Таза бұлақ әңгімесінің тақырыбы
Әдебиеттік оқу (3-сынып): Ыбырай Алтынсарин — «Таза бұлақ»
Бұл сабақ жоспары 3-сынып оқушыларына арналған. Негізгі бағыт — Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен шығармашылығы туралы қысқаша мағлұмат беру және «Таза бұлақ» әңгімесінің мазмұны мен идеясын жан-жақты ашу.
Сабақтың типі
Жаңа білімді меңгерту
Сабақтың түрі
Ізденіс сабағы
Әдіс-тәсілдер
- Проблемалық ізденіс
- Талдау
- Модульдік оқыту технологиясы
- СТО (сын тұрғысынан ойлау) әдістері
Көрнекіліктер
- Слайд
- Ы. Алтынсариннің портреті
- Перфокарта
Пәнаралық байланыс
Өзін-өзі тану
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Сабақтың мақсаты
Оқушыларға Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен шығармашылығы туралы қысқаша мағлұмат беру, «Таза бұлақ» әңгімесінің мазмұнын жан-жақты ашу.
1) Білімділік
Ы. Алтынсариннің өмірі мен шығармашылығына тоқталу; әңгіменің тақырыбы, идеясы мен мазмұнын меңгерту.
2) Дамытушылық
Дүниетанымын, ойлауын, өзіндік көзқарасын, таным процестерін дамыту; сөз саптауын жетілдіру.
3) Тәрбиелік
Рухани тазалыққа, адамгершілік асыл қасиеттерге тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Ұжымдық психологиялық ахуал қалыптастыру. «Тілектер бұрышы» әдісі: мұғалімнің бағыттауымен әр оқушы бір-біріне бүгінгі сабаққа қатысты 1 сөйлемнен тілек айтады.
2) Жаңа сабаққа дайындық кезеңі
Алдын ала сұрақтар мен қысқа тапсырмалар арқылы оқушының назарын жаңа тақырыпқа бағыттау.
3) Жаңа сабақты белсендіру
Ой қозғау
Оқушыларға Ыбырай Алтынсариннің портреті көрсетіледі. Сұрақтар:
- Бұл кімнің портреті?
- Бұл кісі туралы не білеміз?
Мағынаны тану
а) Ы. Алтынсарин туралы қысқаша мәлімет
Ыбырай Алтынсарин 1841 жылы 20 қазанда қазіргі Қостанай облысының Алтынсарин ауданында дүниеге келген. Ата-анасы ерте қайтыс болып, ол нағашы атасы Балғожа бидің тәрбиесінде өседі.
1850 жылы Орынбордағы орыс-қазақ мектебіне оқуға түсіп, 1857 жылы оны үздік бітіріп шығады. Елге қызмет ету жолын ерте бастап, 1864 жылы Торғайда алғаш мектеп ашады.
1879 жылы Орынборда «Қазақ хрестоматиясы» оқулығын жариялайды. 1889 жылы 48 жасында ауыр науқастан қайтыс болды.
Өлеңдері
- «Өзен»
- «Жаз»
Әңгімелері
- «Асыл шөп»
- «Қыпшақ Сейтқұл»
- «Бай баласы мен жарлы баласы»
- «Өрмекші, құмырсқа, қарлығаш» және т.б.
ә) Мәтінмен жұмыс
Басты проблема
Әңгіменің неге «Таза бұлақ» деп аталғаны.
- Әңгіменің мазмұнын ауызша баяндау және түсіндіру.
- Оқушылардың өз бетімен жылдам әрі мәнерлеп оқуын ұйымдастыру.
Сөздік жұмысы
- Ғибрат алу
- үлгі алу
Топтық жұмыс
1-топ: Жоспар құру
- Бұлақ басындағы үш жолаушы.
- Тасқа жазылған жазу.
- Бірінші жолаушының пікірі.
- Екінші жолаушының сөзі.
- Жас жігіттің сөзі.
- Тастағы жазудың мәні.
2-топ: Рөлдік ойын
Әңгімені рөлге бөліп, мәнерлеп оқу.
3-топ: Зерттеу және жоба
- Әңгіменің тақырыбы не туралы?
- «Адам» және «бұлақ» сөздеріне ассоциация жасап, қысқа жоба қорғау.
«Менің де айтарым бар»
Мәтіндегі тасқа жазылған сөзге сен қандай пікір білдірер едің? Ойыңды дәлелдеп, сыныппен бөліс.
Мақал-мәтелдермен жұмыс
Мақалдарды оқып, мағынасын ашыңдар. Қайсысы мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойына сәйкес келеді?
- Жақсы адам – елдің ырысы, жақсы сөз – жанның тынысы.
- Жақсы болсаң, жердей бол, бәрін шыдап көтерген.
- Таза болсаң, судай бол, бәрін жуып кетірген.
- Ақыл көпке жеткізер, өнер көкке жеткізер.
Өмірмен байланыс
Біз қандай болуымыз керек? Пікір алмасу арқылы «тазалық», «әдеп», «адамгершілік» ұғымдарын нақты мысалдармен байланыстыру.
Ой толғаныс
«Су — тіршілік көзі» тақырыбында шағын шығарма жазу.
4) Білімді бекіту: «Бақытты сәт» ойыны
Сұрақтарға жауап беру арқылы оқушылардың түсіну деңгейі анықталады.
- Ыбырай Алтынсарин кім?
- Ыбырайдың туған жері қай өңір?
- Ол кімнің тәрбиесінде болды?
- «Таза бұлақ» әңгімесінің тақырыбы қандай?
- Үш жолаушы бұлақ басынан нені байқады?
- Әңгімедегі қай жолаушының сөзі көңілге қонымды? Неліктен?
- Әңгімеден қандай ой түйдің?
5) Үй тапсырмасы
- Әңгімені оқып, мазмұнын айту.
6) Бағалау
Оқушылардың белсенділігі, мәтінді түсінуі, топтық жұмысқа қатысуы және өз ойын дәлелдеп айтуы бойынша бағалау жүргізіледі.