Қазақтың ұлттық қолөнері арқылы оқушының шығармашылығы мен ізденімпаздығын қалыптастыру жолдарыҚай халықтың болмасын ұлттық мұрасы, халықтың қазынасы - қолөнері болып табылған
Ұлттық қолөнер — халық қазынасы
Қай халықтың болмасын ұлттық мұрасы мен рухани қазынасының өзегінде қолөнер тұрады. Халық шеберлері ұлттық бұйымдар арқылы сол елдің этикалық ұстанымын, мәдени болмысын, дәстүрін және талғамын айқын көрсете білді. Қазақ қолөнерінің ұлттық ерекшелігі — оның табиғатпен етене байланысында, тұрмысқа үйлесімділігінде және көркемдік тілінің тереңдігінде.
Бір кезеңде ұлттық қолөнер көмескілене жаздағанымен, тәуелсіздікпен бірге салт-дәстүр, рухани сән-салтанат, әдет-ғұрып пен мәдени мұра қайта жаңғырып, қолөнер үлгілері білім беру кеңістігіне де біртіндеп орныға бастады. Бұл үрдіс оқушыға жан-жақты тәрбие беріп, жаңаша еңбек етуге ынталандырады.
Халықтық педагогика және тәрбиенің сабақтастығы
Халықтық педагогика — тек педагогтер қауымына ғана емес, бүкіл қоғамға ортақ әлеуметтік құндылық. Ол кешегі ойшылдар мен сал-серілерден, шешен-билерден, ақын-жыраулардан мирас болып қалған тәлім-тәрбие тәжірибесін жинақтайды. Ұлттық педагогика — жаңалық емес; ол халықпен бірге өмір сүріп келе жатқан тәрбие мектебі.
Басты міндет
Болашақ ұрпақтың сана-сезімін, ұлттық психологиясын ата-баба дәстүрімен сабақтастыра тәрбиелеу — бүгінгі күннің өзекті мәселесі.
Оқытудағы мүмкіндік
Ұлттық педагогиканы насихаттауға көптеген пән қолайлы, ал технология сабақтары қолөнер арқылы тәрбиені жүйелеуге ерекше мүмкіндік береді.
Табиғи материалдармен жұмыс: ой-өріс пен талғамды дамыту
Табиғат — адам өміріндегі ең қажетті қазына көздерінің бірі. Табиғи материалдармен жұмыс істеу оқушының ой-өрісін кеңейтіп, эстетикалық талғамын жетілдіреді, психологиялық дамуына ықпал етеді және отаншылдық рухты күшейтеді. Мұндай материалдардың түрі көп, ал оларды өңдеу мен қолдану барысында оқушы өзінің білімін нақты әрекет арқылы тереңдетеді.
Оқу үдерісіндегі әсері
- Шығармашылық ойлау мен ізденімпаздықты оятады
- Көркемдік талғамды қалыптастырады
- Еңбекке баулиды және шыдамдылықты тәрбиелейді
- Ұлттық құндылыққа құрмет сезімін күшейтеді
Жүн — дәстүрлі қолөнердің өзекті арқауы
Табиғи материалдардың маңызды бір түрі — жүн. Жүнді пайдалану арқылы киіз басу, сырмақ сыру, текемет жасау, алаша мен кілем тоқу, ұлттық киім үлгілерін әзірлеу сияқты дәстүрлі қолөнер түрлері күні бүгінге дейін мәнін жоғалтқан жоқ. Оларды заманауи әдіс-тәсілдермен ұштастыра үйрету оқушыны еңбексүйгіштікке, әсемдікке ұмтылдырып, өз халқының тарихын тануға және мәдени мұрасын қадірлеуге баулиды.
Тұлғалық әсер
Ұлттық қолөнердің терең тарихы мен көпқырлы мазмұны жасөспірімге рухани, эстетикалық, эмоционалдық және интеллектуалдық тұрғыда ықпал етіп, тұлғалық қасиеттерін дамытады.
Құндылықтық бағдар
Дәстүрді жалғастыру, мәдени мұраны сақтау және еңбекке құрмет — сабақта қалыптасатын негізгі құндылықтар.
Оқыту тәсілдері: талдау, көрсету, тәжірибе
Сәндік қолөнерге үйрету барысында белгілі шеберлердің туындыларын талдау, олардың жұмыстарын үлгі ретінде көрсету маңызды. Мүмкіндік болса мұражайларға бару, шеберлердің жеке көрмелерін аралау оқушының қызығушылығын арттырып, ой-өрісін кеңейтеді. Бұрынғы мен бүгінгіні салыстыра отырып түсіндіру ұлттық өнерге сүйіспеншілік пен құрмет қалыптастырады.
Нәтиже
Оқушының жүрегіне жол тауып, елге, жерге, ұлттық өнерге деген ықыласын күшейту — еңбекке баулу мен мәдени тәрбиенің тоғысқан тұсы. Бұл бүгінгі шәкіртті ертеңгі жан-жақты жетілген азамат болуға бағыттайды.
Ою-өрнек және еңбек мәдениеті
Ою-өрнекке мән беріп үйрену — астарлы ойлау қабілетін дамытудың тиімді жолы. Өрнектің ырғағы, симметриясы, мағынасы оқушыны байқағыштыққа, дәлдікке және көркемдік тілге жетелейді. Ал қолөнерді жүйелі игеру кез келген істі төзіммен аяқтауға дағдыландырып, еңбек мәдениетін қалыптастырады.
Шыдам
Жұмысты жоспарлап, ұқыпты аяқтауға үйретеді.
Талғам
Әсемдік заңдылығын түсіндіріп, көркем шешім табуға жетелейді.
Жауапкершілік
Қол еңбегінің нәтижесіне жауап беруді қалыптастырады.