Қазақша рефераттар

Махамбет пен қызғыш құсты салыстыр

Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы Күйкен орта мектебі

Пән: Қазақ әдебиеті (5-сынып)

Мұғалім: Салтанат Байманова (қазақ тілі мен әдебиеті)

Сабақтың тақырыбы

М. Өтемісұлының «Қызғыш құс» өлеңі.

Білімділік

Өлеңнің негізгі ойын және жазылу себебін түсіндіру; ақынның айтпақ ниетін ашу.

Тәрбиелік

Оқушыларды елін, жерін, Отанын сүйетін патриот етіп тәрбиелеу; ерлік пен елдікті, батырлықты дәріптеу; қызығушылық пен ізденушілікті арттыру.

Дамытушылық

Әдеби дүниетанымды кеңейту, пәнге қызығушылықты күшейту, мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту.

Сабақтың форматы

  • Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ
  • Әдіс-тәсілдер: мәнерлеп оқу, баяндау, диалог, талдау, түсіндіру

Көрнекілік және байланыс

  • Көрнекілігі: Қазақстан картасы, Исатай мен Махамбеттің суреті
  • Пәнаралық байланыс: тарих, география, қазақ тілі

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. Оқушылармен сәлемдесу.
  2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
  3. Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру

  1. М. Өтемісұлының өмірі туралы қысқаша түсінік.
  2. «Соғыс» өлеңін жатқа айту.

III. Білімді тексеру (сұрақ-жауап)

Өздерің бұған дейін Махамбеттің қандай өлеңдерін жаттадыңдар?

Махамбет кім?

IV. Жаңа тақырыпты түсіндіру

Махамбет Өтемісұлы туралы деректер

  • 1803 жылы дүниеге келген.
  • Ақын, күйші, сазгер; Исатай көтерілісінің жыршысы.
  • 1824–1828 жж. Жәңгір хан ордасында Зұлқарнайынның жанында болып, хат танып, орыс тілін үйренеді.
  • 1829 ж. Ішкі Ордаға Жайықтан жасырын өтті деген айыппен 2 жылға қамалады.
  • 1831 ж. түрмеден қашып шығады.
  • 1838 ж. Исатай қаза болады.
  • 1846 ж. дүниеден өтеді.
  • 1982 ж. 11 күйі «Шашақты найза, шалқар күй» атауымен жарық көреді; күйлері күйтабаққа жазылады.

«Қызғыш құс» өлеңінің идеясы

Ақын бұл өлеңді Исатай қаза болғаннан кейін жазған.

Ол көлінен айырылған құсты өз тағдырымен салыстырып, екеуінің де басындағы күйге себепкер кім екенін іздейді.

Өлеңнің өзегі — мұң ғана емес, үміт пен күреске сенім. Ақынның артықшылығы: сарыуайымға берілмей, алдағы күреске иек артуы. Өлеңде оптимизм басым.

V. Оқулықпен жұмыс

  • Өлеңді мәнерлеп оқу.
  • Өлеңнің құрылысына талдау жасау.

VI. Шығармашылық жұмыс

Екіжақты түсініктеме күнделігін жазу.

VII. «Кубизм» әдісі (тапсырмалар)

Суретте

Ақынның көңіл күйі өлеңде қалай суреттелген?

Салыстыр

Махамбет пен қызғыш құсты салыстыр. Венн диаграммасын құрастыр.

Зертте

Махамбет ақын туралы тағы не білесің?

Қолдан

Өлеңде лашын құстың және Махамбеттің бейнесі қалай берілген? Осы тақырыпта ойтолғау жаз.

Талда, қолдан, қарсы шық

Махамбетті көтеріліске бастап шыққан қандай күш? Көтеріліс жеңілгеннен кейінгі көңіл күйін ақын қалай суреттейді?

VIII. Топтастыру

Махамбет:

Ел ағасы Ержүрек, батыл Көтеріліс басшысы Шыншыл ақын Үлкен парасат иесі Адал дос

IX. Сабақты бекіту (сұрақтар)

  1. Махамбет қай жылы және қай жерде дүниеге келген?
  2. Махамбетті кім өлтірді?
  3. Қай жылы, неше жасында қайтыс болды?
  4. Өлеңде қандай оқиға суреттеледі?
  5. Махамбетті кім деп тани аламыз?

Сабақты қорытындылау

Махамбет, Махамбет...
Білмеймін жел ме, сел ме,
Жырда онымен бір тұлға теңесер ме?
Әділетсіз дүниенің қабырғасын
Махамбетше сөгер жан кездесер ме?

Фариза Оңғарсынова

X. Үй тапсырмасы

  • М. Өтемісұлының «Қызғыш құс» өлеңін жаттау.

XI. Бағалау

Оқушылардың сабаққа қатысуы, жауаптары және шығармашылық жұмыстары негізінде бағалау жүргізіледі.

Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» сілтемесі бастапқы мәтінде көрсетілген, алайда мұнда файл/сілтеме берілмеді.