Қазақша рефераттар

Күз тобы

Сабақ тақырыбы

Абайтану (5-сынып): Абайдың табиғат лирикасы.

Сабақтың мақсаты

Ақынның өмірі мен шығармашылығына қатысты оқушылар білетін мәліметтерді нақтылай отырып, Абай әлемінің тереңіне үңілу. Өлеңдердің көркемдік ерекшелігін танытып, оны өмірмен байланыстыра талдау.

Сабақтың форматы

Түрі:
шоғырланған сабақ
Типі:
бекіту сабағы
Әдісі:
Қ. Бітібаеваның технологиясы; баяндау, суреттеу; тұжырым кестесімен жұмыс

Сабақтың міндеттері

  1. Абайдың табиғат туралы өлеңдерінің тақырыбы мен идеясын, көркемдік ерекшелігін тереңдетіп, білімді кеңейту.
  2. Табиғаттағы тіршілік иелерінің әсемдігін танып, оларды қорғауға тәрбиелеу.
  3. Оқушылардың тіл байлығын, ой-өрісін дамыту; өз ойын еркін әрі көркем жеткізуге, мәнерлеп оқуға дағдыландыру.

Көрнекіліктер

  • интерактивті тақта
  • ақын шығармалары, өлеңдер жинағы
  • «Тұжырым кестесі»
  • бағалау парағы
  • «Табиғат әлемі» тақтасы

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

Оқушыларды төрт топқа бөліп отырғызу.

II. Үй тапсырмасы (топтық жұмыс)

1) «Қыс» тобы — «Жатқа айту» ойыны

мәнерлеп оқу

Ойын шарты:

  • Төрт топтан 4 оқушы шығады.
  • Жүргізуші өлеңнің атауын таңдап, жатқа айта бастайды.
  • Қолындағы «жапырақты» келесі оқушыға ұсынады.
  • Келесі оқушы өлеңді үзбей жалғастыруы тиіс.

2) «Жазғытұры» тобы — зерттеу тапсырмасы

ізденіс

Табиғат тақырыбындағы Абай өлеңдерінің жазылу тарихы туралы мәлімет жинақтау: «Қараша, желтоқсанмен сол бір екі ай», «Желсіз түнде жарық ай».

3) «Жаз» тобы — иллюстрация жұмысы

шығармашылық

Абай суреттеген табиғат бейнесіне иллюстрация салу. Дайын жұмыстар «Табиғат әлемі» тақтасына ілінеді.

4) «Күз» тобы — «Алтын қақпа» ойыны

сөздік қор

Ойын шарты:

  • Жүргізуші бір сөз жасырады.
  • Сөзді тапқан оқушы ойынға қатысады.
  • Ойын барысында «Тас қақпа», «Күміс қақпа», «Алтын қақпа» сұрақтары қойылады.
  • Қатысушы «Тас қақпа» сұрағына жауап берген соң тоқтағысы келсе — өз еркі; бұл жағдайда басқа ойыншы таңдалады.
  • Барлық сұраққа жауап берген оқушы арнайы сыйлықпен марапатталады.

Қолданылатын сөздер (тақтада өлең жолдарымен бірге беріледі):

қансонар
жаңа жауған қар
сегіз найза
бүркіттің тырнақтары
ұшпадай
бұлт (жеке шоқ бұлт)
бура
түйе
нәфрәтлі
жиркенішті
ғибрәтлі
үлгілі
аят
Құранның жеке толғауы, шумағы
хадис
Мұхаммед пайғамбардың өсиеттері; мұсылманға не істеу және не істемеу керектігін түсіндіреді
масатыдай
гүл-гүл жайнау, құлпыру
анталаса
тұс-тұстан таласа-тармаса ұмтылу
мамырлап
жаймен, кербез қозғалу; баяу жүру
қанжыға
ердің артқы қасына жақын тұсынан өткізілетін, жүк байлауға арналған таспа
шапқат
шапағат, қайырым, мейірім, рақымдылық
бәйітмысал
ораза кезінде оқылатын діни, жарапазан сарындас жыр
малма
тері илеуге арналған ашытқы
иін
теріге жағылатын ашыған айран (иін қандыруға арналған)
ақ шомшы
астық артқан түйелер тізбегі
күзеу
жайлаудан қайтқан мал қонатын ауылдың күзгі қонысы

III. Сынып жұмысы

Қолдану

а) «Болмасаң да ұқсап бақ» (ән, сурет)

Әр топ өзіне ұнаған тапсырманы орындайды: біреуі сурет салуы мүмкін, топ болып немесе екі оқушы бірігіп ән айтуына болады. Мақсат — шығармашылық қабілетті дамыту.

ә) «Жыр жазамын Абайдың үлгісімен…» (өлең құрастыру)

Әр топқа тақырып ұсынылады: I топ «Қыс» өлеңінің алғашқы екі жолын алып, 3–4-жолын ұйқастырып жазады. Сол сияқты II топ — «Жаз», III топ — «Күз», IV топ — «Жазғытұры» өлеңдері бойынша жұмыс істейді.

Саралау

1) Өлең құрылысына талдау

Оқушылар тұжырым кестесін толтырады (өздік жұмыс).

Тұжырым кестесі: Абайдың табиғат лирикасы
Өлең Эпитет Теңеу Кейіптеу
Қыс      
Жазғытұры      
Жаз      
Күз      

2) Фото-коллаж құрастыру

Дайындалған фото-суреттер «Табиғат әлемі» тақтасына ілінеді.

IV. Қорытынды

Рефлексия: «Бүгінгі сабақтан алған әсерім» — оқушылар ойларын жапырақшаларға жазып, ағашқа іледі.

V. Бағалау

Оқушыларды бағалау бағалау парағы арқылы жүзеге асырылады.

VI. Үй тапсырмасы

«Табиғат — сенің өз үйің» тақырыбында эссе жазу.

Автор туралы мәлімет

Семей қаласының №37 гимназиясы (КММ) қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі — Нұрғамысова Шолпан Махмұтқызы.