Жұмбақтар сыры
«Жас химиктер» білім сайысы
Қазіргі кезде жалпы орта білім беретін мектептерде оқушылардың химия пәніне қызығушылығы төмен екені байқалады. Мұны 11-сынып оқушыларының ұлттық бірыңғай тестілеуде 4-пәнді таңдауы арқылы да аңғаруға болады. Осыған байланысты оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру мақсатында Химия апталығында 8–9 сыныптар арасында қызықты сайыс сабағы тұрақты түрде өткізіледі.
Мақсаты
Оқушылардың химияға деген қызығушылығын арттыру, білімін жүйелеу, жылдам ойлау мен топтық жұмысты дамыту.
Форматы
3 топқа бөлініп, бірнеше кезең бойынша білім мен тапқырлық сыналады; нәтижені әділқазылар бағалайды.
Сайыс барысы
1-кезең: Оқушылар ізденісінен
Бұл кезеңде оқушылар химияға байланысты шығармашылық тапсырмалар орындайды: әңгіме оқу, өлең жатқа айту, ертегі құрастыру, жұмбақ жасыру.
2-кезең: Химиялық бәйге
Жауап форматы: «иә» / «жоқ»Оқушылар тақтадағы тұжырымдарға «иә» немесе «жоқ» деп жауап береді.
Ойшылдар
8 сұрақ- Химия қаны — H2SO4 иә
- Озонның формуласы — O3 иә
- Судың формуласы — SO3 жоқ
- Темірдің атомдық массасы — 56 иә
- Көмір қышқылының тұзы — сульфат жоқ
- Айдаһар бейнесіне ұқсайтын элемент — S иә
- Сұйық металл — сынап иә
- Химиялық құрылыс теориясын ашқан ғалым — Бутлеров иә
Зеректер
8 сұрақ- Атомдық массасы 16 — S жоқ
- Фосфор қышқылының формуласы — H2SO4 жоқ
- Үйге жарық беретін элемент — Fe жоқ
- «Аспан тасы» аталатын элемент — Fe иә
- Сүйек құрамында сынап бар жоқ
- Адам шашында алтын бар иә
- Күміс қасық қараяды иә
- Металдар коррозияға ұшырайды иә
Білімділер
8 сұрақ- Күкірт қышқылының формуласы — SO3 жоқ
- Ас тұзының формуласы — NaCl иә
- Қорғасын құйған сақамен атуға болады иә
- Адам тыныс алатын газ — H2 жоқ
- Период саны — 3 жоқ
- Ең жеңіл металл — литий иә
- Алғашқы көмекке пайдаланылатын бейметалл — йод иә
- Атом-молекулалық ілімді негіздеген ғалым — Ломоносов иә
3-кезең: Жұмбақтар сыры
Бұл кезеңде оқушыларға химия пәніне қатысты жұмбақтар ұсынылады.
Ойшылдар тобына
A)
Өзім газбын, менімен демаласың,
Жоқ болсам, ауа жетпей қиналасың.
B)
Шыдасаң да алты күн ассыз мүлде,
Шыдау қиын бұл затсыз екі күнге.
Зеректер тобына
A)
Ең жеңіл элемент саналады,
Периодтық жүйе осыдан басталады.
B)
Ол болмаса астың дәмі кірмейді,
Кім бар екен әлемде оны білмейтін?
Білімділер тобына
A)
Машина мен трактордың шикізаты,
Қара металлургияның негізгі наны.
B)
Өзі ауыр металға жатады,
Балалар осы металл құйған сақамен атады.
4-кезең: Сиқырлы сандар
Үш топқа әртүрлі жылдар беріледі. Оқушылар сол жылдардағы қандай ғылыми жаңалық ашылғанын айтады.
| Жыл | Оқиға / жаңалық |
|---|---|
| 1669 | Х. Бранд фосфорды ашты. |
| 1772 | Д. Резерфорд азотты ашты. |
| 1774 | Оқушылар толықтыратын тапсырма. |
| 1776 | Оқушылар толықтыратын тапсырма. |
| 1785 | Оқушылар толықтыратын тапсырма. |
| 1869 | Д. И. Менделеевтің периодтық жүйесі ұсынылды. |
Ескерту: 1774, 1776 және 1785 жылдарға қатысты дерек бастапқы мәтінде көрсетілмеген; бұл жолдар сайыс барысында оқушыларға арналған «толықтыру» ретінде қалдырылды.
5-кезең: Дода
Бұл кезеңде оқушылар химия тақырыбы бойынша сөзжұмбақ шешеді.
Мұнда сөзжұмбақтың торкөздері, сұрақтары немесе QR/электронды нұсқаға сілтеме орналастыруға болады.
Нәтиже
«Жас химиктер» сайысы оқушылардың пәнге қызығушылығын арттырып, теорияны тәжірибелік сұрақтармен байланыстыруға, сондай-ақ командалық жұмыс пен жылдам ойлауды дамытуға ықпал етеді.