Қазақша рефераттар

Қант пен тұз ерігіш заттар

Су – еріткіш

Су — табиғаттағы ең маңызды заттардың бірі. Ол көптеген заттарды ерітіп, тіршілік үшін қажетті үдерістердің жүруіне жағдай жасайды. Судың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы оның қасиеттерімен, күйінің өзгеруімен және қоршаған ортаға әсерімен тығыз байланысты.

Негізгі ұғым

Су — еріткіш: кейбір заттарды ерітіп, ерітінді түзеді.

Судың күйлері

Сұйық (су), газ (бу), қатты (қар, мұз).

Маңыздылығы

Сусыз тіршілік жоқ; су — «табиғаттың айнасы».

І кезең: үй тапсырмасы (Көпір тапсырмалары)

Оқушылар өткен тақырыптарды қайталап, жаңа сабаққа дайындық ретінде сұрақтарға жауап береді.

1) Судың қасиеттерін ата.

Жауап: Су үш күйде болады: сұйық, қатты және газ.

2) Суды қорғаудың жолдары қандай?

Жауап: Суды шамадан тыс қолданбау керек және суға лас заттарды тастауға болмайды.

3) Сусыз тіршілік бар ма?

Жауап: Жоқ. Сусыз тіршілік болмайды. Су — табиғаттың айнасы.

Мұғалімге ескертпе

  • Алғашқы 5–7 минут: ұйымдастыру және алдыңғы тақырып бойынша үй тапсырмасын тексеру.
  • Одан кейін «Көпір тапсырмаларының» жауаптарын қысқаша талқылау.

ІІ кезең: топтық жұмыс арқылы жаңа тақырыпты меңгеру

Оқушылар тапсырмаларды білу, түсіну, талдау, жинақтау тәсілдері бойынша орындап, кейін мұғаліммен бірге талқылайды.

Уақыт бөлу

  • 10 минут: тапсырмаларды өз бетімен толтыру
  • 10 минут: мұғаліммен бірге талдау

Нәтиже

Жауаптар ауызша бағаланып, мадақтау беріледі.

Теория: БІЛУ

(Кім? Не? Нені? Қашан? Қандай? Қалай? Не істеді?)

1) Қандай заттар суда ериді?

Жауап: Қант пен тұз — суда еритін заттар.

2) Қандай заттар суда ерімейді?

Жауап: Құм және саз — суда ерімейтін заттар.

Топтық тапсырмалар

І топ

Су қандай күйлерде болады? Жауап: Судың үш күйі бар: сұйық — су, газ — бу, қатты — қар мен мұз.

Жергілікті көлдің суретін салу.

ІІ топ

Көлдің суретін салу.

ІІІ топ

Судың пайдасы мен зиянын айт. Жауап: Сусыз бірде-бір тірі ағза өмір сүре алмайды. Алайда кейбір табиғи құбылыстар (су тасқыны, сел) тіршілікке зиян келтіруі мүмкін.

Теория: ТҮСІНУ

(Неге? Неліктен? Себебі? Не үшін?)

1) Неліктен суды еріткіш деп атаймыз?

Жауап: Себебі су кейбір еритін заттарды ерітіп, ерітінді түзеді.

2) Неліктен судың үш күйі бар деп айтамыз?

Жауап: Су сұйық күйде ағады; буланғанда газға (буға) айналады; ал қатқанда қатты күйге (қар, мұз) өтеді.

3) Неліктен саз бен құмды және қант пен тұзды тәжірибеге алдық?

Жауап: Саз бен құм — суда ерімейтін, ал қант пен тұз — суда еритін заттар екенін анықтау үшін.

4) Неліктен су ластанады?

Жауап: Мал фермаларының қалдықтары және зауыт-фабрикалардан шығатын лас сулар өзен-көлдерге төгілген кезде су ластанады.

Тәжірибе: қант пен тұздың суда еруі

  1. Екі стаканға ауыз су құй.
  2. Бірінші стаканға 1 қасық қант, екіншісіне 1 қасық тұз сал.
  3. Екі стакандағы суды жақсылап араластыр.
  4. Бақыла: қант та, тұз да көрінбейді — олар суда еріп кетті.

Теория: ТАЛДАУ

Бұл кезеңде оқушы салыстыру, айырмашылық пен ұқсастықты табу, сондай-ақ тақырыптың негізгі идеясын тұжырымдау арқылы ой қорытады.

Тапсырма үлгілері

  • Салыстыр.
  • Айырмашылығы неде?
  • Ұқсастығы неде?
  • Тақырыптың басты идеясын жаз.

Венн диаграммасы

1–3 тапсырманы Венн диаграммасы арқылы біріктіріп, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықта.

Қорытынды идея

Су — еріткіш ретінде табиғаттағы айналымдар мен тіршіліктің негізін құрайды. Сондықтан суды үнемдеу, ластамау және қорғау — адамзат үшін маңызды міндет.