Қазақша рефераттар

Қазақстандағы дарынды балаларға білім беруді ақпараттандыру мәселелері

Ақтөбе облысы, Әйтеке би ауданы

Т. Жүргенов орта мектебі, информатика пәнінің мұғалімі Утепбаева Гүлзат Кенжалеевна

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың болашағы мен дамуы

ХХ ғасырдың ортасында атақты ғалым В. М. Глушков ЭЕМ желілері мен терминал арқылы байланысу жүйелерінің дамуы нәтижесінде техникалық тұрғыдан дамыған елдерде ақпараттың басым бөлігі (әсіресе ғылыми-техникалық, экономикалық және саяси-әлеуметтік мәліметтер) қағаз түрінде емес, ЭЕМ жадында сақталатынын болжаған. Ол ХХІ ғасыр басында мұндай ақпаратты пайдалана алмайтын адам ХХ ғасырдың басында оқи да, жаза да алмайтын жанға ұқсайтынын атап өткен.

Мемлекеттік көзқарас және білім берудегі жаңа талап

Елбасының «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты жолдауында еліміз бойынша әлемдік стандарттар деңгейінде сапалы білім беру қызметін көрсету қажеттігі көрсетілді. Сонымен бірге ақпараттық технологиялар мен ақпарат таратудың жаңа нысандарына бағытталған мамандандырылған білім беру бағыттарын құру міндеті, сондай-ақ онлайн тәсіліндегі оқытуды дамыту және оқу теледидарын құру қажеттігі ерекше атап өтілді.

Бұл ұстанымдар бүгінгі күні білім беру жүйесінің жаңа педагогикалық технологияларға сүйенуін және ақпараттық құралдарды кеңінен қолдануын талап етеді. Оқу-тәрбие үдерісінде жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану — уақыт талабы.

АКТ нені қамтиды?

Негізгі мүмкіндіктер

  • Электрондық есептеуіш техникасымен жұмыс істеу және оқу барысында компьютерді қолдану.
  • Модельдеу, компьютерлік оқыту бағдарламаларын пайдалану.
  • Электрондық оқулықтар мен интерактивті құралдарды қолдану.
  • Интернетпен жұмыс істеу және сандық ортада ақпаратты басқару.

Педагогикалық әсері

Ақпараттық-әдістемелік материалдар коммуникациялық байланыс құралдарын пайдалану арқылы білім беруді жетілдіруге бағытталады. АКТ оқушының жан-жақты білім алуына, іскер әрі талантты, шығармашылығы жоғары тұлға ретінде еркін дамуына жағдай жасайтын педагогикалық және психологиялық мүмкіндіктерді кеңейтеді.

Негізгі ой

ХХІ ғасыр — ақпараттық қоғам дәуірі; бұл кезеңде технологиялық мәдениет, кәсіби құзырет және адам денсаулығына жауапкершілік бұрынғыдан да маңызды.

Білім беруді ақпараттандыру: мәні және міндеті

Білім беру үдерісін ақпараттандыру — жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы дамыта оқыту мен тұлғаға бағытталған оқыту мақсаттарын жүзеге асырып, оқу-тәрбие үдерісінің барлық деңгейлерінде тиімділік пен сапаны арттыруға бағытталған жүйелі жұмыс.

БҰҰ шешімімен ХХІ ғасыр «ақпараттандыру ғасыры» деп аталады. Қазақстан Республикасы да ғылыми-техникалық прогрестің негізгі белгісі саналатын қоғамды ақпараттандыру кезеңіне енді.

Ақпараттық қоғамның басты талабы — оқушыларға ақпараттық білім негіздерін беру, логикалық-құрылымдық ойлау қабілетін дамыту, ақпараттық технологияларды өзіндік даму және оны іске асыру құралы ретінде қолдану дағдыларын қалыптастыру, сондай-ақ оқушыны ақпараттық қоғамға бейімдеу.

Білім беру жүйесін ақпараттандыру дегеніміз — білім сапасын көтеруге бағытталған үрдіс. Бұл ұлттық білім жүйесінің барлық салаларында дәстүрлі технологияларды тиімді түрде заманауи компьютерлік ақпараттық технологиялармен алмастыруды, оларды сүйемелдеуді, дамытуды және нақты жүзеге асыру шараларын қамтиды.

Ақпарат алмасудағы өзгеріс

Ақпарат алмасу саласында компьютерлік технологиялардың рөлі өте жылдам өсуде. Соңғы жылдары телефон, радио, теледидар сияқты дәстүрлі құралдарды электрондық телекоммуникациялық құрылғылар толықтыра бастады. Электрондық пошта мен Интернет өндірістік, әлеуметтік және тұрмыстық мәселелерге кеңінен араласып келеді.

Информатика пәні және жаңа парадигмалар

Ақпараттық технологияларды тәжірибеде қолдануға арнайы білім беру мақсатында информатика пәні соңғы жиырма жыл көлемінде жүйелі түрде оқытылып келеді. Оның орта білім жүйесіндегі орны қазіргі ақпараттық қоғамдағы кәсіби қызметтің негізі саналатын дүниенің ақпараттық-жүйелік бейнесін қалыптастыру, ақпараттық орта мен адамның тиімді қарым-қатынасын орнықтыру міндеттерімен айқындалады.

Сонымен қатар педагогика ғылымында да әдіснама мен парадигмаларды жетілдіруді қажет ететін терең әлеуметтік өзгерістер жүріп жатыр. Сондықтан білім беруді ақпараттандырудың басты мәселесі тек техникалық қамтамасыз ету емес, оның ұйымдастырушылық, әлеуметтік және педагогикалық қырларын үйлестіре дамытуға келіп тіреледі.

Негізгі мақсат

Бүгінгі білім беруді ақпараттандырудың басты мақсаты — оқушыларды ақпараттық қоғам талаптарына сай тұрмыстық, қоғамдық және кәсіптік өмірге толық әрі тиімді араластыру.

Жүйелік құрылым: өзара байланысқан бес бөлік

Білім беру ақпараттандыру үдерісінде күрделі жүйе ретінде қарастырылады. Ол қоғамдық өмірдің басқа аймақтарымен тығыз байланысқан өзара әсерлесетін бөліктерден тұрады:

  • Теориялық-методологиялық

    Тұғырнама, қағида, мақсаттарды негіздеу.

  • Педагогикалық

    Оқыту әдістемесі, оқу дизайны, тәрбиелік ықпал.

  • Экономикалық

    Ресурс, тиімділік, шығын мен нәтиженің теңгерімі.

  • Ұйымдастырушылық

    Басқару, жоспарлау, кадрлық қолдау.

  • Технологиялық

    Құралдар, инфрақұрылым, желі және платформалар.

Сабақтағы сандық құралдар: нәтиже және артықшылықтар

Күнделікті сабақта видео және аудио қондырғыларды, теледидарды, компьютерді орынды қолдану айтарлықтай нәтиже береді: оқушының қызығушылығы артады, зейіні тұрақтанады, түсінбей қалған тұстарын қайта қарап, тыңдап, мәліметті нақтылауға мүмкіндік туады. Қажет болған жағдайда оқушы материалды көшіріп алып, өз ыңғайына қарай жұмыс істей алады.

Тиімділігінің негізгі қырлары

  1. 1 Қашықтан білім алу мүмкіндігінің кеңеюі.
  2. 2 Қажетті ақпаратты жедел алу.
  3. 3 Экономикалық тиімділік: жол шығыны, тұрмысқа қатысты қосымша шығындардың азаюы.
  4. 4 Білім сапасына оң әсері; әсіресе тіл үйренуде (ағылшын, орыс, қазақ және т.б.).
  5. 5 Іс-әрекет пен қимылды қажет ететін пәндерде (би, қолөнер, дене шынықтыру және т.б.) оқып-үйренуге қолдау.
  6. 6 Көзбен көріп, қолмен ұстап сезіну қиын табиғи құбылыстар мен тәжірибелер нәтижесін визуализациялау (физика, химия, биология).
  7. 7 Ой-өрісті кеңейту: ғылыми-көпшілік, рухани-тарихи танымдық бағдарламалар және логикалық ойындар.

Электрондық байланыс және тәуекелді теңгерімдеу

Қазіргі таңда білім беру жүйесінде электрондық байланыс арқылы ақпарат алмасу интернет, электрондық пошта, телеконференция, видеоконференция және түрлі телекоммуникациялық жүйелер көмегімен жүзеге асады.

Дегенмен кез келген жаңалықтың пайдасымен қатар белгілі бір тәуекелі де болады. Ең маңыздысы — олардың ара салмағын дұрыс бағалау: кемшіліктерін түзету, ықтимал зиянын азайту және артықшылықтарын жүйелі түрде жетілдіру қажет.

Зерттеу және әдістемелік қамтамасыз ету бағыттары

АКТ негізінде жаңа педагогикалық әдістерді қалыптастыруға бағытталған зерттеу жұмыстары оқулықтар шығарумен қатар немесе одан бұрын жүргізілуі тиіс. Бұл бағыттар мыналарды қамтиды:

Дарынды балаларды қолдау

  • Оқу теледидары, Internet Telekom, Relkom және қашықтан оқытудың өзге түрлерін жасау және енгізу.
  • Дарынды жастармен жұмыс және балалардың ақпарат алмасу бағдарламаларын әзірлеу.

Информатика және АКТ оқыту ауқымы

  • Мақсат, мазмұн, әдістеме; базалық және бейіндік курстар.
  • Жаратылыстану-математикалық, гуманитарлық және кәсіптік білім беруде қолдану.
  • Бағдарламалық құралдарды жасау, сараптау және бағалау.
  • Ашық білім беру, телекоммуникациялар, қашықтан оқыту.
  • Басқару, арнайы талаптары бар адамдарды оқыту, бағалау және бақылау.

Ақпараттық мәдениет және негізгі құзыреттер

Информатика және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар қазіргі ақпараттық әлемде ерекше орын алады. Компьютерді меңгеру, күнделікті жұмыста АКТ-ны қолдану, WWW (Интернет) кеңістігінде сауатты жұмыс істеу, теориялық информатика негіздерін білу, мектеп түлегінің ақпараттық мәдениетін қалыптастыру және электрондық ақпараттық ресурстарды жасау мен пайдалану — жаңа ғасырдың басты артықшылықтарының бірі.

Ақпараттандырудың негізгі бағыттары

  • Методологияны жетілдіру және стратегиялық мазмұнды таңдау
  • Әдістері мен формаларын ұйымдастыру
  • Ақпараттандыру жағдайында тұлғаны тәрбиелеу және дамыту
  • Оқытудың әдістемелік жүйесін жасау
  • Интеллектуалдық әлеуетті дамытуға бағыттау
  • Өз бетімен білім алу біліктілігін қалыптастыру
  • Оқу-ақпараттық және зерттеушілік іс-әрекетті дамыту
  • Тестілік және диагностикалық бақылау, бағалау тәсілдері

Телекоммуникациялық желілер және ерте дамыту

Болашақта Қазақстанда білім беру жүйесін ақпараттандыру телекоммуникациялық желілерді құру және дамытумен тығыз байланысты болады. Біртұтас телекоммуникациялық желі арқылы білім беру жүйесінің негізгі міндеттерін шешуге мүмкіндік туады:

Желі құрудың күтілетін нәтижелері

  • Ақпараттық мәдениетті қалыптастыру үдерісін жеделдетіп, жоғары деңгейге жеткізу.
  • Дамып келе жатқан желілерді әлемдік ақпараттық кеңістікпен интеграциялау.
  • Әртүрлі деңгейдегі ақпаратпен алмасуды қамтамасыз ету.
  • Оқытуды дараландыру және қашықтан оқыту мүмкіндіктерін кеңейту.

Бастауыштан бастап қатысу мәдениеті

Дәстүрлі информатика курсында телекоммуникациялар көбіне орта немесе жоғары буында оқытылғанымен, желімен және электрондық поштамен жұмыс жасау дағдыларын пропедевтикалық курстар мен ерте дамыту үйірмелеріне енгізу тиімді. Бүгінде бастауыш сынып оқушылары қатыса алатын көптеген жобалар бар.

Жобалар мектеп немесе сынып аясында ғана емес, ұлттық және халықаралық деңгейде де ұйымдастырылады. Оларға қатысу арқылы балалар жаңа достар табады, жеке және ортақ мәселелерді шешуді үйренеді, өз идеяларын ұсынып, ынтымақтастық пен шығармашылық қабілеттерін дамытады.

Қорытынды

Біз білім сапасын арттыруға айрықша мән беретін елде өмір сүріп отырмыз. Жалпы білім берудің мақсаты — терең білім мен кәсіби дағдылар негізінде еркін бағдарлай алатын, өзін-өзі дамытатын, адамгершілік тұрғысынан жауапты шешім қабылдайтын тұлғаны қалыптастыру. Бұл мақсатқа жетуде ақпараттық технологияны терең меңгерген, өзгермелі заманға бейім, жаңашыл тұлға тәрбиелеу басты бағыттардың бірі болып қала береді.

Түйін

Интерактивті құралдарды орынды әрі мақсатты қолдану оқыту сапасын жақсартуға нақты ықпал етеді.