Қазақша рефераттар

Жуық мәндес сөздер

Сабақ тақырыбы: Шылау

Бұл сабақ жаңа тақырыпты түсіндіруге арналған және жарыс-сабақ форматында өткізіледі. Оқушылар топқа бөлініп, сұрақ-жауап, түсіндіру, топтық жұмыс және көрнекіліктер арқылы тапсырмалар орындайды.

Сабақтың мақсаты

  • Шылау туралы жалпы түсінік қалыптастыру, шылау сөздермен таныстыру.
  • Өткенді қайталау арқылы өздігінен жұмыс істеуге, сауатты жазуға дағдыландыру.
  • Көркем жазуға, ұқыптылыққа, жинақылыққа, тапқырлыққа тәрбиелеу.

Ұйымдастыру

Сабақтың типі
Жаңа сабақты түсіндіру
Сабақтың түрі
Жарыс сабақ
Әдістер
Түсіндіру, сұрақ-жауап, топтық жұмыс, көрнекілікпен жұмыс

Көрнекіліктер және байланыс

Көрнекілігі: сызба, бір шоқ гүл, сөзжұмбақ, үлестірме материалдар, слайдтар.

Пәнаралық байланыс: ана тілі, дүниетану.

Сабақтың барысы

I. Психологиялық дайындық

Тақтада «Сабақтарыңа сәттілік тілейміз!» деген жазу ілулі тұрады.

Мұғалімнің бағыттаушы сұрақтары мен әрекеттері

  • «Балалар, бүгін бізде ерекше сабақ».
  • «Қазір жылдың қай мезгілі жақындап келеді?» (Көктем)
  • Көктемдей көңілді болу үшін бір-біріне бір шоқ гүл ұсынып, жылы тілек айту.
  • Сынып екі топқа бөлініп, жарысады: «Білімділер» және «Алғырлар». Әр топ ұранын дайындап айтады.

II. Өткенді қайталау және тексеру

«Байлық, Бақыт, Ақыл үшеуінің кездесуі» тақырыбында қысқа көрініс ұйымдастырылады. Әрі қарай әр топқа сұрақтар қойылады.

Байлықтың сұрақтары

Білімділер тобы
  1. 1.Сөздің әрі қарай бөлінбейтін, мағыналы бөлігі? (Түбір)
  2. 2.Жуық мәндес сөздер қалай аталады? (Синоним)
  3. 3.Сын есімнің сұрақтары қандай? (Қай? Қандай?)
  4. 4.«Ң» әрпі жазылатын бір сөз ата. (қараңғы)
  5. 5.«Әдемі» сөзіне жуық мәндес сөзді ата. (сұлу)
  6. 6.Сұраулы сөйлемнің соңында не қойылады? (сұрақ белгісі)
  7. 7.Заттың қимылын, іс-әрекетін білдіретін сөз табы? (етістік)
  8. 8.Жалқы есімдер қалай жазылады? (бас әріппен)
  9. 9.«Жаман» сөзіне қарсы мәндес сөзді ата. (жақсы)
  10. 10.«Һ» әрпі жазылатын сөзді ата. (Мысалы: қаһарман)

Бақыттың сұрақтары

Алғырлар тобы
  1. 1.Сөз бен сөзді байланыстыратын қосымша? (жалғау)
  2. 2.Қарсы мәндес сөздер қалай аталады? (антоним)
  3. 3.Жалпы есімдер қалай жазылады? (кіші әріппен)
  4. 4.Заттың санын, ретін білдіретін сөз табы? (сан есім)
  5. 5.Етістіктің сұрақтары қандай? (Не істеді? Не қылды? Қайтті?)
  6. 6.«Батыр» сөзіне жуық мәндес сөздер. (мықты, шымыр)
  7. 7.«Аласа» сөзіне қарсы мәндес сөз. (биік)
  8. 8.«Ф» әрпі жазылатын сөзге мысал келтір. (фонтан)
  9. 9.Заттың сынын, сапасын білдіретін сөз табы? (сын есім)
  10. 10.Туынды сын есім қалай жасалады? (түбірге жұрнақ жалғау арқылы)

III. Жаңа сабақ: Шылау

Ақылдың сөзі

Оқушылар экранға қарап, сөзжұмбақты шешеді. Содан кейін күннің жадын жазып, жаңа тақырыппен танысады.

Негізгі ұғым

Шылау — сөздер мен сөйлемдерді байланыстыратын және өзі тіркескен сөзге қосымша мағына беретін сөз табы. Ол жеке тұрғанда толық мағына білдірмейді және өздігінен сөйлем мүшесі бола алмайды.

Тапсырма

526-жаттығу: ауызша талдау.

Сабақ форматы

  • Топтық жұмыс және жарыс элементтері
  • Карта, мәтін және тарихи дерекпен жұмыс
  • Мәтіннен шылауларды табу арқылы бекіту

Картамен жұмыс: «Ежелгі астаналарға саяхат»

1-топ: Орынбор қаласы

Тұңғыш астана
  • 1920 жылы Қазақстан Ресей құрамындағы автономиялық республика болып құрылып, Орынбор астана ретінде танылды.
  • 1731 жылы Әбілхайыр хан Ресейге қарау туралы ант берді.
  • Орынбор кадет корпусында қазақтың 30-дан астам жігіті білім алған.
  • Қазақ халқын өнер-білімге үндеген «Айқап» журналы осы қалада басылып шыққан.

2-топ: Қызылорда қаласы

1925–1929
  • Қызылорда 1925–1929 жылдары Қазақстанның астанасы болды.
  • Алғашқы атауы — Ақмешіт.
  • 1925 жылы қала атауы Қызылорда болып өзгертілді.
  • 1938 жылы 15 қаңтарда Қызылорда облысы құрылып, орталығы Қызылорда қаласы болды.

3-топ: Алматы қаласы

1927 → 1997
  • 1927 жылы 2 наурызда ҚазАССР ОСК астананы Қызылордадан Алматыға көшіру туралы шешім қабылдады.
  • 1993 жылғы шешім бойынша қала атауы Алма-Атадан Алматыға өзгертілді.
  • 1997 жылы Қазақстан астанасы Алматыдан Астанаға көшірілді.
  • Тапсырма: қазіргі астана туралы оқушылардың білетінін сұрау.

Бекіту: мәтіннен шылауларды табу

Төмендегі мәтінді ауызша талдап, шылау сөздерді анықтаңыздар.

Ежелгі астаналардың бірі — Орынбор. Ол ХХ ғасырдың басында қазақ мемлекетінің астанасы болған. Содан кейін Қызылорда қаласы да, Алматы қаласы да Қазақстан астаналары болған. Олар туралы тарихи кітаптардан оқыдық. Еліміздің қай астанасы болса да, заманына сай кәсіпорындар мен ғимараттары, зауыт пен фабрикалары болды.

Нұсқау

Шылауларды белгілеңіз

Бағдар

Сөзді байланыстыру қызметін түсіндіріңіз

Дәлел

Қай сөзге тіркескенін айтыңыз

Қорытынды

Неге сөйлем мүшесі болмайтынын тұжырымдаңыз