Ауадағы дыбыстың таралу жылдамдығы қанша
Пән: Физика (9-сынып)
Сабақтың тақырыбы
Акустикалық резонанс. Дыбыстың шағылуы. Жаңғырық. Ультрадыбыс.
Сілтеме
9-сынып оқулығы, интернет материалдары.
Жалпы мақсаты
- 1 Дыбыс туралы ұғым қалыптастыру және оның негізгі сипаттамаларымен таныстыру.
- 2 Толқындардың негізгі ерекшеліктері туралы білімді дамыту.
- 3 Дыбыстың қасиеттерін техникада және тұрмыста қолдана білуге тәрбиелеу.
Түйінді идея
Топпен жұмыс барысында дыбыстың негізгі ерекшеліктері мен сипаттамаларына мысалдар келтіріп, оларды талдай білу.
Күтілетін нәтиже
- Дыбысқа қандай толқындар жататынын біледі.
- Дыбыстың инфрадыбыстар мен ультрадыбыстардан айырмашылығын түсіндіреді.
- Толқындарға тән қасиеттерді дыбыс құбылыстарына қолдана алады.
- Дыбыстың сипаттамаларын ерекшеліктеріне қарай ажыратады.
- Дыбыстың, соның ішінде инфрадыбыс пен ультрадыбыстың қолданылу аясын жинақтап, түсіндіре алады.
- Механикалық толқындарды жиілігі мен толқын ұзындығына қарай бағалай біледі.
Сабақтың құрылымы
I. Ұйымдастыру (1–2 минут)
- Оқушылар бір-біріне сәттілік тілейді.
- Топқа бөлу: «Ұқсасыңды тап» әдісі.
II. Қызығушылықты ояту (3–5 минут)
Сұрақ: Дыбыстың қандай сипаттамаларын білесіңдер?
(Слайд арқылы дыбыс сипаттамалары еске түсіріледі.)
Білу кезеңі: «Иә/Жоқ» форматындағы физикалық диктант.
Физикалық диктант (Иә/Жоқ)
Төмендегі тұжырымдарға «иә» немесе «жоқ» деп жауап беріңдер.
Дыбыс — есту түйсігін туғызатын серпімді толқындар.
Жауап: иә
Жиілігі 20 Гц-тен жоғары толқындарды адам құлағы естиді.
Жауап: иә
Найзағай — табиғи дыбыс көзі.
Жауап: иә
Акустика — дыбысты зерттейтін физика бөлімі.
Жауап: иә
Дыбыс қаттылығы тербеліс жиілігімен анықталады.
Жауап: жоқ
Дыбыс тоны тербеліс жиілігімен анықталады.
Жауап: иә
Ауадағы дыбыс жылдамдығы 230 м/с.
Жауап: жоқ
Дыбыс қаттылығының өлшем бірлігі — бел.
Жауап: иә
Тест тапсырмалары
Әр сұраққа дұрыс жауапты таңдаңдар.
1) Жиілігі 16 Гц-тен төмен дыбыстар қалай аталады?
- A) Инфрадыбыстар
- Б) Акустикалық дыбыстар
- C) Ультрадыбыстар
- Д) Толқындық дыбыстар
Дұрыс жауабы: A
2) Адам есту мүшесі қабылдайтын дыбыс толқындарының ең жоғары жиілігі қандай?
- A) 20 000 Гц
- Б) 200 000 Гц
- C) 200 Гц
- Д) 2 Гц
Дұрыс жауабы: A
3) Жиілігі 510 Гц дыбыс көзі ауада 340 м/с жылдамдықпен толқын таратса, толқын ұзындығы қандай?
- A) 4,55 м
- Б) 4,5 м
- C) 5 м
- Д) 4,35 м
Дұрыс жауабы: Д
4) Дыбыс қаттылығы қандай шамаға тәуелді?
- A) Тонның биіктігіне
- Б) Тербеліс амплитудасына
- C) Тербеліс жиілігіне
- Д) Таралу жылдамдығына
Дұрыс жауабы: Б
5) Дыбыс қаттылығының бірлігі қандай?
- A) Метр
- Б) Герц
- C) Метр/секунд
- Д) Децибел
Дұрыс жауабы: Д
6) Ауадағы дыбыстың таралу жылдамдығы қанша?
- A) 340 м/с
- Б) 50 м/с
- C) 1480 м/с
- Д) 5600 м/с
Дұрыс жауабы: A
7) Адам дауысына немесе аспап үніне өзіндік бояу беретін дыбыс сапасы қалай аталады?
- A) Тон
- Б) Шу
- C) Тембр
- Д) Музыкалық дыбыс
Дұрыс жауабы: C