Сынып оқушыларын топқа бөле отырып топтастыру
Бұл материал 7-сыныпта «Африка материгінің ашылуы және зерттелу тарихы» тақырыбын меңгертуді көздейді. Негізгі назар — финикиялықтар мен гректердің Африка туралы түсініктеріне, португалдықтардың ашқан аймақтарына, сондай-ақ Д. Ливингстон мен В. Юнкер зерттеулеріне аударылады.
Пайдаланылатын дереккөздер
- «Материктер мен мұхиттар географиясы», 7-сынып, 170–171-беттер
- 7-сыныпқа арналған атлас картасы және контур карта
- Қосымша интернет көздері (оның ішінде wiki беттерінен жүктелген материалдар)
Сабақтың жалпы мақсаты
Оқушылар Африканы зерттеу кезеңдерін тарихи тұрғыдан жүйелеп, негізгі зерттеушілер мен ашылған географиялық нысандарды картаға түсіру арқылы түсінеді. Сабақ барысы командалық жұмыстармен, ойын элементтерімен және картамен тәжірибелік әрекеттермен күшейтіледі.
Топтық жұмыс: құрылым және атаулар
Сынып оқушылары топтарға бөлінеді. Әр топтың атауы тақырыппен мазмұндас болып, экспедициялық бағытқа икемделеді.
1-топ: Д. Ливингстон экспедициясы
Орталық және Оңтүстік Африкадағы зерттеу бағыттарын талдайды.
2-топ: Васко да Гама кемесі
Португал теңізшілерінің бағыттары мен ашқан жағалауларын картада көрсетеді.
3-топ: Орыс ғалымдары
Африкада жүргізілген зерттеулер мен ғылыми бақылауларға тоқталады.
4-топ: Араб зерттеушілері
Ерте кезеңдегі саяхаттар, сауда жолдары және географиялық түсініктерді жинақтайды.
Сабақта туындайтын негізгі идеялар
Сабақ тапсырмалары оқушылардың қызығушылығын арттыруға бағытталып, картаға бағдарлану, деректі сұрыптау және қорытынды жасау дағдыларын дамытады.
1) «Түнгі Африка» ойыны
Әр топтың жетекшісі тақтаға шығып, көзі байланады. Мұғалім атаған нысандарды оқушы контур картаға белгілеуге тырысады. Мақсаты — кеңістіктік ойлау мен картадағы бағдарлауды күшейту.
2) «Мәтінді толықтыру» тапсырмасы
Әр топқа аяқталмаған мәтін ұсынылады. Оқушылар сұрақтарға жауап бере отырып мәтінді толықтырады және негізгі деректерді контур карта бетіне түсіреді.
3) Мәтінмен жұмыс және еске түсіру сұрақтары
Оқушылар оқулық пен қосымша дереккөздерді пайдаланып, негізгі ұғымдар мен тұлғаларды жүйелейді; қысқа сұрақтар арқылы бұрынғы білімін бекітеді.
4) «Ойтолқы» (қорытындылау кезеңі)
Оқушылардың жинаған мәліметін бір жүйеге келтіру үшін қысқа видеороликтер қаралып, негізгі ойлар талқыланады.
5) «Біздің экспедиция»
Берілген контур картаға әр топ өз зерттеген аймақтарын сызба түрінде түсіреді. Соңында жүргізген «экспедициясы» бойынша қысқаша баяндама жасап, дәлел ретінде картадағы белгілерін түсіндіреді.
Үй тапсырмасын еске түсіру: «Түнгі Африка» нысандары
Ойында қолданылатын тірек-деректер төмендегі тізім арқылы қайталанады. Әр нысанды картадан тауып, дұрыс орнына белгілеу ұсынылады.
- 1 Африка — экватор сызығы мен бастапқы меридиан кесіп өтетін бірден-бір материк.
- 2 Дүние жүзіндегі ең ұзын өзен — Ніл.
- 3 Жер шарындағы ең үлкен шөл — Сахара.
- 4 Жер шарындағы ең жоғары температура тіркелген орын ретінде жиі аталатын нүкте — Әл-Азизия (дереккөздер бойынша нақтылауды талап етеді).
- 5 Материктің теңіз деңгейінен ең биік нүктесі — Килиманджаро.
- 6 Ең терең орналасқан жері — Ассал көлі.
- 7 Африкадағы ең ірі көл — Виктория көлі.
- 8 Ең терең көл — Танганьика көлі.
- 9 Материктегі ең ірі сарқырама — Тугела сарқырамасы.