Сабақта жоқ оқушылар
Металдар мен ерітінділердің электрөткізгіштігі
Химия, 10-сынып. Ашық сабақ. Бұл сабақ химия мен физиканы кіріктіре отырып, әртүрлі ортадағы электр тогының табиғатын түсіндіруге және ерітінділер мен қатты өткізгіштердегі электрөткізгіштік үдерісін химиялық тұрғыдан талдауға бағытталған.
Білімділік мақсат
- Электролиттер мен бейэлектролиттер ұғымдарын қалыптастыру; әртүрлі ортадағы электр тогын түсіндіру.
- Электролиттік диссоциацияның мәнін ашу.
- Физикалық өлшеуіш құралдармен жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру.
- Химия мен физика пәндерінің өзара байланысын көрсету.
Дамытушылық мақсат
- Есте сақтау, сөйлеу мәдениеті және білімді түрлі жағдайда қолдану арқылы өзіндік ойлауды дамыту.
- Өлшеуіш құралдармен жұмыс істеудегі техникалық машықты нығайту.
- Ерітінді және балқыма электролизіне қатысты есептерді шығара білу.
- Химиялық және физикалық ұғымдарды ажырата отырып, логикалық ойлауды дамыту.
Тәрбиелік мақсат
- Химия мен физиканың қоғам өміріндегі рөлін түсіндіру, ғылыми көзқарасты қалыптастыру.
- Өз бетінше және ұжымдық жұмыс дағдыларын, жауапкершілікті дамыту.
- Ұстаз еңбегін құрметтеуге тәрбиелеу.
Реактивтер мен құрал-жабдықтар
Сабақта ерітінділердің электрөткізгіштігін тәжірибе жүзінде тексеруге арналған реактивтер, өлшеуіш құралдар және көрнекі материалдар қолданылады.
Ерітінділер және заттар
- Күкірт қышқылы, натрий гидроксиді, натрий хлориді, қант, мыс сульфаты, сірке қышқылы ерітінділері.
- Мыс, темір, алюминий, нихром сымдары.
- Қатты күйдегі натрий гидроксиді және натрий хлориді.
- Спирт, бензол, глицерин.
Құралдар және көрнекіліктер
- Ерітінділердің электрөткізгіштігін тексеретін құрал, электролиттік ванна.
- Амперметр, вольтметр, тоқ көзі, кілт.
- Кристалдық тор типтері және ерігіштік кестелері (тұздар, қышқылдар, негіздер).
- Иондық және полюсті ковалентті байланысы бар қосылыстардың еруі мен электролиттік диссоциация сызбалары.
- Иондардың гидратациясы, натрий хлоридінің кристалдық торының моделі.
- Эксперименттік есептерге арналған қосымша реактивтер мен жабдықтар.
Сабақ жоспары
Сабақ барысы: ұйымдастыру және топқа бөлу
Сәлеметсіздер ме, балалар! Отырыңдар. Сабаққа қатыспаған оқушылар бар ма? Бүгінгі сабағымыз ерекше: дәстүрлі емес, екі пән кіріктірілген форматта өтеді. Жұмыс үш топ бойынша ұйымдастырылады.
1-топ
Металдар
2-топ
Қышқылдар
3-топ
Сілтілер
Сабақ барысында әр топтың көшбасшысы бағалау парағы арқылы топ мүшелерінің жұмысына белгі қойып отырады.
Үй тапсырмасын тексеру: ой қозғау (сұрақ-жауап)
Әр топқа қысқа сұрақтар қойылып, жылдам жауап беру арқылы алдыңғы білім еске түсіріледі.
1-топ: Металдар
- Адам алақанында балқитын металл? Цезий
- Қанның құрамына кіретін металл? Темір
- Чернышевский қандай металды «социализм металы» деп атады? Алюминий
- Тыңайтқыш ретінде қолданылатын сілтілік металл? Калий
- Дұрыс пайдалансаң емдейді, ал бұрыс пайдалансаң мүгедек етеді? Күшән
2-топ: Қышқылдар
- Өнеркәсіптің негізгі металы? Темір
- Сүйекті қаптайтын элемент? Кальций
- Металдар мен олардың құймаларының сыртқы ортаның әсерінен бүлінуі қалай аталады? Коррозия
- Германиядағы облыс атауымен аталатын элемент? Германий
- Франция елінің атауынан шыққан элемент? Франций
3-топ: Сілтілер
- АҚШ штаттарының бірінің атауымен аталатын элемент? Калифорний
- Ең қиын балқитын элемент? Вольфрам
- Дүние бөлігінің атымен аталатын элемент? Европий
- Қару-жарақ жасауда кең қолданылатын элемент? Темір
- Ең сұйық металл? Сынап
Қызығушылықты ояту: карточкамен жұмыс
Әр топқа нұсқа бойынша таратпа карточкалар беріледі. Оқушылар өзара тексеру жүргізеді, ал жауап кілті тақтаға ілінеді.
1-топ: Металдар (карточка тапсырмасы)
- Ток күшін өлшейтін прибор қалай аталады?
- Егер зарядтар аттас болса, онда иондар бір-бірінен не істейді?
- Бос зарядтары жоқ бөлшектер қалай аталады?
- Металдар периодтық жүйенің диагональ сызығының қай бөлігінде орналасқан?
- Заттардың ерігіштігі жылудың бөлінуімен бе, әлде сіңірілуімен бе жүреді?
2-топ: Қышқылдар (карточка тапсырмасы)
- 1 немесе 2 электрон қабылдаған атом қалай аталады?
- Бос зарядтары бар бөлшектер қалай аталады?
- Ерітінді неден және неден тұрады?
- Қышқылдар дегеніміз қандай атомдардан және қандай қалдықтардан құралған күрделі заттар?
- Бөлме температурасында 100 г суда 1 г-нан артық зат ерісе, ол зат қалай аталады?
3-топ: Сілтілер (карточка тапсырмасы)
- 1 немесе 2 электрон жоғалтқан атом қалай аталады?
- Негіздер дегеніміз қандай атомдардан және қандай топтан тұратын күрделі заттар?
- Оң зарядталған электрод қалай аталады?
- Ерігіштік — бұл қандай құбылыс?
- Еріген заттың сумен химиялық әрекеттесуі барысында не түзіледі?
Авторлар туралы
Физика пәні мұғалімі
Қарағанды қаласы, №68 МИББ кешені — Біләл Дина Төлеуханқызы.
Химия пәні мұғалімі
№68 МИББ кешені — Смаилов Даулет Каримжанович.