Қазақша рефераттар

Дүние жүзінің саяси картасы

География • 10-сынып

Сабақтың тақырыбы: Дүние жүзінің саяси картасы

Бұл сабақта оқушылардың дүние жүзінің саяси картасы туралы білімін кеңейтіп, тереңдету, талқылауға қатысу мәдениетін қалыптастыру және өзара бағалауды жүйелеу көзделеді.

Мақсаты

Дүние жүзінің саяси картасы туралы білімді кеңейту және тереңдету.

Міндеттері

  • Оқушылардың біліктілігін дамыту.
  • Оқу пікірталасына қатысу дағдыларын қалыптастыру.
  • Топ жұмысы арқылы жауаптарды бағалау және өзін-өзі бағалау.

Сабақтың форматы

Сабақтың түрі

АКТ пайдаланылатын сабақ

Сабақтың типі

Жаңа білімді меңгерту сабағы

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, сөзжұмбақ шешу, тест тапсырмалары, топпен жұмыс, кескін картамен жұмыс.

Көрнекілік және ресурстар

  • Дүние жүзінің саяси картасы
  • ҚР саяси-әкімшілік картасы
  • Таратпа материалдар
  • Интерактивті тақта
  • Флипчарттар

Сабақ барысы

  1. 1

    Ұйымдастыру кезеңі

    • 4 топқа бөлу және әр топтан 1 спикер сайлау.
    • Әр топқа бағалау парақтарын тарату.
    • Оқушылардың өзін-өзі бағалауына бағыт беру.
  2. 2

    Үй тапсырмасын тексеру

    Алдыңғы тақырып бойынша қысқа сұрақтар арқылы білімді өзектендіру.

  3. 3

    Қызығушылықты ояту

    Сөзжұмбақ шешу арқылы негізгі ұғымдарға назар аударту.

  4. 4

    Жаңа сабақ

    Жоспар 1

    Саяси картаның мәні

    Жоспар 2

    Саяси картаның мазмұны

    Жоспар 3

    Саяси картаның ерекшелігі

    Эпиграф

    Саяси картаны саяси география ғылымы зерттейді, оның маңызы зор. Ол дүние жүзі елдерінің аумағы мен астаналарын қамтиды. Сонымен бірге халықаралық жағдайды, мемлекеттік құрылымды және саяси ұйымдарды көрсетеді. Саяси карта — мемлекеттік және ғылыми қызметкерлер, саясаткерлер мен саясаттанушылар үшін құнды құжат.

    Талқылау сұрақтары

    • Дүние жүзінің саяси картасының басты қызметі қандай?
    • Эпиграфтағы оймен келісесіңдер ме? Неліктен?
    • Саяси картадан қандай құбылыстарды тікелей көре алмаймыз?

    Электрондық оқулықпен жұмыс

    Электрондық оқулықтағы сұрақтарды тыңдап, оқулық мәтінімен салыстыра отырып, төмендегі тапсырмаларға жауап беріңдер.

    1-топ

    Саяси картаның маңызы қандай?

    2-топ

    Саяси картаның қалыптасуы қандай кезеңдерден тұрады?

    3-топ

    XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында қандай маңызды оқиғалар болды?

    4-топ

    XX ғасырдың 50–60 жылдарындағы отарлық жүйенің күйреуі қандай рөл атқарды?

    Қосымша

    XX ғасырдың 80–90 жылдарындағы социалистік жүйенің ыдырауы саяси картаға қандай өзгерістер енгізді?

    Бұл сұраққа ең нақты және толық жауап берген топ жауап береді.

    Саяси картаның қалыптасу кезеңдері (топтық жұмыс)

    1-топ: Ежелгі дәуір

    Ежелгі Египет, Қытай, Византия, Рим мемлекеттерін кескін картадан тауып, белгілеп түсіріңдер.

    2-топ: Орта ғасыр

    Византия, Араб халифаты, Қасиетті Рим империясы, Киев Русі, Алтын Орда мемлекеттерін кескін картаға түсіріңдер.

    Ерекшелігі: бұл кезеңде саяси кеңістік ұсақ иеліктерге бөлшектенуімен сипатталады.

    3-топ: Жаңа кезең (төрт ірі белес)

    • Географиялық ашулар дәуірі.
    • XVII ғасырдан I дүниежүзілік соғыстың аяқталуына дейінгі өзгерістер.
    • II дүниежүзілік соғыстың аяқталуынан кейінгі қайта құрулар.
    • Кезеңдік өзгерістердің саяси картаға әсерін мысалмен түсіндіру.

    4-топ: Отарлық жүйенің күйреуі

    Африка мен Азиядағы тәуелсіздік қозғалыстарының саяси картаға ықпалын түсіндіріп, кескін картадан мысал келтіріңдер.

    Ең жаңа кезең: ХХ ғасырдың соңы

    • Социалистік жүйенің ыдырауы.
    • ТМД-ның құрылуы.
    • Германияның бірігуі.
    • Чехия мен Словакияның бөлінуі.
    • Югославияның ыдырауы.
    • Эфиопиядан Эритреяның бөлініп шығуы.

    Әр топтан 2 оқушы шығып, өз жұмыстарыңды қорғайсыңдар.

    Бекіту: кескін картамен жұмыс

    Саяси картаның легендасы туралы не айта аласыңдар? Картадағы белгілер мен түстер қандай ақпарат береді?

    Саяси картадағы өзгерістер әртүрлі жағдайларға байланысты болады және көбіне сандық және сапалық өзгерістер ретінде көрінеді.

    Талқылау

    • Қазақстанның саяси-әкімшілік картасынан осындай өзгерістерді байқауға бола ма?
    • Нақты мысал келтіріңдер (аудан шекарасының өзгеруі, атаудың ауысуы, әкімшілік бірліктің қайта құрылуы).

    Сапалық өзгерістер — егемендіктің нығаюы, жаңа мемлекеттердің пайда болуы сияқты құбылыстар.

    Қазіргі саяси карта: теңсіздік және даму қиындықтары

    Қазіргі саяси карта мозаикаға ұқсайды: дамыған ірі державалармен қатар әлеуметтік-экономикалық тұрғыда әлсіз елдер де бар. Жер ресурстарының тапшылығы жылдан-жылға артып, әсіресе Азия, Африка және Латын Америкасы елдерінде шаруашылықты дамытуға кедергі келтіруі мүмкін.

    Мемлекеттердің саяси-экономикалық дамуына әсер ететін факторлар: жұмыссыздық, экономикалық жағдайдың нашарлауы, табиғи өсімнің жоғары болуы.

    Бұл үрдістер жиі байқалатын аймақтар: Африка, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия, Оңтүстік-Батыс Азия.

    Қорытынды

    Өкінішке қарай, шекаралық және аумақтық даулар әлемнің әр өңірінде шиеленісті күшейтіп, мемлекеттердің ыдырауына немесе халықаралық қақтығыстарға ұласуы мүмкін. Сондықтан саяси картаның басты сипаты — жоғары қарқындылық, яғни өзгерістердің жиі және жылдам орын алуы.

    • Жаңа мемлекеттердің тәуелсіздік алуы
    • Екі мемлекеттің бірігуі
    • Әкімшілік-аумақтық шекаралардың өзгеруі

    Осы элементтер саяси картаның негізгі құрамдас бөліктерін құрайды.

    Білімді тексеру

    Тақырыпты қаншалықты меңгергендеріңді тест тапсырмалары арқылы анықтаймыз.

    Үй тапсырмасы

    БҰҰ мен Қазақстан арасындағы байланыс туралы қысқаша хабарлама дайындау.

    Бағалау

    Оқушылар өзін-өзі бағалау парағын сабақ соңында мұғалімге тапсырады.