Сайыстың өту кезеңдерін атау
Отбасы – алтын діңгек
Бұл тәрбие сағатының негізгі мақсаты – халық педагогикасын оқу-тәрбие үдерісінде қолдану және ұлттық тәрбиенің мақсаттарын жүзеге асыру. Сонымен қатар ата-ана, оқушы және ұстаз арасындағы ынтымақтастықты күшейте отырып, ұлттық құндылықтарға негізделген тәрбие жұмысын жүйелі жүргізу көзделеді.
Сабақ форматы
Отбасылар арасында топтық сайыс ұйымдастырылады.
Көрнекіліктер
Нақыл сөздер жазылған плакаттар және шағын көрме.
Отбасының қоғамдағы орны
Отбасы – адамзат қоғамының ең шағын бейнесі. Қоғамда отбасы екі маңызды қызмет атқарады: біріншісі – ұрпақ өрбіту, екіншісі – дүниеге келген баланы тәндік және рухани тұрғыда жетілдіріп, оны тұлға ретінде қалыптастыру.
Әр отбасы ата-тегінен келе жатқан кәсіп пен өнерді жалғастырып, еңбекті құрметтеуді кейінгі ұрпаққа үлгі етеді. Баланың тұлғалық қасиеттері дәстүрлі тәлім-тәрбие арқылы, ақыл-кеңеспен және қалыптасқан отбасылық-ұлттық мерекелерді өткізу арқылы дамиды. Мысалы, баланың дүниеге келуі, кәмелетке толуы, үйлену тойы сияқты өмір белестері – тәрбиенің табиғи мектебі.
Халық даналығы
«Егер сен бір жылдық өміріңді ойласаң – арпа ек, он жылдық өміріңді ойласаң – ағаш ек, ал ғасырлық өміріңді ойласаң – бала тәрбиеле».
Қазақ халқы баланы дүниедегі бар асылдан жоғары бағалаған. Сол себепті:
- «Балалы үй – базар, баласыз үй – мазар» деп, отбасының берекесін перзентпен байланыстырған;
- «Босағасын алтыннан соқсаң да, перзент сүймей, адамның мейірі қанбас» деп, баланың орнын ерекше биік қойған.
Үштаған ұғым
Отбасы, бала, мектеп – бір-бірінен ажырағысыз үш ұғым. Отбасы бар жерде бала бар, бала бар жерде мектеп бар.
Тәрбие сағатының ашылуы
Мұғалімнің кіріспе сөзі:
«Құрметті ата-аналар, ұстаздар, оқушылар! Сыныбымызда ұйымдастырылып отырған “Отбасы – алтын діңгек” атты тәрбие сағатымызға қош келдіңіздер!»
Қатысушыларды қарсы алу
Ортаға отбасылар шақырылып, орындарына жайғасады. Сайысқа қатысатын отбасылар мен оқушылар өлең жолдарымен таныстырылады:
Жұбаназаровтар әулеті
«Әкемнің саясында ержетіп мен,
Аялы ақ бесікте тербетілген.
Анамдай ақ ниетті, абзал жанды
Таппаспын айналсам да жер бетінен».
Сайысқа Жұбаназаровтар әулетінің сүйікті ұлы Диас ардақты анасымен бірге шақырылады.
Дүйсенбаевтар әулеті
«Атамның ән-күйі ғажайып,
Әжемнің әлдиі ғажайып,
Анамның мерейі ғажайып,
Әкемнің пейілі ғажайып.
Осындай жақсы әдет ғажайып,
Қалмасын ешқашан азайып».
Сайысқа Дүйсенбаевтар әулетінің сүйкімді немересі Ернұр асыл әжесімен бірге шақырылады.
Оқушы Зере және әкесі
«Әке деген – биік шыңы адамның,
Әке деген – тірегі ғой ғаламның.
Әке деген – бойыңда аққан қаның да,
Шыққан тегің – ол негізгі жаның да.
Не десең де, әке жолы бір бөлек,
Қайда жүрсең, қолтығыңнан тұр демеп».
Өз отбасының сүйкімді қызы Зере Ғайнаддиндей әкесімен сайысқа қатысады.
Сайыстың құрылымы
Әділқазылар алқасы таныстырылып, сайыстың кезеңдері жарияланады.
I кезең
«Жеті атасын білген ер, Жеті жұрттың қамын жер»
Әр отбасы өзін таныстырады.
II кезең
«Ата мұраң – асыл қазынаң»
Ата-аналар салт-дәстүрге байланысты сұрақтарға жауап береді, ал балалар сурет салады.
III кезең
«Халық тәлімі – тәрбие бастауы»
Ата-аналар сұрақтар мен тапсырмаларға жауап береді, балалар «Менің отбасым» тақырыбында 5 минуттық эссе жазады.
IV кезең
Ситуациялық тапсырмалар орындалып, әр оқушының өнері тамашаланады.
II кезеңге арналған мазмұн
Мұғалімнің түсіндірмесі: ата-бабамыздан қалған асыл мұраны жалғастырушы ата-аналар бүгінгі ұрпаққа мәдениет пен өнердің інжу-маржанынан қандай тәлім-тәрбие беріп, нені үлгі етіп жүргенін айқындау мақсатында II кезеңге арнайы сұрақтар әзірленді.
Салт-дәстүрге қатысты сұрақтар
- Жасау және енші салттарының мағынасын түсіндіріңіз. Айырмашылығын атаңыз.
- Тәбәрік және сыбаға салттарының мағынасын ажыратып түсіндіріңіз.
- Байғазы және көрімдік сөздерінің мағынасын түсіндіріңіз. Қай уақытта, кімге, не үшін беріледі?
- Тұлым қою және кекіл қою дәстүрлерінің мағынасын ашып айтыңыз. Кімге қойылады?
Ескерту: Бұл кезеңде ата-аналар жауап берген кезде, балалар берілген тақырыпқа сай сурет салады.