Демографиялық көрсеткіштерді салыстыру, талдау
Сабақтың тақырыбы
Дүние жүзі халқының саны және ұдайы өсуі
Сабақтың мақсаты
«Дүние жүзінің табиғат ресурстары» тақырыбы бойынша алған білімді жүйелеу, толықтыру және тереңдету. Дүние жүзі халқының саны мен ұдайы өсу ұғымдарын түсіндіру.
Сабақтың сипаттамасы
- Сабақтың типі
- Жаңа білімді меңгерту.
- Сабақтың әдістері
- Сұрақ-жауап, топтық жұмыс, ішінара зерттеушілік.
- Қолданылатын технология
- Оқыту мен жазу арқылы сыни тұрғыдан ойлауды дамыту.
- Көрнекілігі
- Интерактивті тақта: сызбанұсқа, кесте, слайдтар.
- Пәнаралық байланыс
- Тарих, биология.
Мазмұнға байланысты міндеттер
1) Білімдік міндет
- Адамның шығу тегі мен даму ерекшеліктерін зерттейтін антропологияның нені қарастыратынын білу.
- Адамзаттың ата тегі туралы бағыттарды, алғашқы адамдардың қоныстану аймақтарын түсіну.
- Халық санағының мәнін, дүние жүзі халқының санын және халық санының ұдайы өсу ұғымын меңгеру.
- Демографиялық саясат туралы түсінік қалыптастыру.
- Демографиялық көрсеткіштерді салыстыру және талдау дағдыларын дамыту.
2) Танымдық міндет
- Оқулық мәтініне талдау жасау.
- Ақпаратты салыстыру және дәлелді баға беру.
3) Тәрбиелік міндет
- Бірін-бірі тыңдауға және жауапкершілікке тәрбиелеу.
- Өзіндік пікірін ашық айтуға үйрету.
- Сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.
Бұл сабақ құрылымы оқушының білімін өзектендіру, жаңа ақпаратты игеру және рефлексия арқылы бекіту логикасына негізделген.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру (1 минут)
Сабаққа дайындық, сыныптың назарын шоғырландыру және жұмыс тәртібін нақтылау.
II. Білімдерін жан-жақты тексеру (15 минут)
Қайталау + диагностика- Географиялық орта дегеніміз не?
- Қоршаған орта дегеніміз не?
- ҒТР жетістіктері мен адамзаттың шаруашылық әрекеттері қандай экологиялық зардаптар туындатады? (Интерактивті тақтадағы сызбанұсқаны толтыру.)
- Ресурстардың түрлерін кесте бойынша сәйкестендіру.
- Слайдтар бойынша ресурстардың қай түріне жататынын анықтау.
- Тест (1 және 2-нұсқа).
III. Жаңа білімді игертуге дайындық
Сабақтың мақсат-міндеттері таныстырылады, сынып топтарға бөлінеді. Топқа бөлу мақал-мәтелдің жалғасын табу арқылы жүргізіліп, нәтижесінде 5 топ құрылады.
IV. Жаңа білімді игеру (25 минут)
Сабақ үш кезең бойынша ұйымдастырылады: қызығушылықты ояту, мағынаны тану, ой толғау.
1) Қызығушылықты ояту
Мақсаты
- Тақырыпқа танымдық қызығушылықты ояту.
- Оқушыны белсенділікке баулу және мотивация беру.
- Жаңа білімді қабылдауға дайындау.
Стратегия
«Ой шақыру» әдісі қолданылады: оқушыларға бүгінгі сабақта дүние жүзі халқының саны мен ұдайы өсуі қарастырылатыны айтылады. 3–5 минут ішінде дәптерге тақырып бойынша білетіндерінің бәрін мүмкіндігінше толық жазу тапсырылады.
Жеке жұмыстан кейін ақпарат топ ішінде ортаға салынып, ой алмасу арқылы толықтырылады. Жұмыс форматы: дара, жұп және топтық.
2) Мағынаны тану
Мақсаты
- Жаңа ақпаратпен танысу.
- Алдыңғы білімді жаңа мәліметпен салыстыру және байланыстыру.
Стратегия
JIGSO-2 тәсілі қолданылады. Әр топқа тапсырма парағы таратылып, зерттеу және талдау жүргізіледі.
1-топ тапсырмасы
- Антропология ғылымы нені зерттейді?
- 16-сурет (107-бет) карта бойынша адамның ежелгі қоныстану аймақтарын анықтау.
- Адамзаттың арғы тегі туралы қандай бағыттар бар?
2-топ тапсырмасы
- Алғашқы халық санақтары қай мемлекеттерде және қандай мақсатпен жүргізілді?
- БҰҰ халық санағын қанша жыл сайын өткізуді ұсынады?
- 14-сызбанұсқа мен қосымша анықтамалықтарды пайдаланып, Қазақстан халқы санының өзгерістерін талдау: себептерін анықтап, түсіндіру.
3-топ тапсырмасы
- 15-нұсқа бойынша Жер шары халқы санының өзгеру себептерін талдау.
- «Демографиялық жарылыс» ұғымын түсіндіру.
- Демографиялық жағдайды сипаттауда қолданылатын көрсеткіштерді атау.
4-топ тапсырмасы
- Абсолютті демографиялық көрсеткіштер: табиғи өсім және механикалық өсім ұғымдарын анықтау.
- Салыстырмалы көрсеткіштер: туу, өлім, табиғи өсім коэффициенттерін есептеу жолын көрсету; берілген деректер бойынша Қазақстан халқының табиғи өсім коэффициентін есептеу.
- 16-сызбанұсқа бойынша дүниежүзі аймақтарының демографиялық көрсеткіштерін талдау: туу мен өлім деңгейі ең жоғары және ең төмен аймақтарды анықтау; өмір сүру ұзақтығын салыстырып, себептерін түсіндіру.
5-топ тапсырмасы
- Халықтың ұдайы өсуі дегеніміз не? Оның неше типі бар?
- Қазақстанға халықтың ұдайы өсуінің қай типі тән? Неліктен?
- Демографиялық саясат дегеніміз не? Қазақстан қандай демографиялық саясат ұстанады? Өз пікіріңді білдір.
Бұл кезеңде әр топ жаңа ақпаратпен танысып, берілген тапсырмалар бойынша ортақ қорытынды жасап, дәлелдер мен мысалдар арқылы пікірін негіздейді.
3) Ой толғау
Әр топ мүшелері өз талдауының қорытындыларымен бастапқы тобына қайта оралып, мәтінді жинақтайды. Топ спикерлері негізгі ойды сызбанұсқа немесе кесте түрінде қорғап, ең үздік топ анықталады.
Бұл — оқу үдерісінің қорытынды кезеңі: оқушылар алған білімін ортаға салып, түсінгенін өз сөзімен жеткізеді, ойын нақтылайды және өзін-өзі бағалауға қадам жасайды.
V. Бағалау (2 минут)
Әр топ мүшесі бағалау парағы арқылы бағаланады. Топтар өз мүшелерін өзара бағалау қағидасымен бағалайды.
VI. Үй тапсырмасы (2 минут)
- § 24 — оқу.
- Кескін картаға халық тығыздығы жоғары мемлекеттерді түсіру.
- Ғаламтордан stat.kz деректерін қарап, Қазақстан халқы туралы соңғы мәліметтер бойынша қысқаша хабарлама дайындау.
Үй тапсырмасы берілгеннен кейін мұғалім сабақтың қорытындысын сыныппен бірге шығарады.