Құран айы
Тақырыбы
Қасиетті Рамазан айы
Мақсаты
Мұсылманның бес парызының бірі — оразаның қадір-қасиетін түсіндіру, сондай-ақ салауатты өмір салты туралы түсініктерді кеңейту.
Кіріспе
Әрбір мұсылман өмір бойы Жаратушы Аллаға құлшылық етіп, Алла белгілеген тура жолмен жүруге тиіс. Қасиетті Құранда және пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.ғ.с.) хадистерінде көрсетілген қағидаларды басшылыққа алып, міндетті бес парызды мүлтіксіз орындаған жан екі дүниеде де абыройға кенеледі.
Алла Тағала құлшылықтың ерекше кезеңдерін белгілеп берген. Сол уақыттарда жасалған ғибадаттың мән-мағынасы терең, сауабы айрықша болады. Соның бірі — қасиетті Рамазан айы.
Құранда айтылған
«Рамазан — адамдарға тура жол нұсқаушы, ақ пен қараны айырушы, бекем тұтынатын жолбасшы ретінде Құран түсіріле бастаған ай. Рамазан айы туғанын көрген адам ораза ұстасын». (Бақара сүресі)
Осындай ұлық айға аман-есен жеткеніміз үшін жүрегімізді шүкіршілікке толтырып, Жаратушымызға алғыс айтуымыз керек. Бұл айда өзімізді күнә мен пендешіліктің тұтқынынан арылтып, Исламның нұрлы жолына бет бұру — әр мұсылманға ортақ міндет.
Рамазанның рухани өзегі
Рамазан — адамның ішкі дүниесін тәрбиелейтін, жүректі жұмсартып, мінезді түзейтін ай. Бұл кезең төрт үлкен құндылықпен айқындалады: тәубе, кешірім, қайырымдылық, Құранмен жақындасу.
Тәубешілік айы
Өткен қателіктерді мойындап, шынайы түрде Алладан кешірім тілеп, тура жолға қайта бет бұру.
Кешірім мен кеңшілік айы
Адамдарға мейіріммен қарап, жүректі кек пен реніштен тазартып, кешірімшіл болуға ұмтылу.
Қайырымдылық пен жомарттық айы
Мұқтажға қол ұшын беру, садақа жасау, ауызашар ұйымдастыру сияқты ізгі істерді көбейту.
Құран оқу айы
Құранмен көбірек байланыс орнатып, оқу, тыңдау, мағынасын ой елегінен өткізу арқылы жүректі нұрландыру.
Тәубешілік айы
Қасиетті Рамазанда әрбір күнәһар пенде жасаған орынсыз іс-әрекеттеріне өкініп, Алла тыйым салған жолдан аулақ болып, кешірім сұрап тәубеге келуді ұмытпауы керек. Өйткені Жаратушының мейірімі кең: кешіру де, жеңілдік жасау да — Оның қалауында.
Алайда «Қанша күнә жасасам да кешіріле береді» деп қамсыз қалу дұрыс емес. Тәубе — жауапкершілікті талап ететін рухани шешім.
Шынайы тәубенің үш шарты
- Тура жолдан тайдырушы істі дереу тоқтату.
- Жасаған күнәға шын жүректен өкініп, опық жеу.
- Сол күнәға қайта оралмауға нық шешім қабылдау.
Осы шарттардың бірі бұзылса, тәубенің пайдасы кеміп, нәтижесі күмәнді болуы мүмкін.
Хадистен мағына
Құдіреті күшті Алла құлдарының тәубесін жаны алқымға келгенге дейін қабыл етеді.
Қазақтың «Садақаңды сауыңда бер» деген нақылы да осы ақиқатты меңзейді: ізгі амал мен тәубені кейінге қалдырмау керек.
Рамазан — тәубеге келудің ең қолайлы, ең берекелі кезеңі. Бұл айда адам өзін-өзі қайта тәрбиелеуге шынайы мүмкіндік табады.
Кешірім мен кеңшілік айы
Өзге жанға жақсылық жасау, қолдау көрсету — шынайы мұсылманға тән сипат. Біреу қиянат жасап, көңіліңді қалдырса да, кешірім ету — жүректің биіктігін танытады.
Бұл, әрине, қиянат жасаған адам Алланың алдында жауап бермейді деген сөз емес. Әркім өз ісіне жауапты. Дегенмен кешірімшіл болу — мұсылман мінезінің көркем үлгісі.
Кешірімнің рухани нәтижесі
- Жүрек реніштен тазарады, сабыр күшейеді.
- Адамдармен қарым-қатынас жұмсарады, береке артады.
- Өзіңді тәрбиелеу арқылы Аллаға жақындайсың.
Хадистен мағына
«Егер кешірімшіл болсаң, Алла сенің мәртебеңді арттырады».
Кек қайтаруға ұмтылу — мұсылманшылыққа жат мінез. Әсіресе Рамазанда мұндай теріс қылыққа жол бермеу қажет.
Қайырымдылық пен жомарттық айы
Ең қайырымды, ең мейірімді, ең жомарт — Алла. Ол Өз құлдарының да қайырымды әрі жомарт болғанын қалайды. Рамазанда мұсылмандардың қайырымдылықта, жомарттықта жарыса жақсылық жасауы — жарасымды амал.
Сүннет деректерінде пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.ғ.с.) ерекше қайырымды, асқан жомарт болғаны жиі айтылады. Ораза ұстағандарға құрмет көрсетіп, қызмет ету — үлкен сауапқа себеп.
Ізгі істердің қарапайым үлгілері
- Ауызашарға шақыру, сәресі әзірлеуге көмектесу.
- Мешіт маңында немесе қолайлы орындарда дастарқан жаю дәстүрін жалғастыру.
- Көрші-қолаңның, туыстың көңілін сұрап, қолдау көрсету.
Рамазанның соңына таман пітір садақа (зекетке қатысты міндеттердің бірі) беру дәстүрі басталады. Қаржыны, дүниені, мал-мүлікті мұқтаж жандарға үлестірудің маңызы зор: бұл — әрі жәрдем, әрі жүректі тәрбиелейтін жомарттық мектебі.
Рамазанда әр мұсылман ұмтылатын міндеттер
- Аш-жалаңаш, мұқтаж жанды тойдыру, ас беру.
- Жетім-жесірдің көңілін жұбату, қамқорлық көрсету.
- Әлсізге демеу болып, қолтығынан демеп жіберу.
- Қапалы жанға жылылық танытып, жүзіне күлкі ұялату.
Қайырымдылықтың бұдан өзге де түрі көп. Маңыздысы — ықылас, ниет және тұрақтылық.
Құран оқу айы
Рамазан — Құран түсе бастаған ай. Сондықтан бұл кезеңде Құран оқуды көбейтіп, мағынасына ой жүгіртіп, жүректі тазартып, иманды күшейтуге ерекше көңіл бөлген дұрыс.
Риуаяттарда Жәбірейіл (ғ.с.) періштенің Рамазанда түн сайын пайғамбарымыз Мұхаммедке (с.ғ.с.) Құран аяттарын жеткізіп, үйреткені айтылады. Бұл — Рамазанның Құранмен байланысын айқын көрсететін өнеге.
Күндіз ораза, түнде Құран
Мұсылман күндіз ораза ұстап, түнде Құран оқумен шұғылданса, қиямет күні оған екі түрлі қорғаушы болады деген мағынадағы насихат бар: ораза мен Құран пенде үшін кешірім тілеп, Алланың рахымына себепкер болады.
Рамазан айының негізгі сауаптары
Рамазанның сауапты ерекшеліктері көп. Негізгілерін төмендегідей түйіндеуге болады:
- Жәннаттың есіктері ашылып, тозақтың есіктері жабылады.
- Ораза ұстағандардың бұрынғы күнәлары кешіріледі (шынайы иман мен ықыласпен орындалған ғибадаттың берекесі ретінде).
- Қадір түні — ғибадат сауабы мың айлық құлшылыққа тең деп бағаланатын ұлық түн.
Қорытынды
Рамазан — өзін-өзі тәрбиелеу, жүректі тазартып, мінезді көркемдеу, иманды күшейту айы. Бұл кезеңде тәубені жаңартып, кешірімді көбейтіп, қайырымдылықты арттырып, Құранмен байланысымызды нығайту — ұлық айдың берекесін толық сезінудің ең сенімді жолы.
Ниетімізді түзеп, амалымызды көркемдеп, Рамазанның сауабына кенелейік.