Музыкалық танымды дамытудың маңызды кезеңі көркем сананың қалыптасуы
Кіріспе
Қазіргі уақытта тәуелсіз еліміздің ертеңі жастар білімінің тереңдігімен өлшенеді. Білімді, жан-жақты қабілетті ұрпақ – халқымыздың баға жетпес қазынасы. Сондықтан педагогика ғылымының өзекті міндеттерінің бірі – оқушыны жан-жақты дамыта отырып, ұлттық қасиеттерді терең түсінетін ұрпақ тәрбиелеу.
Оқушыларды тәртіпсіздік сияқты жағымсыз әдеттерден сақтандыру үшін олардың бос уақытын тиімді ұйымдастырып, сабақтан тыс іс-шаралар арқылы ұлттық құндылықтарды бойына сіңіру маңызды. Мектеп өмірінде зерігудің әдепсіздікке ұласатынын, теріс жолға жетелеуі мүмкін екенін жиі байқаймыз. Мұндай жағдайдың алдын алуда халқымыздың әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі және өнер арқылы берілетін әдептілік тағылымы ерекше орын алады.
Білім – өркениеттіліктің өлшемі әрі тетігі. Кез келген мемлекеттің рухани, әлеуметтік-экономикалық деңгейі онда өмір сүретін халықтың білім сапасымен бағаланады. Сол себепті педагогикадағы жаңалықтарды және оқытудың жаңа технологияларын пән ерекшелігіне сай қолдана білу – оқыту мақсатына жетудің тиімді жолы.
Негізгі бөлім
1) Музыкалық өнер және оқушының дүниетанымы
Музыкалық танымды дамытудың маңызды кезеңі – көркем сананың қалыптасуы. Білім алудың алғашқы сатыларында оқушылардың қабылдауы біркелкі емес: мінез-құлқында да, қызығушылығында да айырмашылықтар байқалады. Дегенмен уақыт өте келе олардың музыка мәдениетінің қайнар көзіне деген құштарлығы арта түседі.
Оқушылар әсем әуеннің қоғамдағы орнын, оның көркемдік қасиеттерін танып қана қоймай, музыканың тарихи ақпарат жеткізетінін де сезінгісі келеді. Осы қызығушылық – әрі қызықты, әрі маңызды педагогикалық процесс. Өйткені дәл осы танымдық үдеріс арқылы оқушы қажетті білім деңгейін меңгереді, көркемдік талғамы қалыптасады, тарихи көзқарасының көкжиегі кеңейеді.
2) Жаңашыл әдіс-тәсілдер арқылы музыканың қыр-сырын ашу
Музыкалық танымға деген қызығушылықты жүйелі дамыту тәрбие беру міндеттерінің ауқымын кеңейтеді және оқу үдерісіне жаңа мүмкіндік әкеледі. Оқушылардың біліктілігін жан-жақты арттыру үшін музыкалық ақпарат көлемін кезең-кезеңімен ұлғайтып, қабылдау деңгейіне сай мазмұн ұсыну қажет.
Бұл жерде педагогикалық ұжымның міндеті – оқушының көркемдік-эстетикалық танымы тереңдеген сайын, сабақтағы тапсырмалар мен тыңдалым материалдарын түрлендіріп, белсенді әдістерге сүйену. Көркем таным – тұрақты белсенділікті талап ететін тұлғалық қасиет болғандықтан, оның жас ерекшелігіне сай қалыптасу динамикасын ескерген жөн.
Назарда ұсталатын қағида
Оқушының деңгейі өскен сайын, мазмұн да күрделеніп, бірақ түсініктілігі сақталуы тиіс.
Күтілетін нәтиже
Музыка арқылы ойлау мәдениеті қалыптасып, өнерді саналы қабылдау күшейеді.
3) Музыкалық өнердің тәрбиелік ықпалы және шығармашылық белсенділік
Жеке тұлға бір жағынан өзінің табиғи өсіп-өркендеу жолында, екінші жағынан педагогикалық ықпалдың нәтижесінде қалыптасады. Осы үдерісте музыканың тәрбиелік ықпалы айрықша: ол баланың ішкі жан дүниесіне әсер етіп, эмоциялық мәдениетін, әдептілік ұстанымын және эстетикалық талғамын қалыптастыруға көмектеседі.
Музыкалық-әдеби шығармаларды, ертегі-эпостарды, мақал-мәтелдерді, аңыз әңгімелерді, жұмбақтарды, жаңылтпаштарды оқу-тәрбие үдерісінде кеңінен қолдану – құндылығы жоғары тәсіл. Бұл материалдар ұлттық дүниетанымды тереңдетіп, өнер арқылы тәрбие берудің ықпалын күшейтеді.
Орта мектептің ән-күй сабақтарында халық педагогикасы материалдарын пайдалану оқушының оқуға деген саналы көзқарасын нығайтады, таным міндеттерін айқындауға мүмкіндік береді және белсенділікті арттыратын әдістерді қолдануға жол ашады.
Қорытынды ой
Танымдық белсенділік – оқушының оқуға және білімге деген ынта-ықыласы мен құштарлығының айқын көрінісі. Осы белсенділік арқылы оқушы білім алуда алға жылжып, «білмеуден білуге» қарай нақты қадам жасайды. Жаңашыл әдіс-тәсілдерді музыка сабағында мақсатты қолдану – өнерді терең түсінетін, ұлттық құндылықты қадірлейтін, шығармашылыққа бейім тұлғаны қалыптастырудың нәтижелі жолы.