Алғаш рет электр тогы түсінігін енгізген француз ғалымы кім
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Электр тогының жұмысы мен қуаты туралы түсінікті нақтылау: пайдалы қуат, жоғалатын қуат, толық қуат, сондай-ақ токтың жылулық әсерінің мәнін түсіндіру.
Дамытушылық
Оқушылардың ой-өрісін дамыту, ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, логикалық ойлауын жетілдіру.
Тәрбиелік
Жауапкершілікке, ізденімпаздыққа, еңбекқорлыққа және үнемділікке тәрбиелеу.
Ұйымдастыру кезеңі
- 1 Сәлемдесу.
- 2 Келмеген оқушыларды белгілеу.
- 3 Оқушыларды 2 топқа бөліп, топ басшыларын сайлау.
- 4 Сабақтың түрі мен мақсатын хабарлау.
Неге бұл тақырып маңызды?
Бүгінгі күні ел көлемінде өзекті мәселелердің бірі — энергияны тұтыну көлемін барынша азайту және оны үнемді, ұқыпты пайдаланудың тиімді тәсілдеріне көшу. Электр қуатын үнемдеу XXI ғасырдың ең маңызды міндеттерінің қатарына жатады.
Еліміздің экономикалық дамуы мен азаматтардың тұрмыс деңгейі энергияны тиімді пайдалану мәдениетіне тікелей байланысты. Бұл бағыттағы құқықтық негіздердің бірі — 1997 жылғы 25 желтоқсанда қабылданған №210-1 «Энергия үнемдеу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.
EXPO-2017 және «Болашақ энергиясы»
Астанада өткен Бүкіләлемдік EXPO-2017 көрмесінің тақырыбы — «Болашақ энергиясы». Бұл — бүкіл әлем үшін маңызды мәселе екенін айқын көрсетеді.
Ой қозғау: жұмбақтар
Пайдаланады мені жұрт,
Отын менен жарыққа.
Қызмет етем әрқашан,
Түсіне білген халыққа.
Жауабы: Электр тогы
Сипаттайды жұмысты,
Тындырады көп істі.
Ол көп болса ширақсың,
Кімдер әлсіз, кім күшті?
Жауабы: Қуат
Жоғалмайды ешқашан,
Түрлендірсең егер де.
Басқа күйге ауысса,
Жұмыс істейді әрқашан.
Жауабы: Энергия
Ой-толғау: Абай тағылымы
Абайдың 38-қара сөзіндегі ойды түйіндей айтсақ: адамзаттың тұрмысын жеңілдетіп, дүниенің әр қиырынан хабар алуға жол ашқан ғылым мен техниканың жетістіктері — құрметке лайық. Осы себепті электр тогын зерттеп, дамуына үлес қосқан ғалымдарға алғыс білдіреміз.
Өлең арқылы бағдар
«Ғылым таппай мақтанба…» өлеңіндегі «бес асыл іс» қағидасын сабақ мазмұнына байланыстыра отырып, бүгінгі негізгі талапты айқындаймыз:
- Талап: электр қуатын үнемдей білу.
- Еңбек: тәжірибе арқылы электр энергиясын үнемдеуді есептей алу.
- Терең ой: логикалық сұрақтарға жауап бере білу.
- Қанағат: токтың жұмысы мен қуатына қатысты формулаларды қорытып шығару.
ББҮ стратегиясы
Білемін
1) Электр тогы дегеніміз не?
Еркін электр заряд тасымалдаушыларының реттелген қозғалысы электр тогы деп аталады.
2) «Электр тогы» ұғымын алғаш енгізген француз ғалымы кім?
А. Ампер.
3) Өткізгіштің токқа кедергі жасау қасиетін сипаттайтын шама қалай аталады?
Кедергі.
4) Ток күшінің кернеу мен кедергіге тәуелділік заңын ашқан ғалым кім?
Г. Ом.
5) Тарихта бірінші болып ток көзін ойлап тапқан итальяндық ғалым кім?
А. Вольта.
Білгім келеді
Электр тогының жұмысы мен қуаты қалай есептеледі? Пайдалы және жоғалатын қуатты қалай ажыратамыз? Токтың жылулық әсері тұрмыста нені білдіреді? Осы сұрақтарға жауап табу — сабақтың негізгі бағыты.
Сайыс сабағындағы ортақ мақсат
Теорияны күнделікті өмірмен байланыстырып, электр энергиясын үнемдеудің нақты жолдарын түсіну және қолдану.
Электр энергиясы және тұрмыс
Үйіміздегі «электр көмекшілеріміз» — тоңазытқыш, шаңсорғыш, кір жуатын машина, нан пісіретін пеш сияқты құрылғылар. Бұлардың барлығы ток көзінен қоректенеді, ал жарықтандыру арқылы үй ішіндегі жайлылық артады.
Электр энергиясы тұрмыста тек жарық беріп қана қоймайды: үйді жылытуға, тамақ пісіруге, жууға, күнделікті ауыр жұмыстарды жеңілдетуге көмектеседі. Осылайша уақытымыз үнемделіп, басқа істерге мүмкіндік туады.
Үнемдеу: тек «шамды өшіру» емес
Электр энергиясын үнемдеу — тек артық жанып тұрған шамды өшірумен шектелмейді. Біз электр қуатын тегін пайдаланбаймыз: ай сайын төлем жасаймыз. Алайда мәселе тек ақшада емес — ресурсты ұқыпты тұтыну мәдениетінде.
Үнемдеудің маңызды қадамы — сатып алатын электр құрылғыларының нұсқаулығын қарап, олардың тұтынатын қуатын білу. Энергия үнемдеудің үлкен резерві әрқайсымыздың саналы әрекетімізден басталады.