Қазақша рефераттар

Қай жылы

«Не? Қайда? Қашан?» викториналық ойыны

Бұл викториналық ойын оқушылардың білім деңгейін тексеруге, ойын барысында жұмыс істеу дағдысын қалыптастыруға, сөйлеу мәдениетін дамытуға және ойды жүйелі жеткізіп, өз пікірін дәлелді айта білуіне көмектесуге бағытталған.

Мақсаты

  • Оқушылардың білім деңгейін тексеру.
  • Ойынға қатысу қабілетін қалыптастыру, топтық өзара әрекетті дамыту.
  • Сөйлеу мәнерін жетілдіру, ойды жүйелеуге үйрету.
  • Өз пікірін нақты әрі дәлелді айтуға дағдыландыру.

Қажетті көрнекіліктер

  • Зырылдауық
  • Сиқырлы сандықша
  • Сұрақ салынған конверттер
  • Интерактивті тақта (слайдтар)
  • Алтын адам (сурет)
  • Тайқазан (сурет)
  • Лампочка (сурет)
  • Термометр (сурет)

Қатысушылар

I топ II топ

Ойынның шарты

Әр топ алдын ала дайындаған сұрақтарын және жеңіл сұрақтардан тұратын блиц-сұрақтарын қарсы топқа ұсынады. Барлық сұрақтар конверттердің ішінде беріледі, ал кейбірі интерактивті тақтадағы сурет-слайдтармен сүйемелденеді.

Сұрақтар пакеті: 1-блок

1-конверт (1-слайд): Алтын киімді адам

Тарих
  • Бұл мүрде қашан, қайда және кімнің жетекшілігімен табылды?
  • Ол туралы қандай негізгі деректерді келтіре аласың?
  • Бұл бейненің тәуелсіз Қазақстан үшін маңызы қандай?

2-конверт (2-слайд): Термометр

Химия
  • Термометрді алғаш кімдер қолданған?
  • Термометрдің ішінде қандай металл болады?
  • Бұл металлды кім ашты және оны қалай атаған?
  • Металлдың қасиеттері туралы не білесің?

3-конверт (3-слайд): Сиқырлы сандықша

Ой қозғау

Сандықшаның ішінде тіршілікке қажетті ең керемет зат бар. Ол қандай зат деп ойлайсың? Ол туралы не білесің?

4-конверт (4-слайд): Әлемдік экономикадағы маңызды зат

Қоғам және ғылым

Әлемдік экономикада бұл заттың рөлі күннен-күнге артып келеді. Соңғы жылдары империалистік саясаттағы дағдарыстар да осы ресурсқа байланыстырылып жүр. Ол отын ретінде қолданылады, сондай-ақ оның энергиясы ғарыш кемелерін ұшыруға, ұшақтардың ұшқырлығын арттыруға және автокөліктердің сенімді жүруіне мүмкіндік береді.

  • Бұл қандай зат?
  • Құрамы мен қасиеті қандай?
  • Маңызы туралы не айта аласың?

5-конверт: Стақандағы заттар

Тәжірибе
  • Стақандағы заттар қалай аталады?
  • Олардың біреуі автокөлік саласында қолданылады. Қандай мақсатта?
  • 1 және 2 суреттің қайсысы дұрыс?
  • Қайсысы қайда құйылады?

6-конверт: «Патша арағы»

Химия

«Патша арағы» (aqua regia) — екі қышқылдың қоспасы.

  • Ол қандай қышқылдардан тұрады?
  • Қандай металды еріте алады?

Сұрақтар пакеті: 2-блок

1-конверт (5-слайд): Тайқазан

Тарих
  • Тайқазан туралы не білесің?
  • Қай жылы және қай жерде құйылған?
  • Құрамында неше элемент бар?
  • Сипаттама бер.

2-конверт: Адамзатпен бірге жасасқан тарихи элемент

Химия
  • Бұл қай элемент?
  • Оның қолданылуы мен қасиеттері туралы не білесің?

3-конверт: Сиқырлы сандықша (қоспа)

Ой қозғау

Сандықшаның ішінде тірі ағзаларға қажетті заттардың қоспасы бар. Бұл қандай қоспа болуы мүмкін? (Пауза.)

  • Оның құрамын кім анықтады?
  • Қай жылы?
  • Құрамындағы элементтер мен заттарға сипаттама бер.

4-конверт (6-слайд): «Қара тас» жұмбағы

Химия

Мен бірде қара тас тауып алдым. Онымен сурет салғанда қара із қалдырды. Далада от жағып, тамақ пісіріп жүргенде сол тасты отқа түсіріп алдым — тас жанып, түтіндеді. Кейін жаңбыр жауып, жаңбыр суы түтін шыққан жерге сіңді.

  • Бұл «қара тас» не болуы мүмкін?
  • Жүрген реакция үрдістерінің схемасын көрсет.

5-конверт: Лампочка

Термин
  • «Лампочка» қазақша қалай аталады?
  • Оны дайындауда қанша металл қолданылады?
  • Шынысының құрамында қанша элемент бар?

6-конверт: Ауыл шаруашылығындағы химиялық зат

Химия
  • Өсімдіктердің түсімділігін арттыратын химиялық зат қалай аталады?
  • Оның құрамына кіретін негізгі элементтер қандай?
  • Оны кім ашты, қай жылы және қай елдің ғалымы?

Жауап үлгілері (берілгендері)

1-конверт жауабы: Алтын киімді адам

Алтын киімді адамның мүрдесі 1969 жылы Жетісу өңіріндегі Есік қорғанынан археолог Қ. Ақышев жетекшілігімен табылды.

Зерттеушілердің пікірінше, ол б.з.б. V–VI ғасырларға, ерте темір дәуіріне жатады. Жасы шамамен 17–18-де, бойы 165 см болған деп болжанады.

Сақ ханзадасының қолынан екі алтын жүзік, құрастырмалы белбеу, алтын пластиналар жапсырылған қынаптағы темір қанжар және қызыл қынапты ұзын семсер табылған.

Бұл олжа сақ қоғамында өз заманына сай өркениеттің болғанын дәлелдейді: киімінде 4 мыңнан астам алтын әшекей бар. Әшекейлерде барыс, тауешкі, арқар, ат және түрлі құстар бейнесі кездеседі.

Бүгінде Алтын адамның бейнесі Қазақстан тәуелсіздігінің рәміздерінің біріне айналды. Сақ жауынгерінің бөркіндегі қанатты тұлпарлар Қазақстанның елтаңбасынан да орын алған.

2-конверт жауабы: Термометр және сынап

Термометрдің негізгі бөлігінде сынап болады. Алғаш қолданушылар ретінде мәтінде қытайлар мен үндістер аталады.

Грек дәрігері Диоскорид сынапты «hydor» (су) және «argyros» (күміс) сөздерімен байланыстырып, «сұйық күміс» деп сипаттаған.

Сынап — сұйық металл; балқу температурасы төмен болғандықтан өлшеу құралдарында (соның ішінде термометрде) қолданылған.