Қарындаш параметрлері

Inkscape бағдарламасында контурды жасау және редакциялау (7-сынып)

Бұл сабақта оқушылар Inkscape бағдарламасында арнайы құралдарды пайдаланып контур құруды, контурды өңдеуді және нысандармен әрекет жасауды меңгереді. Теория мен тәжірибе бір-бірімен байланысып, нәтижеге бағытталған практикалық жұмыс арқылы бекітіледі.

Сабақтың түрі

Практикалық сабақ

Әдістер

Көрсете түсіндіру, сұрақ-жауап, жеке жұмыс, деңгейлік тапсырмалар

Пәнаралық байланыс

Бейнелеу өнері, геометрия, логика

Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелері

Сабақтың мақсаты

Арнайы құралдарды қолдана отырып басқа нысандардан контур жасауды үйрену.
Нысандармен әрекет жасау дағдыларын қалыптастыру.

Оқушылар білуі тиіс

Контур ұғымын және оны анықтауды.
Қарындаш, Қалам (Bezier), Каллиграфиялық қалам құралдарымен контур салу кезеңдерін.

Оқушылар үйренуі тиіс

Қарындаш, Қалам, Каллиграфиялық қалам арқылы контур құру, ерекшелеу.
Түйін (Node) құралы арқылы түйіндерді редакциялау.
Контурлық әсерлерді қолдану.

Дамытушылық

Теориялық білімді практикалық тапсырмаларда тиімді қолдану.
Алға қойған мақсатқа жетудің маңызын түсіну.

Тәрбиелік

Шығармашылық қабілеттерді дамыту.
Өздігінен жұмыс істеуге дағдыландыру.
Құралдарды тиімді қолдану және ұқыптылыққа баулу.

Қолданылатын ресурстар

Презентация және техника

Слайдтар, видеопроектор

Бағалау материалдары

Лездік тест, сәйкестендіру тесті

Оқу құралдары

Таратпа тапсырмалар, жұмыс дәптері, оқулық

Сабақ ортасы

Компьютерлер, Inkscape бағдарламасы

Ойын элементі

«Шыңға шығу» макеті арқылы қорытынды сұрақтар

Сабақ құрылымы

I кезең
Ұйымдастыру
II кезең
Үй тапсырмасын тексеру
III кезең
Мақсат пен міндеттерді қою
IV кезең
Білімді өзектендіру
V кезең
Жаңа тақырыпты түсіндіру
VI кезең
Қорытындылау
VII кезең
Бағалау
VIII кезең
Үй тапсырмасын беру

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру: психологиялық дайындық

Оқушылардың қызығушылығын арттыру және сабаққа жұмылдыру үшін жазғы табиғат көрінісі ұсынылады. Табиғат бейнесін түстермен жандандыру арқылы оқушыларға жағымды көңіл күй қалыптастырылады:

Сары түс: Белсенділіктің белгісі
Көк түс: Әділдік, мейірімділік, тұрақтылық
Жасыл түс: Жақсы жетістіктерге жетелеу

Оқушыларға сәттілік тілеп, сабақ мақсатына назар аударылады.

II. Үй тапсырмасын тексеру

1) Сәйкестендіру тапсырмасы

Кесте бойынша ұғымдар мен әрекеттерді сәйкестендіру.

2) Лездік сұрақтар

Нысанды ерекшеленгеннен кейін оны жылжытуға, өлшемін және түсін өзгертуге, түрлендіруге, бұруға болады.
Нысанды қосарлау үшін Түзету → Қосарлау немесе Ctrl + D қолданылады.
Клондау бастапқы нысанды өзгерте отырып, клон-нұсқаларды да өзгертуге мүмкіндік береді.
Бірнеше нысанға бір уақытта әрекет жасау үшін оларды Shift арқылы ерекшелейді және Ctrl + G арқылы топтастырады.
Топтастыруға кері амал — нысандарды бөлу (Ctrl + Shift + G).

IV. Білімді өзектендіру

Өткен сабақта компьютерде орындалған практикалық тапсырмалар талданады: орындалу сапасы, кездескен қиындықтар және уақытты көп алған тұстар қарастырылады. Оқушылар өз жұмысын жақсартуға қажетті нақты қадамдарды анықтайды.

V. Жаңа тақырып: контурды жасау және редакциялау

Проблемалық сұрақ

Қалаған суретті алу үшін фигураларды қолдану жеткілікті ме? Кейбір кескіндерді тек фигуралармен түрлендіру арқылы алу қиын, сондықтан редактордың арнайы мүмкіндіктерін қолдану қажет.

Негізгі ұғымдар

Контур — құйып бояу мен жиектеу параметрлері бар қисық сызықтардың тізбектелуі.
Контурлар Түйіндер (Node) құралы арқылы редакцияланады.
Нысанды контурға айналдыру: Контур → Нысанды контурлау.

Қолданылатын құралдар

Контурларды жасау және өңдеу үшін негізгі құралдар қолданылады: Қарындаш, Қалам (Bezier), Каллиграфиялық қалам, сондай-ақ Түйіндер құралы.

Сабақты түсіндіру барысында слайдтармен қатар Inkscape бағдарламасында әрекеттер кезең-кезеңімен көрсетіледі, оқушылар мұғаліммен бірге қайталайды.

Қарындаш (Pencil)

Кез келген түзуді еркін қолмен салуға арналған. Қарындашпен салынған сызық көбіне түйіндері көп қисыққа айналады.

Тегістеу параметрі сызықты жұмсартады.
Пішін параметрі штрихтың мінезін өзгертеді.
Артық түйіндерді құрал параметрлеріндегі түйіндермен жұмыс батырмалары арқылы азайтуға болады.

Қалам (Bezier/Pen)

Түзу және қисық контурларды дәл құруға мүмкіндік береді. Түйіндер тінтуірдің бір шертуімен қосылады.

Қолжетімді режимдер

Безье қисығы
Спиро қисығы
Кез келген бұрыштармен түзу кесінділер тізбегі
Тікбұрышты бағыттармен түзу кесінділер тізбегі

Контур түйіндерін азайту: Контур → Жеңілдету (Ctrl + L).
Сызуды аяқтау: тінтуірді екі рет шерту немесе Enter.
Контурды соңғы түйіннен бастап жалғастыруға болады; контурларды біріктіру, үзу, тегістеу, түзету, түрлендіру орындалады.

Каллиграфиялық қалам

Қарындашқа ұқсас, бірақ өзара тұйықталған параллель екі контур құрып, қылқалам ізіне ұқсас әсер береді.

Жаттығу

Қаламның әртүрлі пішінін қолданып, әр режимде S әрпін салуға тырысыңдар. Баптауын және пішінін өзгертіп бірнеше контур құрыңдар, нәтижелерін салыстырыңдар.

Тәжірибелік жұмыс: деңгейлік тапсырмалар

Оқулықтың 129-бетіндегі тапсырмалар (A, B, C деңгейлері) орындалады. Әр оқушы өз деңгейіне сай тапсырманы таңдап, жұмысты аяқтаған соң нәтижесін көрсетеді.

A деңгейі

Киім үлгісін салу.

B деңгейі

Қазақтың ұлттық өрнегінің элементін жасау.

C деңгейі

Киіз үйді салып, оны қазақтың ұлттық ою-өрнектерімен безендіру.

Қорытындылау және кері байланыс

«Шыңға шығу» макеті арқылы сұрақтарға жауап беріліп, негізгі тұжырымдар бекітіледі. Оқушылар өз оқу тәжірибесін бағалап, қысқа кері байланыс береді:

Маған қызықты болғаны: …
Маған қиын болғаны: …
Сабақтың ұнаған тұсы: …

Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау

Компьютерде орындалған практикалық тапсырмалардың орындалу сапасы, дәлдігі және уақытты тиімді пайдалану бағаланады.

Үй тапсырмасы

§24 оқу, 128-беттегі бақылау сұрақтарына жазбаша жауап беру.