Мал бағу

Қара сөздер

Абайдың бірінші қара сөзі

Өмірдің орта жасына келген шақтағы ой толғау: өткенді бағамдау, мән іздеу, әрі қарайғы жолды айқындау.

Бұл жасқа келгенше өмірімізді жақсы өткіздік пе, жаман өткіздік пе — әйтеуір, бірталайын артқа тастадық: алыстық, жұлыстық, айтыстық, тартыстық; әурешілікті көре-көре келдік. Енді, міне, жер ортасы жасқа жеттік: қажыдық, жалықтық. Қылып жүрген ісіміздің баянсызын, байлаусызын көрдік; бәрі де қорлық екенін ұқтық.

Түйін сұрақ

Ал енді қалған өмірімізді қалай, не қылып өткіземіз? Соны таба алмай, өзім де қайранмын.

Ел бағу?

Жоқ, елге бағым жоқ. Бағусыз дертке ұшырайын деген кісі бақпаса, не албыртқан, көңілі басылмаған жастар «бағамын» демесе — бізді құдай сақтасын!

Мал бағу?

Жоқ, баға алмаймын. Балалар өзіне керегінше өздері бағар. Қартайғанда қызығын өзің түгел көре алмайтын, ұры-залым, тілемсектердің азығын бағып беремін деп, қалған аз ғана өмірімді қор қылатын жайым жоқ.

Ғылым бағу?

Жоқ, ғылым бағарға да, ғылым сөзін сөйлесер адам жоқ. Білгеніңді кімге үйретесің, білмегеніңді кімнен сұрайсың? Елсіз-күнсізде кездемені жайып салып, қолына кезін алып отырғанның не пайдасы бар? Мұңдасып шер тарқататын кісі болмаған соң, ғылымның өзі — бір тез қартайтатын күйік.

Софылық қылып, дін бағу?

Жоқ, ол да болмайды: оған тыныштық керек. Не көңілде, не көрген күніңде бір тыныштық жоқ. Осы елде, осы жерде не қылған софылық?

Балаларды бағу?

Жоқ, баға алмаймын. Бағар едім, бірақ бағудың мәнісін де білмеймін: «не болсын?» деп бағам, қай елге қосайын, қай харекетке қосайын? Балаларымның ілгері өмірі мен біліміне пайдасы тиерлік, тыныштықпен көрерлік орын таба алмадым; қайда бар, не қыл дерімді біле алмай отырмын. «Не бол?» деп бағам? Оны да ермек қыла алмадым.

Ақыры келген байлам

Ақыры ойладым: осы ойыма келген нәрселерді қағазға жаза берейін; ақ қағаз бен қара сияны ермек қылайын. Кімде-кім ішінен керекті сөз тапса — жазып алсын, я оқысын; керегі жоқ десе — өз сөзім өзімдікі дедім де, ақыры осыған байладым. Енді мұнан басқа ешбір жұмысым жоқ.

Өмірдің мәні Ой-толғау Қоғам Ғылым Тыныштық

Қара сөздердің тізімі

Төменде мәтінде аталған қара сөздердің реті берілді.

Екінші қара сөз
Қара сөздер
Үшінші қара сөз
Қара сөздер
Төртінші қара сөз
Қара сөздер
Бесінші қара сөз
Қара сөздер
Алтыншы қара сөз
Қара сөздер
Жетінші қара сөз
Қара сөздер
Сегізінші қара сөз
Қара сөздер
Тоғызыншы қара сөз
Қара сөздер
Оныншы қара сөз
Қара сөздер
Он бірінші қара сөз
Қара сөздер
Он екінші қара сөз
Қара сөздер
Он үшінші қара сөз
Қара сөздер
Он төртінші қара сөз
Қара сөздер
Он бесінші қара сөз
Қара сөздер
Он алтыншы қара сөз
Қара сөздер
Он жетінші қара сөз
Қара сөздер
Он сегізінші қара сөз
Қара сөздер
Он тоғызыншы қара сөз
Қара сөздер
Жиырмасыншы қара сөз
Қара сөздер
Жиырма бірінші қара сөз
Қара сөздер
Жиырма екінші қара сөз
Қара сөздер
Жиырма үшінші қара сөз
Қара сөздер
Жиырма төртінші қара сөз
Қара сөздер
Жиырма бесінші қара сөз
Қара сөздер
Жиырма алтыншы қара сөз
Қара сөздер
Жиырма жетінші қара сөз
Қара сөздер
Жиырма сегізінші қара сөз
Қара сөздер
Жиырма тоғызыншы қара сөз
Қара сөздер
Отызыншы қара сөз
Қара сөздер
Отыз бірінші қара сөз
Қара сөздер
Отыз екінші қара сөз
Қара сөздер
Отыз үшінші қара сөз
Қара сөздер
Отыз төртінші қара сөз
Қара сөздер
Отыз бесінші қара сөз
Қара сөздер
Отыз алтыншы қара сөз
Қара сөздер
Отыз жетінші қара сөз
Қара сөздер
Отыз сегізінші қара сөз
Қара сөздер
Отыз тоғызыншы қара сөз
Қара сөздер
Қырқыншы қара сөз
Қара сөздер
Қырық бірінші қара сөз
Қара сөздер
Қырық екінші қара сөз
Қара сөздер
Қырық үшінші қара сөз
Қара сөздер
Қырық төртінші қара сөз
Қара сөздер
Қырық бесінші қара сөз
Қара сөздер

Ескертпе

Бұл бетте толық мәтін ретінде бірінші қара сөз берілді; қалғандары мәтінде атау ретінде ғана көрсетілген.

Оқырманға ой салатын өзек

Өткенді бағамдау

«Әурешілік» пен «тартыс» көп болған өмірдің нәтижесі — шаршау мен қанағатсыздық.

Мағына іздеу

Ел, мал, ғылым, дін, бала тәрбиесі — бәрі де тыныштық пен ортаға тіреледі.

Жалғыздықтың салмағы

Сұраққа жауап берер, шер тарқатар адам болмауы — ойдың өзін де «күйікке» айналдырады.

Жазудың миссиясы

Қағаз бен сия — ермек емес, кейінгіге қалатын іріктелген сөздің аманаты.