Төрт түлік жырлары
Сабақтың тақырыбы
Төрт түлік жырлары. Қой (3-сынып)
Сабақтың түрі
Дамытушылық сабақ
Сабақтың әдісі
СТО технологиясы
Сабақтың мақсаттары
Білімдік мақсат
- Ауыз әдебиеті түрлерінің бірі — төрт түлік жырлары туралы түсінік қалыптастыру.
- Мал шаруашылығының маңызын ұғындыру.
- Қойдың адам өміріндегі маңызын сипаттап, қасиеті мен пайдасын айту.
Тәрбиелік мақсат
Оқушыларды еңбекқорлыққа, малды күтуге, бағуға және қадірлеуге баулу.
Дамытушылық мақсат
Ойын арқылы оқушылардың танымдық іс-әрекетін, ойлауын, тілін және шығармашылық қабілетін дамыту.
Көрнекіліктер
- Төрт түлік суреттері
- Жұмбақтар, мақал-мәтелдер
- «Пірлерін тап» ойыны
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу, оқушылардың зейінін сабаққа аудару, құрал-жабдықтарын түгендеу.
II. Қызығушылықты ояту
Ерте заманда қазақ халқы мал шаруашылығымен айналысқан. Сол төрт түлікті ерекше қадірлеп, тұрмыс-тіршілігінің өзегіне айналдырған.
Сюжеттік тапсырма
Сыныпқа «сиқыршы» сиқырлы қорапша әкеледі. Қорапшаны ашу арқылы төрт түлікке қандай малдар жататынын және олардың төлдері туралы білетінімізді еске түсіреміз.
Түйе, сиыр, жылқы туралы қысқаша әңгімелескеннен кейін, «Қандай мал қалып қойды?» деген сұрақ қойылады. Жауап: қой.
Қой туралы бастапқы білім (миға шабуыл)
Негізгі сипаттары
- Үй жануары
- Еті мен сүті тағам ретінде пайдаланылады
- Аша тұяқты мал
- Момын жануар
Ойландырушы сұрақ
Қойдың пайдасы тек тағаммен шектеле ме? Оның тұрмыста, денсаулықта, мәдениетте алатын орны қандай?
Тақырыпты ашу: төрт түлік жырлары және қойдың маңызы
Халық ауыз әдебиетінде төрт түлікке және олардың төлдеріне байланысты көптеген жырлар, өлеңдер, ырым-тыйымдар, мақал-мәтелдер қалыптасқан.
Тарихи дерек
Адамзаттың қой өсіргеніне шамамен 9 мың жыл болған.
Түр алуандығы
Қойдың 15-тен астам түрі бар.
Биологиялық белгі
Қой — аша тұяқты жануар.
Қойдың тұрмыстық пайдасы
- Жүнінен киім, алаша, кілем тоқылады.
- Киіз үйдің туырлығы, үзігі, түндігі сияқты бөліктері жасалады.
- Құйрық майы халық медицинасында түрлі ауруларға ем ретінде қолданылған.
- Қойшылар жүнінің күйіне қарап, ауа райын болжаған деген таным бар.
Негізгі идея
Халық мал күтуді ең үлкен, қасиетті іс деп таныған.
Дәптермен жұмыс
Аңыраған
Қой мен қозының бөлінген кезі.
Жамыраған
Қой мен қозының табысқан кезі.
Кітаппен жұмыс
- Мұғалім өлеңді оқиды және мазмұнын түсіндіреді.
- 5–6 оқушы өлеңді кезектесіп оқиды.
Сәйкестендіру кестесі: төрт түліктің пірлері
| Мал | Пірі |
|---|---|
| Сиыр | Зеңгі баба |
| Түйе | Ойсылқара |
| Жылқы | Қамбар ата |
| Қой | Шопан ата |
Сергіту сәті
- Жұмбақ шешу
- Мақал-мәтел айту
Үй тапсырмасы, бағалау және қорытынды
I топ
Сурет салу.
II топ
Жатқа айту.
III топ
Мәнерлеп оқу.
Бағалау және қорытындылау
Оқушылардың белсенділігі мен тапсырмаларды орындауына қарай бағалау жүргізіледі. Сабақ соңында төрт түлік жырларының тәрбиелік мәні және қойдың тұрмыстағы орны бойынша қорытынды жасалады.