Бұрын дәстүрлі сабақ беру кезеңінде ертеңгі сабаққа дайындалатынбыз
Сындарлы оқыту – білім көкжиегінде
Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Құттықожа ауылы №164 орта мектептің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Курбаназарова Дариха Налибаевна.
Педагог кадрлардың біліктілігін арттыруға арналған деңгейлі бағдарламалар аясындағы үшінші (негізгі) деңгей курсын аяқтап, мектепке үлкен жоспармен, ерекше күш-жігермен оралуға дайынмын. Алда кездесетін кедергілердің бәріне сабырмен қарап, іске жүйелі түрде кірісу ғана қалды.
Курстың мазмұны: қиын да қызық, нәтижесі нақты
Оқу біршама күрделі болғанымен, мазмұны өте қызықты әрі құнды болды. Кей күндері кешке дейін жұмыс істесек те шаршағанымыз білінбеді. Себебі санамызда үнемі бізді күтіп тұрған үлкен міндеттер, шығармашылық жұмыстар мен жауапкершілік жаңғырып тұратын.
Курсты жүргізген білікті жетекшілер бағдарламаның мазмұнын тек түсіндіріп қана қойған жоқ, көптеген әдіс-тәсілді іс жүзінде көрсетіп берді: сабақтың жаңа форматтарын құрылымдау, жоспарлау үлгілері, деңгейлік тапсырмалар құрастыру, оқушыны уәждендіру және орындату жолдары нақты тәжірибемен бекітілді.
Қиналған сәттерде олар бағдаршамдай бағыт беріп, маңызды тұстарды айқындап, тіпті өз-өзімізді реттеуге дейін жетеледі. Бұрын да талай тәжірибелі мамандардан үйрендік, бірақ дәл осындай қысқа уақытта мұншалықты ауқымды жұмысты жүйелі түрде атқарып көрмеппіз.
Үш айлық цикл: теория, тәжірибе және кері байланыс
Бағдарлама аясында үш ай ішінде теориялық білім алып, оны тәжірибеге енгізіп, әріптестермен кеңесе отырып, кері байланыс арқылы нәтижені нақты көру мүмкін болды. Бұл — бағдарламаның ең құнды тұсы деп ойлаймын.
Себебі адам өздігінен білімін жетілдіреді: қателескен сайын талпынысы күшейеді, келесіде түзетеді, өзіне өзі баға беріп, білігі мен дағдысын арттырады. Шәкәрім сөзімен айтсақ: «Бұл ән басқа әннен өзгерек…»
Нақты байқағаным
- Дәстүрлі «дайындық» көбіне шолумен шектелетінін түсіндім; енді әр сабақты терең талдауға мән беремін.
- Тапсырма беру, орындалған жұмысты қабылдау, бағалау кезеңдері жүйеленгенде нәтиже айқын көрінеді.
- Бағалау критерийлерін ұжым болып алдын ала келіссек, әділдік күшейіп, ешкімнің көңілі қалмайды.
Инновацияның қажеттілігі және өзгерісті басқару
Заман талабына сай әр мұғалім өз білімін үздіксіз жетілдіріп, бірсарынды сабақтардан гөрі инновациялық технологияларды күнделікті тәжірибесіне енгізсе, сабақ тартымды, мәнді әрі тиімді болатыны сөзсіз.
Қазақстан Республикасы «Білім туралы» Заңының 8-бабында: білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі — оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу деп көрсетілген.
Өзгеріс үдерісі кейде қолайсыздық пен келіспеушілік тудыруы мүмкін. Мұндай жағдайда өзгерісті басқару оңай емес. Дегенмен тәжірибе көрсеткендей, жоғары лауазымсыз-ақ кәсіби шеберлігі мен адамгершілік ұстанымы берік мұғалім өз ортасына әсер ете алады (МАН, 87-бет).
Сындарлы оқыту: басты нысана — оқушының қалай оқуын үйренуі
Сындарлы оқыту теориясын меңгеру барысында бұл бағдарлама ұстаздар үшін үлкен жаңалық әрі қуаныш екенін, сонымен бірге еңбекті талап ететін күрделі үдеріс екенін түсіндім.
Дәстүрлі оқытумен салыстырғанда, кез келген әрекеттен нәтиже күтіп қана қоймай, оны алдын ала болжап, өлшеп отырудың маңызын аңғардым. Ең басты мақсатым — оқушылардың қалай оқу керектігін үйренуі.
Оқушыларым өз уәждерін нанымды жеткізіп, көзқарасын нақты дәлелдеуге дағдыланса деймін. Бағдарламаның ерекшелігін естіген сәтте-ақ бізге үлкен сенім артылғанын сезіндім және сол сенімді ақтауды өзіме мақсат еттім.
Топтық орта: әр пәннің тәжірибесі — ортақ ресурс
Курстың тағы бір артықшылығы — топта әртүрлі пән мұғалімдерінің жиналуы. Әріптестерімнің нақты пікірлері мен ұсыныстары маған ерекше әсер етті.
Қиындықтан шығу үшін жүргізілген жұмыстарда жол табуға тырысып, ұтқыр ойлауға дағдыландық: өз пікірімізді жан-жақты талқылап, ой қозғадық. Кейін түсіндік — бұл тапсырмалар арқылы тренер бізді сыни тұрғыдан ойлауға жүйелі түрде жетелеген екен.
Жеке өзгеріс: цифрлық дағды және жоспарлаудың жаңа логикасы
Бұл курстағы өзгерістерді міндетті түрде атап өткім келеді: тек менің емес, қасымдағы әріптестерімнің бойынан да оң өзгеріс анық байқалды.
Бұрын компьютерді жетік меңгермеген едім. Алайда тапсырмалар барысында технологияға көп сүйенуге тура келді. Нәтижесінде қазір компьютермен еркін жұмыс істеймін — бұл да курстың нақты көмегі.
Әр күнгі тапсырмалар қашықтан оқыту кезеңіне де іштей дайындалуыма ықпал етті. Алғашқы өзгерісімді орта мерзімді жоспарлау мен қысқа мерзімді жоспарды жаңартудан бастадым.
Жоспарлаудағы негізгі сұрақтар
- Сабақта қандай деңгейдегі сұрақтар оқушыны ойландыруға тиімді?
- Оқушы жауабын нақты әрі дәлелді жеткізе ала ма?
- Тапсырма, кері байланыс және бағалау сабақ құрылымында қалай қисынды байланысады?
Мектептегі тәжірибе: идеяны ортаға енгізу
«Білімге жетелейтін жалғыз ғана жол — іс-әрекет» деген қағиданы ұстана отырып, теориялық білімімді тәжірибеде көрсету үшін мектебіме келдім.
Ең алдымен мектеп басшысына кіріп, курстан алған әсерім, курстың тиімділігі, алға қойған мақсаттарым туралы айттым. Басшы тыңдап, сенім артатынын білдіріп, алдағы жұмысқа бағыт-бағдар беріп, сәттілік тіледі.
Әріптестермен кездесу: ортақ түсінік пен ортақ қадам
Әріптестермен арнайы кездесу өткізіп, курстың мақсаты, идеясы және басқа курстардан айырмашылығы туралы ой бөлістік. Әркім өз қалауынша топқа бөлінді.
Курстың негізгі мақсаты — новатор (жаңашыл) мұғалімді қалыптастыру екенін атап өттім. «Балаларды оқу үшін емес, оқыту үшін бағалау керек» деген ойымды айтқанда, әріптестерім оның қандай іс-әрекеттер арқылы жүзеге асатынын сұрап, қызығушылық танытты.
Курстағы қызықтар мен қиындықтар туралы дайындалған деректі фильмді көрсеттім. Бұдан кейін бағдарламамен іштей келіспей жүрген екі әріптесім де белсенділік танытып, түсінбеген тұстарын сұрай бастады.
Бағдарламаның модульдері мен әдіс-тәсілдерін сабақтарымда жүйелі қолданатынымды айтып, әріптестерімді сабақтарыма қатысып, тәжірибе алмасуға шақырдым. Олар бұл ұсынысты қуана қабылдап, жұмысыма сәттілік тіледі.