Жомарт көңіл жарқын күз
Тақырыбы: «Күз – мереке, күз – береке»
Мақсаты
- Оқушылардың күз туралы білімін кеңейтіп, жүйелеу.
- Табиғатты аялауға, өз өлкесін сүюге тәрбиелеу.
- Еңбек адамдарының еңбегін қадірлеуге баулу.
- Тіл байлығын дамыту, ой-өрісін және ойлау қабілетін арттыру.
Дайындық және безендіру
Сынып бөлмесі күз тақырыбына сай безендіріледі: күз туралы мақал-мәтелдер, плакаттар, табиғи материалдардан жасалған бұйымдар және «Күз көрмесі» ұйымдастырылады. Әсем безендірілген залға музыка ырғағымен балалар кіріп, мерекелік көңіл күй қалыптастырады.
I–II. Ұйымдастыру және жүргізушінің кіріспесі
Жүргізуші балаларды «Алтын күзге» пойызбен барамыз деп шақырады. Балалар паровоз болып жүріп, жарты шеңберге тұрып билейді.
Сәлемдесу және мерекені ашу
Армысыздар, құрметті ата-аналар!
Бармысыздар, жадыраған ұстаздар!
Берекелі Алтын күз құтты болсын!
Уа, халайық, халайық, мұнда назар салайық.
Мерекесі халықтың алтын күзге арналған ертеңгілігімізді бастайық.
Құтты болсын осы шаттық күніңіз, бақытты да ұзақ өмір сүріңіз.
Қуанышты жүзіңізбен әрдайым бұл өмірде күліп қана жүріңіз.
«Қане, балалар, ортаға шығып, өнерімізді көрсетейік!»
Балалардың тақпақтары
1-бала
Береке, бақ дарыған —
Жомарт көңіл жарқын күз.
Сары алтынға малынған,
Жетті міне Алтын күз!
2-бала
Алма, алма дейсің,
Алма әкелсем жейсің.
«Айтпады» екен деме,
Алманы жумай жеме.
3-бала
Келістіріп бар сәнін
Берген өзі табиғат.
Алтын күзді, ал енді,
Қарсы алайық, жамағат!
4-бала
Жүзім, алма жинаймыз,
Алтын мақта тереміз.
Үлкендерді сыйлаймыз,
Көмектесіп бәріміз.
Жүргізуші
Бүгінгі мейрам — бүгін той,
Қуанышты күн, біліп қой.
Күзгі бақтай сыңғырлап,
Алақанды соғып қой.
(Жарық сөндіріледі.)
Көрініс: Бұлт пен Күн
Музыка ырғағымен залға Бұлт кіреді.
Бұлт
Мен қара түнек Бұлтпын. Бірде жаңбыр жаудырамын, бірде найзағай ойнатамын — бәрі менің қолымда. Мен күштімін!
(Бұлт балаларды ұйықтатады.)
Музыкамен Күн кіріп, билейді.
Күн
Неге қара түнек мұнда? Не болып жатыр? Балалар неге ұйықтап жатыр?
Бұлт
Күн, сен маған кедергі келтіріп тұрсың. Мен сенің бүлдіршіндеріңді ұйықтатып, ауа райын бұзамын.
Татуласуға шақыру
Күн балаларды оятып, жарық қайта жанады. Жүргізуші Бұлт пен Күнді айтыспай, балалардың өнерін бірге тамашалауға шақырады.
5-бала
Қазан болды — молшылық,
Дәулет қорын қалады.
Жарқырады жарқын күз,
Келді, міне Алтын күз!
6-бала
Қандай өзі береген,
Алмасын-ай, алмасын!
Жемісі көп, неткен көп —
Жеп тауыса алмайсың.
Ескерту: Бұл бөлімде топқа бөлу (мәнерлеп оқу, сурет салу) ұйымдастырылады.
7-бала
Күз жеткенше тамылжып,
Дастарханнан табылдың.
Мына бізден жасалар —
Қауыпқақ пен қауынқұрт.
8-бала
Мен алмұртпын, алмұртпын,
Аузындамын бар жұрттың.
9-бала
Жемісі мол, теретін —
Күз дос екен бізбенен.
Бәрін тауып беретін,
Жомарт екен күз деген.
Ойын: «Күн шықты, жаңбыр жауды»
Ойынды Күн мен Бұлт жүргізеді. Жүргізуші ойынның қызықты болғанын атап өтіп, Күнге әрдайым сәулесін шашып, балаларды қуантып жүруді тілейді.
Күн балаларға алғыс айтып, Бұлт екеуі достасқанын жеткізеді де, сахнадан шығып кетеді.
III. «Күз ханшайымын» қарсы алу
Жүргізуші шақыруы
Келші, келші Алтын күз,
Келші, келші жарқын күз.
Мерекені жалғастырып,
Ойнап-күлші, Алтын күз.
Осы кезде мерекелік көңіл күймен залға «Күз ханшайымы» кіреді.
Күз ханшайымы
Армысыңдар, балалар! Мен — еңбектенген жанға жемісін беретін, берекесі мен ырысын ала келетін Күзбін.
IV. «Сен маған, мен саған» ойыны
1-тапсырма: Жұмбақ өлең
Бұлттар төніп, жерге шөгіп,
Дымқыл тұман басады.
Шөп сарғайып, өңі тайып,
Дала сұры қашады.
Бой жаза алмай, ойнай алмай,
Денең мұздап тоңады.
Айтыңдаршы, балаларым,
Бұл қай кезде болады?
Жауап: Күз мезгілінде.
2-тапсырма: Сұрақ-жауап
Бақшада нелер өседі?
Көкөністер: картоп, сәбіз, орамжапырақ, пияз, қызылша, қызанақ.
Ал бақта нелер өседі?
Жемістер: алма, алмұрт, анар; жидектер: құлпынай, жүзім, таңқурай.
Бақшаның зиянкестері қандай?
Ұлу, шырыш, көбелек.
Жүргізуші
Қош келдің, Алтын күз! Өзіңмен бірге береке-байлық, молшылық, тоқшылық ала келдің. Енді балаларымыздың өнерін тамашалаңыз.
V. «Кім көп біледі?» ойыны
1) Жұмбақ
Жұп-жұмыр тоным бар,
Инелі тоным бар.
Түйреген түрпімін —
Мен кіммін?
Жауап: Кірпі.
2) Ой толғаныс: «Кірпі туралы не білеміз?»
Кірпі орманда өмір сүреді. Үсті тікенекті, аяқтары қысқа. Саңырауқұлақ пен алма жейді.
3) Жұмбақ есеп
Үш алманы бақтағы
Кірпі барып жинады.
Ең әдемі, тәттісін
Ақ тиінге сыйлады.
Ыдыстағы алманың
Санап көрші қалғанын.
Жауап: 2 алма.
VI. Ойын: «Экологиялық пирамида»
Сұрақтар тізбегі
Балалар, тіршілік үшін не қажет?
Топырақ, су, ауа, жеміс-жидек.
Осылармен қоректенетін кімдер?
Аңдар, құстар, адамдар.
Қорытынды
Осылайша «тіршілік пирамидасын» құрамыз.
Маңызды тұжырым
Ешқайсысын алып тастауға болмайды: біреуі кемісе, тепе-теңдік бұзылады. Барлығы бір-бірінсіз өмір сүре алмайды.
Ормандағы басты байлық — ағаштар мен жеміс-жидектер. Оларды кесуге, таптауға, жұлуға, өртеуге болмайды.
10-бала
Жасыл желекті сындырмау керек. Ауа, су, топырақ — тіршілік көзі.
Барлығы: Табиғатты қорғау — әр адамның міндеті. Отанымыздың табиғатын қорғаймыз.
VII. Қорытынды
Тілек айту
Мереке соңында балалар мен қонақтар бір-біріне жылы лебіздерін білдіріп, күздің берекесі мен молшылығы әр шаңыраққа тұрақтауын тілейді.
Түйін
Бұл ертеңгілік — күздің көркі мен еңбектің жемісін дәріптейтін, ойын мен өлең арқылы білімді бекітетін, ең бастысы табиғатты қорғау жауапкершілігін ұғындыратын тәрбиелік шара.