоқан Уәлиханов
- Бауыржан Момышұлы
- Шәкен Ниязбеков
- Роза Рымбаева
- Талғат Мұсабаев
- Ансар Мұсаханов
- Илья Ильин
- Дариға Назарбаева
«Ән жасырылады». Дұрыс жауапқа 2 ұпай.
IV айналым — Салт-дәстүр (бейнесұрақтар)
Қазақтың салт-дәстүріне байланысты бейнесұрақтар қойылады.
«Ән жасырылады». Дұрыс жауапқа 2 ұпай.
V айналым — Таным, логика және география (4 бөлім)
I бөлім — «Сенемін / сенбеймін»
I топ
- ТМД-да өндірілетін күмістің 50%-ы Қазақстанда өндіріледі.
- Қазақстан темір қоры жөнінен ТМД-да бірінші орын алады.
- ТМД елдеріндегі хромиттің 97%-ы Қазақстанда өндіріледі.
- Ең алғашқы ғарыштық туристі ғарышқа қазақстандық ғарышкер алып ұшты.
II топ
- Қазақстанда 45 мың өзен бар.
- ТМД-да өндірілетін алтынның 5%-ы Қазақстанда өндіріледі.
- Ең алғашқы ғарышкер ғарышқа қазақ жерінен сапар шекті.
- Марганец қоры жөнінен Қазақстан дүниежүзінде төртінші орында.
II бөлім — Заттарды табу
Ортаға көне құралдар мен тұрмыстық заттар шығарылып, олардың атауы мен қолданылуы анықталады.
III бөлім — География
Картадан көрсетілген облыстарды табу тапсырмасы орындалады.
IV бөлім — Қанатты сөздердің авторын табу
Қазақ халқына ең әуелі оқу керек, оқу керек, оқу керек! Оқыса көзі, көкірегінің көзі ашылады. Көзі ашылғанын айтпай-ақ, ымдамай-ақ, нұсқамай-ақ өзі көреді. Оқымаған адам, оқымаған халық — надан, қараңғы, соқыр.
Өгізді өрге салма — қанатың талар, наданға көзіңді салма — сағың сынар. Досыңа өтірік айтпа — сенімің кетер, дұшпаныңа сырыңды айтпа — түбіңе жетер.
Ерден ердің несі артық? Ептестірген сөзі артық. Малдан малдың несі артық? Бірақ асым еті артық. Жерден жердің несі артық? Бірақ уыс шөбі артық. Міндетіне алған сөзден шегінген жігіттен, аштан өлген аюдың өзі артық.
Суалмайтын суат жоқ, тартылмайтын бұлақ жоқ. Құйрығы суда тұрса да, уақытысы жеткенде қурамайтын құрақ жоқ.
Дау мұраты — біту, саудагер мұраты — ұту, қыз мұраты — кету, жол мұраты — жету.
«Ән жасырылады». Дұрыс жауапқа 2 ұпай.
VI айналым — Сөз құрау
Берілген сөздердің түсіп қалған бөлігін тауып, дұрыс сөз тіркесін құрастыру.
I топ
- Ат..., Есек... — арба
- Сүтті төкпе... болады — обал
- ... бетін тырнама — жара
- ... ғайып, қонақ ғайып, несібе ғайып — ажал
- Ұл..., қыз... — бала
II топ
- Алты... — алаш
- Бала, баланың ісі... — шала
- Екі жасар сиыр — тана
- Еркек түйе — атан
- Бүк, шік, ..., тәйкі — алшы
- Қысқы сырғанақ — шана
Қорытынды
Барлық айналым нәтижелері бойынша ұпайлар есептеліп, жеңімпаздар анықталады. Соңында марапаттау рәсімі өткізіледі.