Қазақша рефераттар

Зере ауылы

Сабақтың тақырыбы: «Абай мен Әбіш» (ел аузынан)

Бұл сабақ жоспары Абай Құнанбаевтың өмірі мен шығармашылығын тереңірек танып, мәтіннің негізгі ойын табуға, ойды жүйелі жеткізуге және адамгершілік құндылықтарды ұғынуға бағытталған.

Сабақтың мақсаты (білімділік)

  • Қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбаевтың өмірі мен шығармашылығына кеңірек тоқталу.
  • Мәтінді түсініп оқып, негізгі ойды анықтауға үйрету.

Сабақтың мақсаты (тәрбиелік)

  • Абай өмірін үлгі етіп, ұлы ақынға құрмет сезімін қалыптастыру.
  • Адамгершілікке, білімге ұмтылуға, жаман қасиеттерден аулақ болуға тәрбиелеу.
  • Үлкенді, ата-ананы сыйлауға және әңгімеден өнеге алуға баулу.

Сабақтың мақсаты (дамытушылық)

  • Ойды толық жеткізіп сөйлеу дағдысын және жазбаша тілді дамыту.
  • Сөйлемді дұрыс құруға, ой қорытындылауға жаттықтыру.
  • Түсіндіріп айта білу қабілетін жетілдіру.

Сабақтың сипаттамасы

Түрі мен типі

Сабақтың түрі:
жаңа сабақ
Сабақтың типі:
жаңа білімді меңгерту

Әдістер мен тәсілдер

СТО, Венн диаграммасы, ассоциация, кубизм, РАФТ, сұрақ-жауап, бортты журнал, шығармашылық жұмыс, ой қозғау, топтық жұмыс.

Құрал-жабдықтар

  • Ақпараттық құрал: интербелсенді тақта
  • Көрнекілік: Абай туралы бейнеролик, слайдтар, тапсырмалар, куб

Пәнаралық байланыс

Қазақ тілі, еңбек, дүниетану.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылар үстел үстінен алынған сандар бойынша 5 топқа («ауылға») бөлінеді және өз «ауылдарын» таныстырады:

  • 1 — Құнанбай ауылы

  • 2 — Зере ауылы

  • 3 — Ұлжан ауылы

  • 4 — Абай ауылы

  • 5 — Әбіш ауылы

Ой қозғау

  • Балалар, ауылдарыңыздың атауы кімнің есімімен байланысты?
  • Неліктен осылай аталған деп ойлайсыздар?
  • Ендеше, бүгінгі сабағымызға қатысты бейнероликті көрейік (Абай туралы).

Сұрақ-жауап арқылы сабақтың тақырыбы анықталады: «Абай мен Әбіш» (ел аузынан).

Дәптерге күннің жадын және сабақ тақырыбын жазу.

Бортты журнал

Дәптерді екіге бөліп, мына екі бағанды толтыру басталады:

Біз не білеміз?

Абай мен Әбіш туралы бұрыннан білетін мәліметтер.

Не білгім келеді?

Мәтіннен анықтағым келетін сұрақтар мен күтілетін жауаптар.

II. Мағынаны ашу

Оқулықпен жұмыс

  • «Абай мен Әбіш» мәтінін оқу және талдау.
  • Алдымен мәтінді мұғалім оқиды, кейін оқушылар тізбектей оқиды.
  • Түсініксіз сөздердің астын сызып, белгілеу.

Болжам сұрағы

«Әбіш қалай жауап беруі мүмкін? Ақ зат асыл ма, қара зат асыл ма? Қалай ойлайсыздар?» — оқушылардың болжамдары тыңдалады, содан кейін Әбіштің жауабы мәтіннен оқылады.

Сөздікпен жұмыс

«Қарымын сынау»
күш-қуатын, ақылын байқау

Топтық талдау

Топтар бір-біріне «жуан» және «жіңішке» сұрақтар қояды. Басқа топ жауап береді. Мәтіндегі негізгі ой, дәлел, қорытынды анықталады.

Дәптермен жұмыс

  • Бортты журнал кестесін толықтыру.
  • Ақ және қара затқа қатысты зат есім мен сын есімнен жасалған сөз тіркестерін жазу.

Негізгі мәселе: «Ақ» ұғымының мәні

Қазақ тілінде «ақ» сөзімен байланысты ұғымдар өте көп: ақ жаулықты ана, ақ сақалды қарт, ақ сүт сияқты тіркестер тазалықты, пәктікті, киелілікті білдіреді.

Халық ұрпағын «ақты жерге төкпеуге, аяқпен баспауға» тәрбиелейді. Мұндағы «ақ» — сүт, айран, қатық, қымыз, шұбат секілді тағамдар арқылы да танылатын қасиетті ұғым.

«Ақ» түсінің мағыналық топтары

  • Тазалық: ақ босаға, ақ отау, ақ бесік
  • Сұлулық: ақ тамақ, ақ дидар, ақша бет
  • Үлкендік: ақ сақал, ақ бас, ақ қас
  • Қасиеттілік: ақ сүт, ақ ана, ақ шаш
  • Қуаныш: ақ күн, ақ сарбас
  • Адалдық: ақ жол, ақ ниет, ақ бата

Сергіту сәті

Абайдың «Көзімнің қарасы» әнін тыңдап, жатқа қосылып айту.

III. Қосымша мәлімет: Әбіш (Әбдірахман) Абайұлы

Өмірбаяны

  • 1868 жылы дүниеге келді.
  • 1882 жылы Семей қаласындағы үздік мектепке түседі.
  • 1886–1889: Түмен қаласындағы Александров реалдық училищесінде 5–7 сыныптарды оқиды.
  • 1889–1892: Санкт-Петербургте Михайлов атындағы артиллерияда 3 жыл білім алады.
  • 1892: Ташкент бекініс гарнизонының артиллериясына қызметке жіберіледі.
  • 1895 жылы 15 қарашада қайтыс болды.

Тұлғалық қыры және Абайдың ұстанымы

Абай балаларының біліміне ерекше мән берген, олардың көзқарасын үнемі сынап, ойының өсуіне ықпал еткен.

Әбіш туралы 1892 жылғы мінездемеде оның мінез-құлқының өте жақсы, ашық-жарқын екені, әскери қызметіне жауапкершілікпен қарайтыны, таңдаулы офицер болуға лайық екені айтылады. Сонымен бірге денсаулығының нашарлағаны да көрсетілген.

Қорытынды сұрақ: Әбіш қандай адам болған? — Ойлы, ақылды, жауапты.

IV. Шығармашылық тапсырмалар

Құнанбай ауылы

Абай мен Әбішке арналған Венн диаграммасын толтыру.

Зере ауылы

РАФТ тапсырмасын орындау.

Ұлжан ауылы

«5 жолды өлең» құрастырып жазу.

Абай ауылы

Мәтінді сахналау.

Әбіш ауылы

Абайдың бір өлеңін жатқа айту және Әбішке мінездеме беру.

V. Сабақты бекіту: «Кубизм» әдісі

Оқушылар тақырыпты алты қырынан қарастырады:

  1. 1) Суреттейді

  2. 2) Салыстырады

  3. 3) Байланыстырады

    Елестетеді, қауым пікірімен ұштастырады.

  4. 4) Талдайды

    Неден тұрады? Не үшін маңызды?

  5. 5) Қолданады

    Бұдан қандай қорытынды шығаруға болады?

  6. 6) Дәлелдейді

    Жақсы ма, әлде жаман ба? Неліктен?

Қорытынды

«Ақыл жастан, асыл тастан» дегендей, мәтін арқылы Әбіштің өрелі ой айтып, түйінді сөз таба білгенін аңғарамыз. Абайдың: «Болмасаң да ұқсап бақ… ғылым сүйсеңіз» деген өсиеті жас ұрпақты ізденіске, білімге, адалдық пен парасатқа жетелейді.

Ендеше, ата-ананың үмітін ақтайтын ақ көңілді, ақ ниетті ұл-қыз болып өсейік.

Үй тапсырмасы

  • Мәтінді оқып, мазмұндау.
  • Ақ түс пен қара түске қатысты өз ойыңды жазу.
  • «Ақ» және «қара» сөздеріне байланысты мақал-мәтелдер мен нақыл сөздерді жинақтап, мағынасын ашу.

Бағалау

Оқушылардың бірін-бірі бағалауы (өзара бағалау) ұйымдастырылады.