Өлеңдердің құрылысына талдау жасау
Тараз қаласы • Ю. Гагарин атындағы №29 орта мектебі
Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Бекназарова Жарқынай
Тақырыбы
М. Мақатаев: «Елім барда», «Анау — аспан, мынау — бақ» өлеңдері.
Мақсаты
ХХ ғасырдың біртуар тұлғасы, поэзияның Хантәңіріне айналған ақын Мұқағали Мақатаевтың өміріне шолу жасап, шығармашылығын талдау арқылы өлеңдердің идеясын, мақсатын және көркемдік қуатын ұғындыру.
Міндет 1
Әдеби тіл нормасын меңгерген, шығарма әсерін бүгінгі өмірмен салыстыра алатын, логикалық ойлауы дамыған, жан-жақты тұлға қалыптастыру.
Міндет 2
Оқушының сөйлеу мәдениетін дамыту; өз пікірі бар, эстетикалық талғамы қалыптасқан сауатты оқушы дайындау; ауызша және жазбаша көркем, еркін сөйлеуге ақын шығармашылығы арқылы үйрету.
Міндет 3
Поэзия әлемі арқылы оқушы жан дүниесіне үңілу; елін, жерін сүюге, өлең мен әнді қадірлеуге, табиғатқа мейіріммен қарап, қамқорлық жасауға тәрбиелеу.
Күтілетін нәтиже
Мұқағали өлеңдерінің мазмұны мен идеясын түсініп, шығармашылық тұрғыдан шабыттанған оқушы қалыптасады.
Әдіс-тәсілдер және ресурстар
Әдіс-тәсілдер
- Топтық оқыту
- Концептуалды кесте
- Дискуссиялық сұрақтар
- Венн диаграммасы
- Сатылай кешенді талдау
- «Кейіпкерге хат»
Көрнекіліктер
- «Аңыз адам» журналы
- Интерактивті тақтадағы слайдтар
- Постерлер, маркерлер, стикерлер
- Көңіл-күй смайликтері, «Бағдаршам» түстері
Сабақ барысы
Ұйымдастыру кезеңі
1 минут
- Психологиялық дайындық: оқушылар көңіл-күй смайликтерін таңдап көрсетеді.
- «Өлең шумақтары» әдісімен топқа бөлу (М. Мақатаевтың «Қара өлең» шығармасынан үзінділер арқылы).
- Топ спикерін сайлау, бағалау парағын тарату.
Үй тапсырмасы
- М. Мақатаевтың өмірі мен шығармашылығы.
- Ақын күнделігінен үзіндіні жатқа айту.
- Бағалау: «Бағдаршам» әдісі.
Жаңа сабақ: қызығушылықты ояту
7 минут
Дискуссиялық сұрақтар арқылы оқушылардың алдыңғы білімін белсендіру. Әр тұжырымға «Иә/Жоқ» деп жауап береді.
| Тұжырым | Иә | Жоқ |
|---|---|---|
| 1) М. Мақатаев 1931 ж. Алматы облысы, Райымбек ауданы, Қарасаз ауылында дүниеге келді. | □ | □ |
| 2) «Қайырлы түн» өлеңі оқу-білім туралы жазылған. | □ | □ |
| 3) Мұқағалидың ұрпақтары бар. | □ | □ |
| 4) Мұқағали поэма жазбаған. | □ | □ |
| 5) Ақынның жары — Лашын Әзімжанова. | □ | □ |
| 6) Мұқағалидың азан шақырып қойған аты — Мұхамметқали. | □ | □ |
| 7) Ақын жоғары білім алған. | □ | □ |
| 8) Ақын орыс ақындарымен жақын араласпаған. | □ | □ |
| 9) Ақын өлеңді 20 жасынан бастап жаза бастаған. | □ | □ |
| 10) Жарық көрген кітаптары бар. | □ | □ |
| 11) «Аққулар ұйықтағанда» дастанын Ғ. Мүсіреповке оқығанда, ол кісі алтын қаламын сыйлаған. | □ | □ |
| 12) Ақын өте жуас, момын адам болған. | □ | □ |
| 13) М. Мақатаев шығармаларын қазақ тілі арқылы «сөйлеткен» (аударма/қазақы қалыпқа салу) тәжірибесі бар. | □ | □ |
| 14) Мұқағалидың 100 шақты өлеңіне ән жазылған. | □ | □ |
| 15) Ақынның «үш бақыты» бар. | □ | □ |
| 16) «Саржайлау» өлеңіне ән жазған композитор — Н. Тілендиев. | □ | □ |
| 17) Тараз қаласында М. Мақатаев аты берілген көше және мектеп бар. | □ | □ |
| 18) Мұқағали «өлеңге шекпен жауып қайтарамын» деген. | □ | □ |
| 19) Мұқағалидың ата-анасы бар. | □ | □ |
| 20) Мұқағали қазақтың ақын қызына арнап өлең шығарған. | □ | □ |
Мағынаны тану
8 минут
1-топ
- «Елім барда» өлеңін мәнерлеп оқу.
- Өлеңнің тақырыбы мен идеясын анықтау.
- Ақынның Отанға, елге деген ықыласын жеткізу тәсілдерін талдау.
- Сатылай кешенді талдау жасау.
2-топ
- «Анау — аспан, мынау — бақ» және А. Құнанбайұлының «Қыс» өлеңдерін мәнерлеп оқу.
- Өлең құрылысына талдау жасау.
- Қыс көрінісінің суреттелу ерекшелігін анықтау.
- Табиғатты адам кейпінде суреттеу қай көркемдеу түріне жататынын табу.
3-топ
- Өлеңдердің құрылысына талдау жасау (буын, ұйқас, шумақ, тармақ).
4-топ
- Концептуалды кесте: екі өлең бойынша салыстырмалы кесте құрастыру.
Сергіту сәті
1 минут
Мұқағали Мақатаевтың алтын қорда сақталған өз дауысын тыңдату.
Сабақты бекіту
5 минут
Топтар постерлерін тақтаға іліп, қорғайды. Қорғау нәтижесі мұғалімнің бағалауымен есепке алынады.
Ой толғаныс
5 минут
«Кейіпкерге хат»: оқушылар ақынға арнап хат жазады. Хатта өз арманы мен ойын, әсерін, ішкі толғанысын білдіреді.
Кері байланыс және бағалау
3 минут
- Оқушылар хаттарын оқып жатқанда, сыныпқа стикерлер таратылады.
- Әр оқушы стикерге өз атын жазып, бағалау критерийі парағына жапсырады.
- Сабақ барысы туралы пікірін кері байланыс парағына жазады.
- Мұғалім топ спикерлерінен бағалау парағын жинап, ең жоғары нәтижеге жеткен оқушыларды атап, суммативті бағалайды.
Сабақта қолданылатын модульдер
Ескерту
Материалдың толық нұсқасын қажет болса, құжат ретінде жүктеп алуға арналған сілтеме/батырма бөлігін кейін қосуға болады.