Қоңырау суреті
3-сынып. Дүниетану сабағы: «Алғашқы қоңырау»
Бұл сабақ жоспары оқушының мектеп туралы түсінігін кеңейтіп, алғашқы қоңыраудың тәрбиелік мәнін ашуға бағытталған. Сабақ құрылымы дәстүр мен заманауи технологияны ұштастырып, оқушының ойлауын, қиялын және жауапкершілігін дамытуға негізделеді.
Сабақ түрі
Комбинацияланған көрнекі сабақ
Негізгі идея
Мектеп — білім ордасы, ал алғашқы қоңырау — жаңа жауапкершіліктің басталуы
Оқыту форматы
Ойын, тыңдалым, талдау, мәтінмен жұмыс, дәптер жұмысы, сұрақ-жауап
Нәтиже
Оқушы мектеп ережесін түсініп, өз міндетін нақтылайды
Сабақтың мақсаттары
Білімділік мақсаты
Оқушылардың мектеп туралы білімін кеңейту; мектептің білім ордасы екенін ұғындыру; сабақтан тыс уақытта білімін тереңдететін үйірмелерге қатысуға ынталандыру.
Дамытушылық мақсаты
Саналы ойлау қабілетін, қиял-елесін дамыту; жаңа білімді меңгеруге психологиялық дайындық қалыптастыру.
Тәрбиелік мақсаты
Қазақ халқының салт-дәстүрлерін дәріптеу; мектеп өмірі ережелерін сақтауға тәрбиелеу; мерекелердің тәрбиелік мәнін түсінуге үйрету.
Көрнекіліктер мен ресурстар
- Географиялық карта
- Суреттер: қоңырау, сәби
- Ы. Алтынсарин портреті
- Ғ. Қайырбеков портреті
- Тірек сызбалар
- Графикалық диктант үлгісі
- Үнтаспа, бейнетаспа
- Қоңыраушалар
- Графопроектор/ақпараттық құралдар
Оқыту әдістері
Технология және тәсіл
- Ақпараттық технологияларды қолдану (графопроектор)
- Индуктивтік әдіс (жалқыдан — жалпыға)
- Сатылай комплексті талдау әдісі (Нұрша Алжанбайқызы)
- Қиял-елесін дамыту технологиясы (Гатанов әдісі)
- СТО технологиясы (Қазақстан — Сорос)
Неге бұл тиімді?
Әдістердің үйлесімі оқушыны тыңдаушы деңгейінде қалдырмай, әрекетке тартады: еске түсіреді, салыстырады, сұрақ қояды, дәлелдейді, қорытынды шығарады. Бұл — алғашқы қоңыраудың «мәнін» өмірлік тәжірибемен байланыстыруға мүмкіндік береді.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың назарын сабаққа шоғырландыру, жұмысқа психологиялық дайындық жасау.
2) Үй тапсырмасын тексеру
«Сыйластыққа себеп көп» әңгімесінің мазмұнын СТО технологиясы бойынша жинақтау: негізгі ойды анықтау, дәлел келтіру, қысқаша қорытынды жасау.
3) Қызығушылықты ояту
Үнтаспадан жаңа туған сәбидің үні беріледі: «Сүйінші, сүйінші! Аманжан інілі болды!» (Адай күйі орындалады). Тақтаға сәби суреті ілінеді.
Оқушының қиял-елесін дамыту (Гатанов әдісі): «Жарық дүниеге сәби келді. Енді осы кішкентай сәбидің бізге ала келген тапсырмалары бар, соны бірге орындайық».
Дәстүрлер арқылы байланыс
- Бесікке салу
- Шілдехана
- Тұсау кесер
- Сүндет той
- Тілашар
- Қоңырау (мектепке қадам)
Қоңырау үні естіліп, сабақ тақырыбына табиғи өткел жасалады.
4) Сергіту сәті
А. Меңжанованың «Қоңырау» әнімен қысқа сергіту жаттығулары орындалады.
5) Жаңа сабақты меңгерту
Ой қозғау
- Оқушылар «алғашқы қоңырау» туралы білетінін ортаға салады.
- 2-сыныпта өткен Ғ. Қайырбековтың «Алғашқы қоңырау» өлеңі еске түсіріледі.
- Сұрақ: «Бұл өлең кімге арналған?»
- Сұрақ: «Ыбырай Алтынсарин туралы не білеміз?»
Нақты дерек: Қазақ жеріндегі алғашқы мектеп 1864 жылы Торғайда ашылған. Мұғалім географиялық картаны пайдаланып түсіндіреді.
Мағынаны тану (оқулықпен жұмыс)
- Мәтінді оқыту (жеке/тізбектей оқу).
- Сұрақ-жауап арқылы оқушының түсінігін анықтау.
Мәтінмен жұмыс
- Мәтіннен лепті сөйлемдерді табу.
- Оқушы міндеттері туралы жолдарды тауып, дауыстап оқу.
Дәптермен жұмыс
- Ауа райын бақылап жазу.
- Графикалық диктант (V — «иә/жоқ»).
Графикалық диктантқа үлгі тұжырымдар
Сабақ оқиды; тісін жуады; есеп шығарады; үзіліске шығады; ыдыс жуады; тақтаға жазады; кітапханаға барады.
Тексеру: оқушылар бір-бірінің жұмысын салыстырып, қателерін түзетеді.
6) Сабақты бекіту
Сатылай комплексті талдау (тірек ұғымдар)
Қоғаммен байланысқа арналған сұрақтар
- Біздің еліміз қалай аталады?
- Еліміздің Президенті кім?
- Қаламыздың қай шағынаудандарында жаңа мектептер ашылды?
- Қай шағынаудандарда жаңа мектеп құрылысы басталды?
Мұғалім қысқаша түсіндірме береді: елде мектептердің көбеюі балалардың сапалы білім алуына жағдай жасайды. Демек, алғашқы қоңырау үні — білімге бастайтын жолдың нышаны.
7) Жалпы қорытынды
Алғашқы қоңырау — тек мереке емес, оқушының жаңа міндеттерді қабылдап, өз жолын саналы түрде бастауына шақыратын өмірлік белгі. Мектепті қадірлеу — білімді, тәртіпті, мәдениетті болуға ұмтылудың алғашқы қадамы.
8) Үй тапсырмасы
Күнделікті тапсырма
113–114-беттерді оқу.
Шығармашылық тапсырма
«Алғашқы қоңырау — өмір қоңырауы» тақырыбында әңгіме жазып келу.
Өмірлік тапсырма
Білім ордасы — мектепті әрқашан қадірлеңдер!
9) Бағалау
Оқушының мәтінді түсінуі, сұрақтарға жауап беруі, талдау дағдысы, дәптер жұмысының ұқыптылығы және белсенділігі бойынша бағаланады.