Қазақша рефераттар

Суицидке дайындалған жас жігіттің тағдыры Сот төрайымы

Мақсат-міндеттер

Білімділік

Сот үдерісін көрсету арқылы жастарға олардың қоғамның болашағы екенін, сол болашақтың тағдыры өз қолдарында екенін ұғындыру.

Тәрбиелік

Этнопедагогика элементтерін пайдаланып, билердің, ақсақалдардың өсиетін қадірлеуге; имандылыққа, мұсылмандыққа жат қылықтардан аулақ болуға; өмірдің қиын мәселелерін бірлесе шешуге және өзгені қолдауға тәрбиелеу.

Дамытушылық

Өмірді, қоғамды және адамды түсіне білуге; жауапкершілікті дер кезінде шешуге; шешім жолдарын бірге іздеуге дағдыландыру. Өскелең ұрпақты демократиялық қоғамда өмір сүруге үйрету.

Мұғалім сөзі

Мұндай мәселені көтермей, айтпай қалуға бола ма? Өмір адамға бір-ақ рет беріледі. Адам тағдыры Алланың қолында десек те, бүгінгі жастар арасында індеттей таралған суицидтің себептері қайдан шығады? Неліктен елімізде жастар өлімі көбейіп барады? Неге кейбірі өз өміріне жеңіл қарап, қол жұмсауға дейін барады? Өмірдің мәні неде?

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы жариялаған деректер суицидтің жаһандық деңгейде ушығып отырғанын көрсетеді. Біз де жасөспірімдердің психологиялық күйзеліс, стресс, депрессияны жиі бастан кешіретінін байқаймыз. Мұндай кезде жауапкершілікті тек ұстаздар мен дәрігерлерге артып қою жеткіліксіз — бұл ортақ міндет.

Жастар тағдырына немқұрайлы қарамай, олардың жанында өздерін шынайы сүйетін, қолдайтын адамдар бар екенін сезіндіруіміз керек. Өлімнен гөрі өмір сүру үшін батырлық көбірек қажет екенін санасына орнықтыра алсақ деймін.

Еліміздің ұзақ мерзімді даму бағдарында халық денсаулығын сақтау басты бағыттардың бірі ретінде қарастырылған. Ақыл-ойды, денсаулықты, қабілетті дамыту — мемлекет үшін де, қоғам үшін де стратегиялық маңызы бар мәселе.

Әл-Фараби сөзі

«Жас жеткіншектеріңізді көрсетіңіз, мен сіздердің болашақтарыңызды айтып берейін».

ХХІ ғасырдағы қоғам денсаулығы мықты, рухани дүниесі бай, жаны мен тәні таза, танымдық белсенділігі жоғары, өздігінен білім алуға ынталы әрі шығармашыл тұлғалардан тұруы тиіс. Сондықтан салауатты өмір салтын насихаттап, келеңсіз жағдайлардың алдын алып, «ХХІ ғасыр — салауатты қоғам ғасыры» қағидатын іс жүзінде қалыптастыруымыз қажет.

Ей, ұрпағым, есіңді жи, азбаңдар,
Қиыршық құмдай үгітіліп тозбаңдар.
Бойыңдағы қуатыңды жоғалтпай,
Жақсы үмітпен, сеніміңнен таймаңдар.
Салауатты өмір салтын сақтаңдар,
Болашаққа нық қадаммен бастаңдар!

Сот процесі қойылымы

Қойылымға 8 «В» сынып оқушылары қатысады. Мақсат — суицидтің зардабын ашық талқылап, оның алдын алу мәдениетін қалыптастыру.

Рөлдер

  • Сот төрайымыӘубәкір Арайлым
  • Мемлекеттік айыптаушыСматов Бағлан
  • СуицидНұрлан Айнұр
  • 1-сот сарапшысыҒабитқызы Жаннұр
  • 2-сот сарапшысыБатырбай Жадыра
  • ҚорғаушыҚасымхан Жансая
  • ХатшыСалима
  • Жеке айыптаушыларӘбсамат Ернар, Қыдырбай Динара, Әбсадық Ақбибі

Көріністер

  1. Төле би ауылындағы оқиға — дәстүрлі дүниетаным мен қоғамдық жауапкершілік.
  2. Суицидке дайындалған жас жігіттің тағдыры — қысым, қорқыныш, жалғыздықтың салдары.

Ескерту: Бұл материал тәрбиелік мақсатта берілген. Психологиялық күйзеліс белгілері байқалса, жақындарыңызбен сөйлесіп, мамандардан көмек сұрау маңызды.

Сот төрайымының кіріспе сөзі

Соңғы кездері жастар мен жасөспірімдер арасында стресс, депрессия сияқты психологиялық күйзелістер жиі кездеседі. Өмір бір-ақ рет беріледі. Алайда соқтықпалы, соқпақты өмірдің қиындығына бәрінің бірдей төтеп беруі оңай емес. Бұл жерде қоғам болып бірлесіп әрекет ету қажет.

Сотталушының жауабы (Суицидтің бейнесі)

Суицид өзін-өзі өлтіру ұғымын білдіретінін, бұл құбылыстың адамды депрессия мен стресс арқылы тығырыққа тірейтінін айтады. Ол жастардың шыдамсыздық, үрей, жалғыздық, қиындықпен күресе алмау сияқты әлсіз тұстарын пайдаланып, үмітін үзіп, өмірден түңілдіретінін сипаттайды.

Сарапшылар пікірі

1-сот сарапшысы

Талдауларға сүйенсек, суицид әрекеттері көбіне 14–17 жас аралығында кездеседі. Себептері: құқық бұзушылықтан қорқу, ата-ана мен мектеп алдындағы үрей, даулы жағдайлар, сәтсіздік және психологиялық тұрақсыздық.

  • Материалдық-тұрмыстық қиындықтар
  • Отбасылық жанжал, ажырасу, жалғыздық
  • Психикалық сырқаттар мен денсаулық мәселелері
  • Оқу орнындағы күйзеліс, қысым
  • Зиянды әдеттер: алкоголь, насыбай, есірткі
  • Зиянды контент және деструктивті орта әсері

2-сот сарапшысы

Суицид — әлемді алаңдатып отырған өзекті мәселе. Ол тек кедей елдерде емес, ауқатты мемлекеттерде де кездеседі. Ер адамдар арасында жиірек байқалатыны айтылады. Діндер тарихында, әсіресе мұсылман дүниетанымында, өзіне-өзі қол жұмсау жат әрекет ретінде қарастырылған.

Қорғаушының ұстанымы

Қорғаушы бұл мәселені бір ғана бейнеге «жүктеп қою» жеткіліксіз екенін атап өтеді: қоғамға демократиялық үдерістермен бірге келген нашақорлық, маскүнемдік және басқа да әлеуметтік кеселдер адамның мінез-құлқы мен қауіпсіздігіне әсер етеді. Ең маңыздысы — жастарға өмірдің құнын түсіндіріп, қиындыққа мойымай, көмек сұрауға үйрету.

1-көрініс: Төле би ауылындағы оқиға

Дәстүрлі ортадағы жауапкершілік, қоғамдық үн және қайғыны тоқтатудың жолын іздеу көрініс табады. Жастарға жұқпалы болмауы үшін ақсақалдар қауымы бұл әрекетті ауыр күнә, қауіпті қадам ретінде бағалап, алдын алу мен түсіндірудің маңызын айтады.

Негізгі ой

Кінә тағудан бұрын дер кезінде қолдау көрсету, байқап-қадағалау және қауіпті белгілерді елемей қалмау керек. Қоғамдық сана мен отбасы тәрбиесі — алдын алудың тірегі.

2-көрініс: Суицидке дайындалған жас жігіттің тағдыры

Бұл көріністе жас адамның ішкі күйзелісі, сыртқы қысым, маза бермейтін ойлар мен қорқыныштар суреттеледі. Әр дауыс, әр әсер оны тұйыққа тірегендей болады. Куәгерлердің әңгімесі арқылы жалғыздықтың қаншалықты қауіпті екені ашылады.

Қауіпті белгілер

  • Көңіл күйдің ұзақ уақыт төмендеуі, үмітсіздік
  • Өзін кінәлау, өз құндылығын жоққа шығару
  • Оқудан, ортадан алыстау, тұйықталу
  • Ұйқы мен тәбеттің бұзылуы, ашушаңдық
  • Өлім туралы жиі айту немесе меңзеу

Қолдау жолдары

  • Соттамай тыңдау, жалғыз еместігін сезіндіру
  • Үлкендер мен сенімді адамдармен ашық сөйлесу
  • Мектеп психологы немесе маман көмегіне жүгіну
  • Қиындықты бөліп шешу: нақты жоспар, нақты қадам
  • Зиянды орта мен әдеттерден алшақтау

Сот шешімі

Мектеп соты қойылымдық түрде қоғамды мазалап отырған өзекті мәселеге қорытынды жасайды: суицид — жаһандық қауіп. Жастар қиындыққа тап болғанда тығырықтан шығу жолын таба алмай, үмітін үзіп қалуы мүмкін. Сондықтан алдын алу, ерте байқау, ортақ қолдау және өмір құндылығын дәріптеу — басты бағдар.

Үй тапсырмасы

«Өмірдің мәні неде?» тақырыбында оқушы шығармашылығы, ой-толғау:

  • Сұлтан Айжан
  • Батырбай Жадыра
  • Қасымхан Жансая
  • Қыдырбай Динара

Қорытынды үндеу

Өмір — аманат. Әрбір атқан таңды үмітпен қарсы алып, салауатты өмір салтын ұстанайық. Қиындық туындаса, жалғыз қалмай, бір-бірімізге сүйеніп, көмекті дер кезінде сұрай білейік.