Қытай халқының киелі аспабы
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Бұл сабақ қазақ халқының қылқобыз аспабы туралы әңгімелеуге, қылқобызбен жақынырақ танысуға арналған. Оқушылар аспаптың шығу тарихын біліп, орындаушылық мәдениеті мен ән айту қабілетін дамытады.
Білімділік
Қылқобыздың шығу тарихымен танысу.
Дамытушылық
Ән айту қабілетін дамыту, тыңдау мәдениетін қалыптастыру.
Сабақ түрі
Өзгертілген (интерактивті) сабақ.
Көрнекіліктер мен құралдар
- Музыкалық аспап (қылқобыз)
- Суреттер, слайдтар
- Интерактивті тақта
Сабақ барысы: қызығушылықты ояту және ұйымдастыру
Сабақ ұйымдастыру кезеңінен басталады: амандасу, оқушыларды түгендеу және топқа бөлу. Топ атаулары ретінде лира, чаткан, цинь ұсынылады.
Топтық тапсырмалар
1-топ
Арфа тектес аспаптар қалай пайда болды?
2-топ
Чаткан/жетіген аспабы туралы аңызды баянда.
3-топ
Қытай халқының киелі аспабы туралы айтып бер.
Әр топтан бір оқушы шығып, сұрақтарға жауап береді. Үй тапсырмасы қорытындыланып, жауаптар бағаланады.
Дауыс жаттығуы және ән орындау
Дауыс жаттығуын жасап болған соң, Ж. Дәулет пен Н. Айтұлының «Қазақтай ел қайда» әнінің 1-шумағы орындалады.
Жаңа тақырып: қылқобыз — қастерлі мұра
№1 слайд: Оркестрлер әлемі
Симфониялық оркестр мен қазақтың халық аспаптар оркестрінің суреттері көрсетіледі. Мұнда оркестр құрамындағы ішекті-ыспалы аспаптарға қысқаша тоқталып, олардың орындаудағы рөлі талқыланады.
№2 слайд: Қорқыттан жеткен қобыз
Қорқыт ата мұрасымен байланысты қобыздың суреттері көрсетіліп, аспаптың қолданылу ерекшелігі түсіндіріледі. Қобыз ішекті-ыспалы аспаптар тобына жатады және тарихи тұрғыдан скрипка тәрізді аспаптардың арғы бастауы ретінде қарастырылады.
Қобыздың үні мен орны ерекше болғандықтан, халық оны қасиетті, киелі аспап деп бағалаған.
Музыка тыңдау
Ықылас Дүкенұлының «Айрауықтың ащы күйі» шығармасын тыңдау.
№3 слайд: Өзге халықтардың қобыз тектес аспаптары
Әлем халықтарындағы ішекті-ыспалы, қобызға ұқсас аспаптар туралы түсінік беріледі. Суреттер арқылы салыстыру жасалып, олардың атауы мен ерекшелігі айтылады:
- Қырғыз: қияқ
- Моңғол: моринхур
- Тува: игил, хур
- Алтай: тошпулуур
- Өзге үлгілер: гиджак және басқа да ұқсас аспаптар
Оқушы әңгімесі және бекіту
Балалардың қобыз туралы ой-пікірін тыңдау арқылы білім бекітіледі. Әр топ өз бағыты бойынша қысқаша таныстырылым жасайды.
1-топ
Неліктен қобыз аспабы киелі аспап деп аталады?
2-топ
Қобыз аспабының құрылысы қандай?
3-топ
Қобыз аспабына халық қандай атау берген?
Бағалау, ән және ойын
- Оқушылардың жауабы бағаланады.
- «Қазақтай ел қайда» әнінің 2-шумағы үйретіледі.
- «Аспапты таны» ойыны ойнатылады.
Қорытынды және үй тапсырмасы
Үйге тапсырма
- «Қазақтай ел қайда» әнінің 1–2 шумағын жаттау.
- «Біліп ал», «Білесің бе?» айдарын оқып келу.
- Музыкалық аспаптар туралы қосымша ақпарат жинау.