Отбасы мүшелері
Сабақтың мазмұны: дүниетану мен экономиканы кіріктіру
Бұл сабақ бірнеше пәнді кіріктіре отырып, оқушылардың қоғам туралы түсінігін кеңейтуге және отбасының қоғамдағы орнын терең ұғындыруға бағытталған. Сабақта «Өзін-өзі тану», «Дүниетану», «Сурет», «Экономика» элементтері бір-бірімен сабақтастырыла ұйымдастырылады.
Сабақтың тақырыбы
Отбасы – шағын қоғам.
Сабақтың түрі
Интеграциялық сабақ: өзін-өзі тану, дүниетану, сурет, экономика.
Қолданылатын технологиялар
- Сабақ құрылымы өзін-өзі тану пәнінің технологиясы бойынша ұйымдастырылады.
- Жанпейісованың дамыта оқыту технологиясы ұсынған тәсілдер тиімді қолданылады.
Сабақтың мақсаты
Сабақ мақсаты оқушының қоғам, отбасы және экономика арасындағы байланысты түсінуіне жағдай жасау, сондай-ақ өз ойын сауатты жеткізу мен ұжымда жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру.
Негізгі ұғымдарды ашу
- Қоғам, оның көптүрлілігі, қоғам мүшелері, қоғам басшысы, қоғамның аймағы.
- «Қоғам – бізді қоршаған орта» түсінігін нақтылау.
- Отбасы – шағын қоғам: отбасы мүшелері, отбасы басшысы, отбасының тірек ретіндегі маңызы.
Экономикамен сабақтастыру
- Отбасы қоры ұғымын түсіндіру.
- Отбасы мен экономика байланысын көрсету: табыс, шығын, бюджет құру.
Тәрбиелік және дамытушылық бағыт
- Отбасы дәстүрі мен отбасындағы қарым-қатынас туралы түсінік беру.
- Халық педагогикасының отбасы тәрбиесіндегі орнын таныту.
- Оқушының зерттеу, талдау, өз ойын мазмұнды жеткізу, шығармашылық ізденіс дағдыларын дамыту.
- Отбасы мүшелерін сыйлауға, ата-ананың орны мен қадірін түсінуге тәрбиелеу.
- Сыныпты өзін-өзі тану элементтері арқылы психологиялық-педагогикалық тұрғыда ұйымдастыру.
Сабақ барысы (жаңа сабақ)
1) «Шаттық шеңбері» (психологиялық дайындық)
Армысың, алтын күн!
Армысың, туған жер!
Армысың, мектебім!
Армысың, қонақтар!
Армысың, достарым!
2) «Армандайық» (музыкамен мәтін тыңдау)
Балалар шеңберге отырып, көздерін жұмып, мәтінді тыңдайды. Мақсаты — оқушының ішкі сезімін оятып, «қоғам» және «отбасы» ұғымдарына табиғи түрде жетелеу.
Мен бақытты баламын. Себебі менің туған жерім, Отаным – кең байтақ Қазақстаным бар. Дархан жүректі халқым бар.
Елімді басқарып отырған, бар қазақ баласының мақтанышы, үлгі тұтар Президентіміз бар.
Мен бақытты баламын. Білімнің кәусар бұлағын сіңірген алтын ұям – мектебім бар. Мен осындай қоғамда туғанымды
мақтан тұтамын. Мен үнемі достарыммен, ұстаздарыммен тату қарым-қатынастамын.
Мен бақытты баламын. Менің өзімнің шағын әлемім – отбасым бар. Менің аялаған анам, әлпештеген әкем бар,
еркелескен бауырларым бар. Бұл нағыз бақыт емес пе?
3) Әңгімелесу (ой түрткі сұрақтары)
Мұғалім барлық оқушыны қамти отырып, сұрақтар арқылы мәтіндегі негізгі ойды талдатады. Мақсат — сабақ тақырыбын өздері ашатындай бағыттау.
Сұрақтар
- Осы балаға ат қояйық. Ол кім болсын?
- Неліктен ол өзін бақытты санайды?
- Оның Отаны қандай?
- Қазақ халқын қалай сипаттауға болады?
- Ол кімдерді үлгі тұтады?
- Неліктен мектепті мақтаныш көреді?
- Ол кімдермен тату қарым-қатынаста?
- Оны кім аялады, кім әлпештеді?
- Бауырларымен қарым-қатынасы қандай?
- Бұл әңгімеде жалпы не туралы айтылды?
Түйінді тұжырым
- Қоғам — бізді қоршаған орта: Отан, халық, мемлекет басшысы, мектеп, ұстаз, достар, отбасы, ата-ана, туыс-бауыр.
- Әр қоғамның аймағы, басшысы, мүшелері болады және олар өзара қарым-қатынаста өмір сүреді.
- Отбасы — шағын қоғам. Оның басшысы — ата-ана, мүшелері — әке, ана, ата, әже, аға-іні, әпке-қарындас.
Осыдан кейін тақтаға сабақтың негізгі тіркесі ілінеді: «Отбасы – шағын қоғам».
4) «Тыңдайық, ойлайық» (жұмыс түрлері)
А) «Менің отбасым» зерттеу анкетасы
Оқушылар 1–3 сыныпта алған білімдеріне сүйене отырып, анкетаны толтырады.
- Менің атым: ________
- Әкемнің аты: ________
- Анамның аты: ________
- Әжемнің аты: ________
- Атамның аты: ________
- Ағамның аты: ________
- Әпкемнің аты: ________
- Қарындасымның аты: ________
- Інімнің аты: ________
- Үйдегі бөпеміздің аты (бар болса): ________
Қазақ халқы жас сәбиді аялап, әлпештеген. Әр ана сәбиіне арнап бесік жырын айтқан. Ендеше, сергіп алу үшін қысқа бесік жырын бірге орындайық.
Ә) Сергіту сәті: «Бөпешім»
Әлди, әлди, бөпешім,
Әлпештейін, көкешім.
Тербетейін, жата ғой,
Тәтті ұйқыға бата ғой.
Б) «Мен және қоғам» (топтық жұмыс)
Оқушылар топқа бөлініп отырады, әр топ жетекшісін таңдайды. Мәтінмен жұмыс: алдымен күбірлеп оқу, кейін дауыстап оқу.
№1 Шығармашылық тапсырма
Адамның суретін салып, оны қоршаған ортаны сөздермен белгілеңдер.
Мысал:
- Отан
- Отбасы
- Туыстар
- Мектеп
- Ұстаз
- Достар
№2 Жеке жұмыс: «Отбасы қоғамының құрамы» (сурет)
Әр оқушы сурет салады және қысқаша түсіндіреді:
- Отбасының тұрағы
- Отбасының басшысы
- Отбасы мүшелері
- Менің отбасындағы орным
№3 «Отбасы және экономика» (бюджет құру)
Экономикадан алған білімге сүйене отырып, отбасы қоры (бюджет) қалай қалыптасатынын анықтаймыз. Топтық жұмыс: кестені толтыру және табыстарды дұрыс орналастыру.
| Кім? | Табысы (теңге) |
|---|---|
| Әке | ________ |
| Ана | ________ |
| Әже | ________ |
| Ата | ________ |
| Студент аға | ________ |
| Студент әпке | ________ |
| Барлығы (отбасы бюджеті) | ________ |
Табыстарды дұрыс орналастыр:
- Стипендия — 5 000 тг
- Еңбек ақы — 25 000 тг
- Зейнетақы — 10 000 тг
Табыстарды орналастырып, отбасылық бюджетті есептеңдер. Қорытындылаймыз: бюджет — отбасының күнкөріс табысының негізі.
Отбасы дәстүрі және тәрбиелік кезең
Мәтіннің келесі бөлімі іштен оқылады. Оқушылар отбасы дәстүрлері арқылы ұлттық тәрбиенің мәнін түсінеді. Бұл кезеңде халық педагогикасының отбасы тәрбиесіндегі орны айқындалады.
Отбасында аталып өтетін мерекелер
- Шілдехана
- Бесік тойы
- Туған күн
- Үйлену тойы
- Мектеп бітіру тойы
Отбасы мүшелері бір-біріне қалай көмектеседі?
- Ақшалай қолдау көрсетеді.
- Ақыл-кеңес береді.
- Тәрбие береді, бағыттайды.
- Сыйластық танытады.
Қорытынды: ойды дәлелдеу (кесте)
Оқушылар «Иә/Жоқ» арқылы тұжырымдарды дәлелдеп, сабақта өткен негізгі ұғымдарды бекітеді.
| Ой тұжырым | Иә | Жоқ |
|---|---|---|
| 1) Қоғам — адамды қоршаған орта. | + | |
| 2) Отбасының басшысы болмайды. | - | |
| 3) Мен — отбасы мүшесімін. | + | |
| 4) Отан — қоғам. | + | |
| 5) Туыстар — қоғам мүшелері. | + | |
| 6) Қоғамның белгілі ортасы, аймағы болады. | + | |
| 7) Бюджет — отбасы қоры. | + | |
| 8) Отбасының мерекелері болмайды. | - | |
| 9) Үй — отбасының тұрағы. | + | |
| 10) Отбасы — тәрбие көзі. | + |
Бағалау
Оқушылардың топтық жұмысқа қатысуы, жеке тапсырмаларды орындауы және өз ойын дәлелдеп айтуы негізінде бағаланады.
Үй тапсырмасы
- Әркім өз отбасының қорын (бюджетін) жазып келеді.
- «Менің отбасым» тақырыбына сурет салып келеді.