Қазақша рефераттар

Мүшелер мен мүшелер жүйесі

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Пән

Биология (6-сынып)

Сабақ

№33

Бөлім

V тарау. Көпжасушалы жануарлар

Тақырып

§35. Жасушалар. Ұлпалар. Мүшелер. Мүшелер жүйесі

Сабақтың мақсаты

Білімдік мақсат

Көпжасушалы жануар жасушасының құрылысына жалпы шолу жасау; ұлпа түрлерін және олардың атқаратын қызметін түсіндіру; мүшелер мен мүшелер жүйесінің қалай қалыптасатыны туралы мағлұмат беру.

Тәрбиелік мақсат

Түрлі тәрбиелік жұмыстар арқылы оқушы тұлғасында жағымды өзгерістерге ықпал ету, жауапкершілік пен ғылыми көзқарасты қалыптастыру.

Дамытушылық мақсат

Пәнге және тақырыпқа қызығушылықты арттыру, себеп–салдарлық байланыстарды талдап, қорытынды жасай білу дағдысын дамыту.

Сабақтың әдісі: түсіндірмелі

Сабақтың типі: құрастырылған

Сабақтың құрылымы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру, назарын шоғырландыру және жұмыс тәртібін белгілеу.

II. Үй тапсырмасын тексеру

«Біліміңді сына» тапсырмасы бойынша біржасушалылар туралы білімді пысықтау.

III. Жаңа материалды түсіндіру

Жасуша, ұлпа, мүше және мүшелер жүйесі туралы негізгі ұғымдарды жүйелеу және мысалдар арқылы нақтылау.

Үй тапсырмасын тексеруге арналған сұрақтар

Төмендегі сұрақтар біржасушалы ағзалардың табиғаттағы маңызы, паразиттік тіршілік, ауру тудыратын түрлер және олардың таралу жолдары туралы түсінікті нақтылауға бағытталған.

  1. 1) Біржасушалы жәндіктердің табиғаттағы маңызы қандай?
  2. 2) Паразиттік тіршілік етуді түсіндір.
  3. 3) Ауру тудыратын біржасушалыларды ата. Қайсысы қандай ауру тудырады?
  4. 4) Безгек ауруын қандай біржасушалы тудырады? Ол адамға қандай жәндік арқылы жұғады?
  5. 5) Лейшмания қай топқа жатады? Ол қандай ауру тудырады?
  6. 6) Құм шіркейлерінің бұл аурудың таралуына қандай қатысы бар?
  7. 7) Біржасушалылар суды қалай тазартады?
  8. 8) Шағын бөгеттерде гамбузия балығын өсіру қандай аурудың алдын алу шарасы ретінде жүргізіледі?
  9. 9) Біржасушалылар қандай жануарларға қорек болады? Оның адам үшін маңызы бар ма?
  10. 10) Біржасушалы жәндіктердің мұнай қорының түзілуіне қандай қатысы бар? Ал топырақ түзу үдерісіндегі рөлі қандай?

Жаңа тақырып: негізгі жоспар

1) Жануар жасушасының негізгі түрлері

Жасушалардың құрылысы мен қызметі әртүрлі болады және ол атқаратын міндетіне тікелей байланысты.

2) Ұлпалардың түрлері мен қызметі

Ұқсас қызмет атқаратын жасушалар бірігіп, ұлпа түзеді; әр ұлпа ағзада өз орны мен рөлін атқарады.

3) Мүшелер және мүшелер жүйесі

Ұлпалар бірігіп мүше түзеді, ал мүшелер өзара байланысып, мүшелер жүйесін құрайды.

Жасуша теориясы және зерттелу тарихы

Барлық өсімдіктер мен жануарлардың ағзасы жасушалардан тұратынын неміс ғалымдары Т. Шванн мен М. Шлейден тұжырымдап, XIX ғасырдың 30-жылдарында жасуша теориясының негізін қалады.

Содан бері жасушаны зерттеу құралдарының дамуы — алдымен жарық микроскопының жетілдірілуі, кейін электрондық микроскоптың жасалуы, сондай-ақ физикалық және химиялық әдістердің қолданылуы — жасушаның құрылысы мен қызметін тереңірек түсінуге мүмкіндік берді.

Жануар жасушалары: көпжасушалылыққа өтудің мәні

Біржасушалы ағзалардың құрылысы мен тіршілігін қарастыру арқылы біз жасуша туралы маңызды түсініктер аламыз. Көпжасушалы жануарлардың әрбір жасушасы жеке ағза болмаса да, құрылысы мен қызметі жағынан қарапайым біржасушалылардың жасушасына көптеген ұқсастықтар көрсетеді. Көптеген тіршілік үдерістері де осы ұқсастықтарға негізделеді.

Негізгі айырмашылық

Көпжасушалы ағзада жасушалар топтасып, әр топ белгілі бір қызметке маманданады. Соған сәйкес олардың қасиеттері де өзгеріп, нақты қызметті тиімді атқаруға бейімделеді.

Мысал: сүйек жасушаларында минералды тұздар көп болады. Бұл сүйектің қаттылығын қамтамасыз етеді.

Ескерту

Мәтіннің «Толық нұсқасын жүктеу» бөлімі бастапқы деректе сілтеме ретінде берілген, сондықтан бұл нұсқада мазмұн ретінде енгізілмеді.