Дара етістіктерді күрделі етістіктерге айналдыру
Сабақтың мақсаты
Білімдік мақсат
Оқушылардың етістік, дара және күрделі етістіктер туралы білімін толықтыру, ережені нақтылау және қолдана білуін дамыту.
Дамытушылық мақсат
Сөйлеу мәдениетін, ойлау қабілетін жетілдіру; сауатты әрі көркем жазуға дағдыландыру.
Тәрбиелік мақсат
Экологиялық тәрбие беру: Табиғат-Анаға, өсімдіктер әлеміне, құстар тіршілігіне сүйіспеншілік ұялату; тазалық пен әдептілікке тәрбиелеу.
Құндылық
Табиғатты қорғау — өз үйіңді қорғаумен тең. Әр әрекет жасыл желекке, таза ауаға қызмет етуі тиіс.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
Оқушыларды түгендеп, назарын сабаққа аудару. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын қысқаша таныстыру.
II. Қызығушылықты ояту
Мұғалім оқушыларға ертегі тыңдауды ұнататынын сұрап, шағын ертегіні бастайды: «Ерте, ерте, ертеде…».
Ертегі желісі бойынша көгершінге көмектесу үшін Аққудың тапсырмаларын орындау ұсынылады. Осылайша сабаққа ойын элементі мен мотивация қосылады.
III. Үй тапсырмасын тексеру (Кубизм әдісі)
Интерактивті тақта арқылы сұрақтарға жауап беріледі, ұғымдар еске түсіріліп, мысалдар талданады.
Сұрақтар
- Етістік дегеніміз не?
- Етістіктің дара және күрделі түрлеріне мысал келтір.
- Зат есім дегеніміз не? Қандай сұрақтарға жауап береді?
- «Зада қаздарын іздеді.» сөйлеміндегі етістікті тап.
- Дұрыс буынға бөлінген сөзді тап: Сы-нып-та, Қо-ңы-рау, Ал-ға-шқы.
- Жұрнақ жалғанған сөзді тап: оқу, оқуға, оқушы.
Блиц-турнир
- Заттың атын білдіретін сөз табы: зат есім.
- «Орындық, қалам, кітап» сөздеріне қойылатын сұрақ: не?
- «Алға, Ақтөбе, Бестамақ»: жалқы есім.
- Заттың қимылын білдіретін сөз табы: етістік.
- Негізгі түбірден болған зат есім: негізгі зат есім.
- Түбірге жұрнақ жалғану арқылы жасалған зат есім: туынды зат есім.
- Заттың біреуге тән екенін білдіретін қосымша: тәуелдік жалғау.
- «Жылқы» сөзінен туынды зат есім жаса: жылқышы.
- Дара етістіктен күрделі етістік жаса: оқыды → оқып отыр.
- Тәуелдік жалғауын қолдан: сенің мектеп → мектебің.
Осы бөлімнің қорытындысы: Аққудың 1–2-тапсырмалары сәтті орындалды.
IV. Жаңа тақырыпты пысықтау
Күннің жадын жазу. Көркем жазу: Е е әрпін жазу.
Етістік — заттың іс-әрекетін, қимылын білдіретін сөз табы. Етістікке не істеді? не қылды? қайтті? сұрақтары қойылады. Етістік дара және күрделі болып екіге бөлінеді.
Оқушылар жаттығулар орындау арқылы алған білімін бекітеді.
V. Оқулықпен жұмыс
336-жаттығу
Дара етістіктерді күрделі етістіктерге айналдыру.
337-жаттығу
Етістіктерді оқып, мағынасы қарама-қарсы етістіктерді үлгі бойынша жазу.
Ертегі желісі және экологиялық ой
Аққудың тапсырмаларын орындағаннан кейін көгершін ризашылығын білдіріп, Аққуға қайта оралады. Аққу оған: «Орманға бар. Үйсіз-күйсіз жүрген бір құс бар, соған жағдайды айт. Ол саған көмектеседі», — дейді.
Көгершін орманға барып, әлгі құсты табады. Ол көгершіннің тілегін орындап, теректі аман алып қалады. Бұл құс — тоқылдақ, яғни орман емшісі.
Қорытынды ой
Біз де ағаштарды қамқорлыққа алып, олардың өсуіне өз үлесімізді қосуымыз керек: ағаш егіп, оны баптап-күтіп, қаланың көркеюіне, жасыл желекке айналуына атсалысу — әрқайсымыздың міндетіміз. Таза ауада дем алу денсаулықты нығайтады.
VI. Сергіту сәті
Тербеледі ағаштар,
Алдымнан жел еседі.
Кіп-кішкентай ағаштар
Биік болып өседі.
Дәйексөз
Н. Ә. Назарбаевтың жолдауынан үзінді: «Қазақстан — ауасы таза, суы мөлдір, жасыл желекке айналуы тиіс».
VII. Бекіту
Топтық жұмыс
3 топқа бөлініп, берілген әріптерден басталатын етістіктерді жазу: А, Ж, Т.
«Сақ бол, жаңылма!» ойыны
Мұғалім бір сөз айтады. Оқушылар сол сөзді тиісті бағанға орналастырады: зат есім немесе етістік.
Зат есім
Етістік
VIII. Бағалау
Оқушылардың жауаптары, белсенділігі, тапсырмаларды орындау сапасы бойынша бағалау жүргізіледі.
IX. Қорытындылау
Сабақ ұнады ма?
Бүгін біз қандай жақсылық жасадық?
Білімді бекіту ғана емес, табиғатты аялау идеясын да бірге көтердік: ағашты қорғау — өмірді қорғау.